III CRN 208/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Trybulski. Sędziowie: K. Piasecki, Z. Wasilkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa D. przeciwko Edwardowi K. o 21.600 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 31 grudnia 1969 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 31.XII.1969 r. Sąd Powiatowy w Gdyni zasądził od pozwanego Edwarda K. na rzecz powoda Józefa D. kwotę 21.600 zł z odsetkami i kosztami procesu.Sąd Powiatowy ustalił, że w październiku 1969 r. powód wręczył pozwanemu bony towarowe PKO o wartości 300 dolarów i równowartości 21.600 zł i że pozwany ani nie zwrócił tych bonów, ani nie zapłacił ich równowartości, wobec czego powództwo o zapłatę kwoty 21.600 zł jest uzasadnione.Od powyższego prawomocnego wyroku wniósł - po upływie 6-miesięcznego terminu - rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości z wnioskiem o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie art. 412 k.c. i art. 197 k.p.c. oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nadzwyczajna reprezentuje pogląd, że przedmiotem sporu było roszczenie wynikające z transakcji stron dotyczącej obrotu wartościami dewizowymi i że tego rodzaju czynności są zabronione przez ustawę, co w konsekwencji sprawia, że świadczenie uzyskane w wyniku takiej transakcji ulega przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 412 k.c.Pogląd ten jest nietrafny. Bony towarowe PKO S.A. nie są wartościami dewizowymi w rozumieniu ustawy dewizowej (Dz. U. z 1952 r. Nr 21, poz. 133). Ustawa ta w art. 2 i 3 wyczerpująco wylicza rodzaje wartości dewizowych, którymi obrót jest zabroniony, rozszerzająca zaś interpretacja tych przepisów jest niedopuszczalna.Nie ma więc w zasadzie przeszkód prawnych, aby osoba posiadająca bony towarowe PKO sprzedała je lub podarowała innej osobie. Jedyne ograniczenie obrotu bonami towarowymi PKO wynika z art. 6 ustawy z dnia 13.VII.1957 r. o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 39, poz. 171), według którego podlega karze ten, kto nie będąc do tego uprawniony, skupuje w celu odprzedaży z zyskiem towary nabyte w kraju za waluty obce wpłacone w kraju lub za granicą albo dokumenty uprawniające do otrzymania tych towarów. Nie ma natomiast przepisu, któryby przewidywał karę dla sprzedawcy bonów towarowych, chyba że on sam nabył je przedtem w sposób nielegalny i odprzedaje dalej z zyskiem (art. 6 § 2 ustawy).W sprawie niniejszej może zajść przypuszczenie - w świetle własnych twierdzeń pozwanego - że należał on do kręgu osób trudniących się skupywaniem bonów PKO w celu ich dalszej odprzedaży z zyskiem (jak twierdzi pozwany, zgubił on bądź wyrzucił bony w czasie ucieczki przed funkcjonariuszami "dewizowymi" MO), co uzasadniałoby ewentualne zastosowanie względem niego art. 6 powołanej ustawy i skazanie go na karę więzienia lub aresztu i grzywny. Brak natomiast jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia nielegalności działania po stronie powoda, co już samo przez się przesądza o niemożności zastosowania art. 412 k.c.W tych warunkach i gdy nadto rewizja nadzwyczajna została wniesiona po upływie 6-miesięcznego terminu, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.