III CRN 135/80
WyrokIzba Cywilna1980-07-31
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ochrona najemców wynikająca z decyzji o przydziale lokalu, przewidziana w art. 37 ust. 1 Prawa lokalowego, dotyczy lokali użytkowych zajmowanych na podstawie takiej decyzji, a jeśli tak, to czy zamiar rozbudowy domu mieszkalnego przez właściciela nieruchomości może stanowić podstawę do eksmisji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ochrona najemców wynikająca z decyzji o przydziale lokalu, przewidziana w art. 37 ust. 1 Prawa lokalowego, dotyczy tylko lokali stanowiących odrębne nieruchomości, lokali w domach jednorodzinnych, mieszkalno-pensjonatowych lub garaży, a nie lokali użytkowych zajmowanych na podstawie takiej decyzji, chyba że przepis art. 61 Prawa lokalowego stanowi inaczej. Niemniej jednak, sprawa wymaga ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność rozważenia żądania powoda z punktu widzenia przepisu art. 5 Kodeksu cywilnego, uwzględniając specyficzne okoliczności dotyczące działalności pozwanego.Stan faktyczny
Powód domagał się eksmisji pozwanego z lokalu użytkowego, twierdząc, że zakupił nieruchomość w celu rozbudowy domu mieszkalnego, a pozwany odmawia opuszczenia lokalu. Pozwany zajmował lokal na podstawie decyzji o przydziale. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając brak podstaw do eksmisji na podstawie Prawa lokalowego. Sąd Wojewódzki zmienił wyrok i uwzględnił powództwo, stwierdzając, że lokal nie należy do kategorii lokali chronionych Prawem lokalowym. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę temuż Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 1980 r. sprawy z powództwa Jana T. przeciwko Henrykowi T. o eksmisję z lokalu użytkowego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL DK III Pc 292/80 od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 6 grudnia 1979 r. II Cr 1046/79 uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę temuż Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneDla uzasadnienia żądania eksmisji pozwanego z lokalu użytkowego (części baraku przyległego do domu mieszkalnego) powód przytoczył, że zakupił nieruchomość w celu rozbudowy domu mieszkalnego pozwany zaś odmawia opuszczenia lokalu użytkowego.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa z tej racji, że sporne pomieszczenie zajmuje na podstawie decyzji o przydziale.Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 25 września 1979 r. oddalił powództwo. W sprawie brak podstaw do orzeczenia eksmisji na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa lokalowego. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 1979 r. II Cr 1046/79 Sąd Wojewódzki w W. zmienił ten wyrok i uwzględnił powództwo. Sąd ten wyraził zapatrywanie, że lokal zajmowany przez pozwanego nie należy do lokali wymienionych w art. 61 Prawa lokalowego. Wynika to z treści art. 22 Prawa lokalowego.W rewizji nadzwyczajnej od tego wyroku Prokurator Generalny PRL wnosi o jego uchylenie i oddalenie rewizji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w W. Skarżący zarzuca rażące naruszenie art. 387 i 390 § 1 k.p.c. oraz art. 37 ust. 1 Prawa lokalowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje.W rewizji nadzwyczajnej wywodzi się, że przepis art. 37 ust. 1 Prawa lokalowego odnosi się do najmu lokalu wynikającego z decyzji administracyjnej o przydziale bez względu na to, czy chodzi o lokal mieszkalny czy też o lokal użytkowy. Przepis ten ma na celu ochronę najemców, których tytuł uprawniający do zajmowania lokalu (umowa najmu) wynika wprost z decyzji administracyjnej o przydziale. W niniejszej sprawie decyzja taka została wydana w dniu 10 maja 1962 r. Trafna jest zatem ocena Sądu Rejonowego, że tylko w przypadku istnienia przyczyn uzasadniających wypowiedzenie najmu bez zachowania obowiązujących terminów mogłoby dojść do rozwiązania stosunku najmu i nakazania opróżnienia lokalu użytkowego. Przyczyny takie w tej sprawie nie występowały, zwłaszcza zaś przyczyną taką nie mógł być zamiar rozbudowy domu mieszkalnego.Wykładnia powyższa jest nieuzasadniona. Za słuszne należy uznać stanowisko wyrażone w tym przedmiocie przez Sąd Wojewódzki.W przepisie bowiem art. 61 ust. 1 Prawa lokalowego ochrona najemców, przewidziana w art. 37 ust. 1 prawa lokalowego, dotyczy tylko najemców zajmujących na podstawie decyzji o przydziale lokale stanowiące odrębne nieruchomości lub lokale w domach jednorodzinnych, mieszkalno-pensjonatowych albo garaże. Lokal, o który chodzi w sprawie niniejszej nie należy do tej kategorii. Należy przy tym zwrócić uwagę na treść art. 22 ust. 2 Prawa lokalowego, według którego przepisy o najmie lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej nie dotyczą m.in. zabudowań i pomieszczeń gospodarczych położonych na działkach zabudowanych domami wymienionymi w art. 22 ust. 1 pkt 1-3 i 10 Prawa lokalowego. Przepis zatem art. 61 Prawa lokalowego ma węższy zakres niż art. 22 ust. 1 i 2 Prawa lokalowego.Niemniej jednak oba zaskarżone wyroki podlegają uchyleniu i sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Nawiązując bowiem do dalszych wywodów rewizji nadzwyczajnej należy stwierdzić konieczność rozważenia i oceny żądania powoda z punktu widzenia przepisu art. 5 k.c. W rewizji nadzwyczajnej zwraca się uwagę na takie okoliczności, których uwzględnienie mogłoby uzasadniać umożliwienie pozwanemu w odpowiednim czasie znalezienia innego pomieszczenia, w którym wykonuje on "unikalne usługi w postaci naprawy kas pancernych" i który "jest jedynym rzemieślnikiem nastawionym na tę formę działalności na terenie Dolnego Śląska".Sprawa zatem w tym zakresie wymaga wyjaśnienia.
Powiązane orzeczenia
- III CRN 83/78 1978-05-29Czy najemca lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej może domagać się eksmisji swojego domownika, jeśli łączący ich stosunek prawny (np. obowiązek opieki) wygasł, a także czy w takiej sytu…
- III CR 2/67 1967-04-21Czy nabywca lokalu mieszkalnego, który był wcześniej przydzielony na podstawie decyzji administracyjnej, może skutecznie żądać eksmisji dotychczasowego najemcy w trybie powództwa cywilnego, jeśli nie powołuje się na przy…
- 2 CR 915/59 1960-01-21Czy pozwany, który od 1945 r. zajmuje lokal mieszkalny i podnajmuje jego część, może zostać eksmitowany z całego lokalu na podstawie przepisów o prawie rzeczowym i naruszeniu porządku domowego, mimo posiadania uprawnień…
- III CZP 68/88 1988-08-30Czy osoba wymieniona w decyzji administracyjnej o przydziale lokalu mieszkalnego jako uprawniona do zamieszkania w lokalu razem z najemcą posiada legitymację czynną do żądania opróżnienia lokalu przez osobę trzecią wprow…
- I CR 313/70 1970-06-08Czy dopuszczalne jest żądanie eksmisji pozwanych z lokalu na podstawie umowy zamiany mieszkań, mimo że posiadają oni przydział władzy lokalowej i umowę najmu?
Powołane przepisy
art. 37 ust. 1art. 61art. 22art. 387art. 61 ust. 1art. 22 ust. 2art. 22 ust. 1art. 5 KC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026.