III CRN 119/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: Z. Wasilkowska (sprawozdawca), Z. Masłowski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Centrali Spółdzielni Ogrodniczych - Zakład Eksportowo-Importowy - Oddział w G. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym - Centralne Biuro Rozrachunków Zagranicznych w Bydgoszczy o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi - Ośrodek w Piotrkowie z dnia 30 stycznia 1973 r.,uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Piotrkowie z dnia 6 grudnia 1972 r. i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Piotrkowie do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa, wnosząc o zasądzenie od Polskich Kolei Państwowych - Centralnego Biura Rozrachunków Zagranicznych w Bydgoszczy kwoty 6.073 zł tytułem odszkodowania, twierdziła, że za międzynarodowym listem przewozowym nadeszła z zagranicy do polskiej stacji granicznej w M. jako stacji przeznaczenia przesyłka winogron, która w dniu 19 października 1971 r. bez przeładowania została ponownie nadana do przewozu do stacji przeznaczenia wewnątrz kraju za krajowym listem przewozowym; odbiorca przesyłki, Spółdzielnia Ogrodnicza w P., stwierdził brak winogron wartości 6.073 zł.Strona pozwana wniosła o odrzucenie pozwu.Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 6 grudnia 1972 r. pozew odrzucił, uznając, iż w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej.Postanowienie to zostało zaskarżone przez stronę powodową. Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 30 stycznia 1973 r. oddalił zażalenie, podzielając stanowisko Sądu Powiatowego, że do dochodzenia tego roszczenia droga sądowa jest niedopuszczalna.Od postanowienia Sądu Wojewódzkiego wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości z wnioskiem o uchylenie tego postanowienia wraz z postanowieniem Sądu Powiatowego i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Bydgoszczy do merytorycznego rozpoznania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie art. 2 § 1 i art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1964 r. w sprawie wyłączenia spod właściwości państwowych komisji arbitrażowych sporów wynikłych z przewozu w komunikacji międzynarodowej (Dz. U. Nr 4, poz. 24).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1964 r. w sprawie wyłączenia spod właściwości państwowych komisji arbitrażowych sporów wynikłych z przewozu w komunikacji międzynarodowej (Dz. U. Nr 4, poz. 24) przekazano sądom powszechnym rozstrzyganie sporów wynikłych z przewozu w komunikacji międzynarodowej za bezpośrednimi listami przewozowymi, jeżeli jedną ze stron w sporze jest przewoźnik. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1971 r. III CZP 1/70 (OSNCP 1971, z. 10, poz. 167) wyjaśniono, że o międzynarodowym charakterze komunikacji rozstrzygają te elementy, iż odbywa się ona co najmniej między dwoma krajami, i to na podstawie bezpośredniego (międzynarodowego) listu przewozowego.Dodać należy, że intencją przekazania omawianych sporów do właściwości sądów powszechnych było ułatwienie PKP rozliczeń regresowych z kolejami zagranicznymi, dla których moc wiążącą zgodnie z odpowiednimi postanowieniami konwencji CIM i umowy SMGS ma tylko wyrok sądowy, a nie orzeczenie komisji arbitrażowej. Rozliczenia takie mogą być aktualne, jak to wykazano w cyt. wyżej uchwale, także wówczas, gdy przesyłka, nadana za granicą za międzynarodowym listem przewozowym do polskiej stacji granicznej, została następnie bez przeładowania skierowana za krajowym listem przewozowym do stacji przeznaczenia wewnątrz kraju. Okoliczność ta przemawia dodatkowo za szerszą wykładnią § 1 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1964 r. i za przyjęciem, że droga sądowa jest dopuszczalna w każdym wypadku, gdy zachodzi powiązanie z międzynarodową komunikacją kolejową.Z tych też przyczyn za nietrafne należy uznać odmienne stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20.IV.1972 r. III CZP 20/72 (OSNCP 1972, z. 7-8, poz. 132), na które powołał się Sąd Wojewódzki.W tych warunkach należy przyjąć, że jeżeli przesyłka kolejowa z zagranicy, adresowana do polskiej stacji granicznej, została następnie skierowana bez przeładowania do innej stacji wewnątrz kraju, właściwy do rozpoznania roszczeń jednostki gospodarki uspołecznionej przeciwko przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" z tytułu umowy przewozu jest sąd powszechny, choćby przesyłka międzynarodowa została na terenie kraju zaopatrzona w krajowy list przewozowy.W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej brak było podstaw do przyjęcia, iż zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej.Wobec powyższego, gdy sprawa ta nie została rozstrzygnięta w jedynie właściwej drodze sądowej i przez prawomocne odrzucenie pozwu strona powodowa została pozbawiona możności dochodzenia należnego odszkodowania, wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Sądu Powiatowego jest uzasadniony.Sąd Najwyższy nie uwzględnił natomiast wniosku rewizji nadzwyczajnej o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Bydgoszczy. Wprawdzie zgodnie z cyt. wyżej uchwałą składu siedmiu sędziów organem właściwym do reprezentowania PKP przed sądem jest Centralne Biuro Rozrachunków Zagranicznych w Bydgoszczy, co mogłoby uzasadniać właściwość miejscową Sądu w Bydgoszczy (art. 29 i 30 k.p.c.), jednakże strona powodowa powołała się na art. 34 k.p.c., wedle którego powództwo o odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć również przed sądem miejsca jej wykonania, a miejscem tym jest Piotrków. Ponieważ zgodnie z art. 43 § 1 k.p.c. w razie właściwości przemiennej wybór między sądami należy do powoda, a powód wyboru tego dokonał i wytoczył powództwo przed Sądem Powiatowym w Piotrkowie, przeto Sąd ten jest nadal właściwy do rozpoznania sprawy.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.