III CZP 20/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: S. Gross (sprawozdawca), J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Centrali Spółdzielni Ogrodniczych Zakład Eksportowo-Importowy w W. Oddział w G. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym - Centralne Biuro Rozrachunków Zagranicznych w B. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 25 lutego 1972 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienia prawnego:"Kto jest właściwy - państwowe komisje arbitrażowe czy sądy powszechne - do rozpoznania sporu z przewozu w komunikacji międzynarodowej, gdy przesyłka kolejowa z zagranicy adresowana była do stacji granicznej, gdzie nie została przeładowana, lecz dalej ekspediowana do odbiorcy krajowego już za krajowym listem przewozowym, jeżeli jedną ze stron w sporze jest przewoźnik?",uchwalił udzielić następującej odpowiedzi:Jeżeli przesyłka kolejowa z zagranicy, adresowana do krajowej stacji granicznej, została skierowana dalej do odbiorcy w kraju za krajowym listem przewozowym, do rozpoznawania roszczeń jednostek gospodarki uspołecznionej przeciwko przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" z tytułu takiego przewozu powołane są państwowe komisje arbitrażowe także wtedy, gdy przesyłka nie była na stacji granicznej przeładowana. Uzasadnienie prawneRozpoznając przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wątpliwość co do charakteru przewozu w sytuacji, gdy przesyłka z zagranicy została na krajowej stacji granicznej bez przeładowania wyekspediowana dalej do odbiorcy w kraju za krajowym listem przewozowym, rozstrzygnięta została w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1971 r. III CZP 1/70 (OSNCP 1971, z. 10, poz. 167).W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych m.in. następującą zasadę prawną:"Jeżeli przesyłka nadana do przewozu za granicą za listem przewozowym konwencji CJN lub umowy SMGS nadeszła do polskiej stacji granicznej i tam następnie bez przeładowania została ponownie nadana do przewozu do stacji przeznaczenia wewnątrz kraju za krajowym listem przewozowym, podstawę prawną roszczeń odszkodowawczych w stosunku do Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" z tytułu nienależytego wykonania umowy przewozu stanowią przepisy dekretu z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami (Dz. U. z 1953 r. Nr 4, poz. 7)".Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że jeżeli w międzynarodowym liście przewozowym wskazana została jako stacja przeznaczenia stacja graniczna w Polsce, przewóz ma charakter przewozu międzynarodowego tylko do tej stacji. Nadanie zaś takiej przesyłki do nowej stacji wewnątrz kraju na podstawie krajowego listu przewozowego powoduje zawarcie nowej umowy o przewóz, który oczywiście nie ma już charakteru międzynarodowego i to niezależnie od tego, czy przesyłkę przeładowano, czy też wysłano ją dalej bez przeładowania.Rozporządzenie zaś Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1964 r. w sprawie wyłączenia z właściwości państwowych komisji arbitrażowych sporów z przewozu w komunikacji międzynarodowej (Dz. U. Nr 4, poz. 24) przekazało sądom powszechnym takie tylko spory z przewoźnikiem należące do właściwości państwowych komisji arbitrażowych, które wiążą się z przewozem w komunikacji międzynarodowej za bezpośrednimi dokumentami przewozowymi, a zatem przewidziane w tym rozporządzeniu wyłączenie nie obejmuje rozważanego wypadku, jako przewozu krajowego.Z tych względów na przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji.