III CRN 168/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: Z. Wasilkowska, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Antoniego F. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. o przeniesienie prawa własności nieruchomości na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Pucku z dnia 15 czerwca 1972 r.,uchylił zaskarżony wyrok i postępowanie w sprawie umorzył.Uzasadnienie faktycznePrezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. wybudowało na działkach powoda we wsi P. budynek szkolny i budynki gospodarcze, a następnie wystąpiło z wnioskiem o wywłaszczenie zabudowanej nieruchomości. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte postanowieniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia 25.XI.1969 r.W pozwie z dnia 15.XII.1971 r. powód wystąpił z żądaniem nabycia wymienionych działek (o łącznej powierzchni 9.690 m2) - na podstawie art. 231 § 2 k.c. - przez Skarb Państwa za zapłatą 46.224 zł. Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo.Wyrok ten, nie zaskarżony przez żadną ze stron, zaskarżył rewizją nadzwyczajną z dnia 30.V.1973 r. Minister Sprawiedliwości. Zarzucił on rażące naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) i na zasadzie art. 417 § 1 i art. 419 § 1 k.p.c. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i o odrzucenie pozwu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z dołączonych do sprawy akt postępowania wywłaszczeniowego wynika, że postępowanie to, wszczęte co do spornej nieruchomości w dniu 25.XI.1969 r., zakończyło się ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska z dnia 8.X.1973 r. o wywłaszczeniu obu działek powoda, o których nabycie przez Skarb Państwa powód wystąpił w wymienionej wyżej sprawie.W sytuacji więc, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależało od uprzedniej decyzji organów wywłaszczeniowych, uzasadnione było - do czasu wydania tej decyzji - zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.Obecnie, gdy nieruchomość powoda została wywłaszczona, wydanie orzeczenia w sprawie stało się niedopuszczalne (art. 355 k.p.c.).Zgodnie z art. 16 ust. 5 ustawy wywłaszczeniowej, po ujawnieniu wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego (przez wpis do księgi wieczystej lub przez złożenie do zbioru dokumentów odpisu zawiadomienia) zmiany stanu prawnego nieruchomości - stanu z daty ujawnienia wszczęcia postępowania - nie mają wpływu na dalszy tok tego postępowania. Dotyczy to - skoro nic innego z ustawy nie wynika - wszelkich zmian, zarówno wynikających z czynności prawnych, jak i z innych zdarzeń, w tym także z orzeczeń sądowych lub administracyjnych wydanych poza postępowaniem wywłaszczeniowym. W zakresie bowiem przejścia prawa własności nieruchomości postępowanie wywłaszczeniowe wyłącza skuteczność każdego innego niż orzeczone w tym postępowaniu przejścia prawa własności. Dlatego też bezskuteczne byłoby także nabycie prawa własności nieruchomości w trybie art. 231 k.c., wobec czego zawieszone - do zakończenia wywłaszczenia - postępowanie podlegałoby umorzeniu (art. 355 k.p.c.).W niniejszym wypadku, skoro postępowanie w sprawie zostało zakończone wcześniejszym wydaniem orzeczenia (które uprawomocniło się) o nabyciu własności przez pozwanego, zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, postępowanie zaś - na tej samej podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 422 § 1 k.p.c. - umorzeniu.