III CRN 157/68

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 1968 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Edwarda M. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "W. P." w W. o 225 000 zł na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości S. II R 180/68 od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1968 r. sygn. akt I CR 569/67 postanawia postępowanie w rewizji nadzwyczajnej umorzyć. Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 13 maja 1967 r., II C 380/65, zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz powoda sumę 146 250 zł z 8% od dnia 7 listopada 1958 r. i 2 400 zł kosztów procesu, w pozostałej zaś części powództwo oddalił. Zasądzona suma stanowi resztę wynagrodzenia powoda jako autora "słownika angielsko­polskiego wyrazów i wyrażeń prawnych, ekonomicznych i handlowych", przyrzeczonego powodowi przez pozwane Przedsiębiorstwo umową o wydanie tego słownika zawartą w dniu 28 października 1954 r. Wprawdzie pozwane Przedsiębiorstwo nie wydało "słownika" drukiem, bo odstąpiło od powyższej umowy, ale - jak Sąd Wojewódzki wywiódł - uczyniło to bez usprawiedliwionych przyczyn. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 7 maja 1968 r. I CR 569/67 oddalił rewizje obu stron założone od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego. Wyrok Sądu Najwyższego zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną wniesioną w dniu 15 maja 1968 r. na skutek podania pozwanego Przedsiębiorstwa, domagając się uchylenia tego wyroku w części oddalającej rewizję pozwanego przedsiębiorstwa, jak również uchylenie w części uwzględniającej powództwo wyżej wymienionego wyroku Sądu Wojewódzkiego i całkowitego oddalenia powództwa. Pismem z dnia 11 grudnia 1968 r. Minister Sprawiedliwości cofnął swoją rewizję nadzwyczajną wobec zawarcia przez strony ugody. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 423 § 1 zd. 1 kpc do rewizji nadzwyczajnej stosuje się odpowiednio przepisy o rewizji, jeżeli kpc nie stanowi inaczej. Słowa "rewizja nadzwyczajna" w rozumieniu tego przepisu oznacza zarówno pismo obejmujące rewizję nadzwyczajną, jak i postępowanie wywołane wniesieniem takiego pisma. Zatem do postępowania tego stosuje się odpowiednio także przepis art. 393 § 2 kpc, zgodnie z którym Sąd rewizyjny umarza postępowanie rewizyjne w razie cofnięcia rewizji. Ostatni ten przepis zawiera jednak zastrzeżenie ograniczające dyspozycję strony wnoszącej rewizję wniesionym środkiem, gdyż sądowi rewizyjnemu wolno umorzyć postępowanie rewizyjne (skutkujące uprawomocnieniem się zaskarżonego orzeczenia) tylko wówczas, "jeżeli uzna, że cofnięcie jest dopuszczalne". To ograniczenie dyspozycji strony koresponduje z podobnymi ograniczeniami w postępowaniu przed sądem I instancji (p. art. 203 § 4 i 233 § 2 kpc). Nie można jednak jego odnieść do postępowania wywołanego rewizją nadzwyczajną, bo organy państwowe upoważnione do wnoszenia rewizji nadzwyczajnych nie są stronami postępowań nimi wywołanych. W postępowaniu tymi stronami pozostają te podmioty, które nimi były w postępowaniu zakończonym orzeczeniem zaskarżonym rewizją nadzwyczajną. W § 2 art. 423 kpc wyraźnie i odrębnie wyłączono czynności dyspozycyjne stron. Postępowanie w rewizji nadzwyczajnej jest jednym ze środków nadzoru poza instancyjnego, którego wszczęcie należy do wyłącznej inicjatywy organów wymienionych w art. 417 § 1 kpc. Dotyczy ono orzeczeń prawomocnych, kończących postępowanie w sprawie. Wyłączność inicjowania tego postępowania przez wspomniane organy doprowadziła do uchylenia zasady prawnej związania Sądu Najwyższego wnioskami rewizji nadzwyczajnych dotyczącymi zakresu zaskarżenia, czyli nie zastosowalności w postępowaniu z rewizji nadzwyczajnej w tym względzie przepisu art. 381 § 2 kpc (S.N. z 13 marca 1967 r., III CO 89/65, OSN 1967 r., z 7-8, poz. 118). Dlatego też Sąd Najwyższy, opierając się na nakazie tylko odpowiedniego zastosowania do rewizji nadzwyczajnej przepisów o rewizji, uważa, że w postępowaniu z rewizji nadzwyczajnej nie obowiązuje zastrzeżenie badania dopuszczalności jej cofnięcia, przewidziane dla rewizji w art. 393 § 2 zd. 1kpc. Oznacza to nie tylko brak potrzeby, lecz nawet dopuszczalności badania przyczyn, dla których organ wnoszący rewizję nadzwyczajną ją cofnął. Cofnięcie zawsze skutkować musi umorzenie postępowania, wywołanego jej uprzednim wniesieniem.Z tych względów Sąd Najwyższy - bez badania treści pozasądowej ugody, z powodu zawarcia której Minister Sprawiedliwości cofnął rewizję (a której zawarcia nie zabroniono w art. 423 § 2 kpc) - postanowił jak w sentencji.