III CR 2/67

WyrokIzba Cywilna1967-04-21

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabywca lokalu mieszkalnego, który był wcześniej przydzielony na podstawie decyzji administracyjnej, może skutecznie żądać eksmisji dotychczasowego najemcy w trybie powództwa cywilnego, jeśli nie powołuje się na przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku najmu w myśl przepisów prawa lokalowego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nabywca lokalu mieszkalnego, który był wcześniej zajmowany na podstawie przydziału, nie może żądać eksmisji dotychczasowego najemcy w trybie powództwa cywilnego, jeśli nie powołuje się na przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku najmu w myśl art. 16 prawa lokalowego. Przekwaterowanie osób zajmujących lokal powinno nastąpić w trybie administracyjnym, zgodnie z przepisami ustawy o sprzedaży domów mieszkalnych. Zwykłe wypowiedzenie najmu nie może nastąpić, gdy stosunek najmu powstał w oparciu o decyzję o przydziale.
Stan faktyczny
Powód nabył lokal mieszkalny od Prezydium MRN. Lokal ten był zajmowany przez pozwanego na podstawie przydziału z 1951 r. Powód wystąpił z powództwem o eksmisję, twierdząc, że pozwany nie skorzystał z prawa pierwokupu i że powód pragnie objąć lokal. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, wskazując na wady lokalu i gotowość do wyprowadzki po otrzymaniu lokalu zastępczego. Sąd Powiatowy orzekł eksmisję pozwanego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego i oddalił powództwo o eksmisję.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Walentego M. przeciwko Zbigniewowi B. o eksmisję z lokalu, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Legnicy z dnia 15 listopada 1965 r., zaskarżony wyrok uchylił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód Walenty M. aktem zeznanym w Państwowym Biurze Notarialnym w Legnicy dnia 24 sierpnia 1965 r. nabył od Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Legnicy - wspólnie z żoną - lokal mieszkalny nr 3 w domu przy ul. K., składający się z 4 izb mieszkalnych, łazienki i korytarza.We wrześniu 1965 r. Walenty M. wystąpił do Sądu Powiatowego z powództwem przeciwko zajmującemu nabyty przezeń lokal Zbigniewowi B. z żądaniem wyeksmitowania pozwanego wraz z osobami prawa jego reprezentującymi, wyjaśniając, że pozwany zajmuje wymieniony lokal ze swoją rodziną na podstawie przepisów o publicznej gospodarce lokalami, a mając możność skorzystania z pierwokupu - z prawa tego nie skorzystał. Ponieważ powód pragnie objąć nabyty lokal, a pozwany nie chce go dobrowolnie opuścić, zachodzi konieczność wytoczenia powództwa.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, oświadczając, że mieszkanie zajmuje od 1951 r. na podstawie "nominacji", otrzymanej od Prezydium MRN (zapewne pozwany miał na myśli przydział) i że na przeprowadzenie się do mieszkania powoda nie może się zgodzić, gdyż mieszkanie to mieści się na parterze, jest zawilgocone i pozbawione wygód, a gotów jest się wyprowadzić, jeśli otrzyma inne mieszkanie równorzędne.Sąd przesłuchał świadka Józefa M., który zeznał, że najem został pozwanemu wypowiedziany we wrześniu 1965 r.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 15 listopada 1965 r. powództwo uwzględnił, orzekając eksmisję pozwanego. Wyrok ten nie został zaskarżony. Uprawomocnił się z dniem 6 grudnia 1965 r. Uzasadnienia nie sporządzono.Wyrok ten został natomiast zaskarżony przez Ministra Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną w dniu 3 stycznia 1967 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, że zaskarżony wyrok rażąco narusza prawo.Skoro pozwany zamieszkuje w spornym lokalu na podstawie przydziału z 1951 r. (czemu powód nie przeczy), to służą mu uprawnienia z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych, a mianowicie przewidziane w przepisach o publicznej gospodarce lokalami i o najmie lokali. W myśl art. 15 prawa lokalowego, jeżeli stosunek najmu zawiązał się w oparciu o decyzję o przydziale, wynajmujący nie może tego stosunku rozwiązać inaczej niż z przyczyn wymienionych w art. 16. Rozwiązanie najmu przez zwykłe wypowiedzenie (art. 14 prawa lokalowego) nie może zatem nastąpić.Zgodnie z art. 9 ust. 1 p. 2 powołanej ustawy oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. Nr 31, poz. 132) na wniosek nabywcy domu lub lokalu wyłączonego spod publicznej gospodarki lokalami organ do spraw lokalowych obowiązany jest przekwaterować osoby zajmujące lokal do lokalu zajmowanego dotąd przez wnioskodawcę lub do innego lokalu zastępczego, dostarczonego przez wnioskodawcę.Skoro zatem powód poza wypowiedzeniem nie powołuje się na żadną z przyczyn, które by uzasadniały rozwiązanie stosunku najmu w myśl art. 16 prawa lokalowego, a przekwaterowanie do lokalu zastępczego powinno nastąpić w trybie administracyjnym - powództwo o eksmisję należało oddalić.Wyrok uwzględniający powództwo został wydany z pogwałceniem powołanych przepisów prawa, a także narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, ponieważ pozostaje w jaskrawej sprzeczności z zasadami polityki lokalowej, wyrażonymi m. in. w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28.V.1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych.W tych warunkach upływ terminu, przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c. nie może być przeszkodą do uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 5 ust. 1art. 15art. 16art. 14art. 9 ust. 1art. 15 ust. 2art. 8 ust. 1art. 421 § 2 KPC§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.