V KRN 236/79
WyrokIzba Karna1979-11-07
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odsprzedaż z zyskiem bonów towarowych Banku PKO SA, otrzymanych jako zagraniczny spadek, stanowi przestępstwo spekulacji z art. 224 § 2 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że odsprzedaż z zyskiem bonów towarowych Banku PKO SA, nawet jeśli zostały nabyte w celu odsprzedaży, nie wypełnia znamion przestępstwa spekulacji z art. 224 § 2 k.k. Przepis ten dotyczy wyłącznie towarów i dokumentów wymienionych w § 1 tego artykułu, a bony towarowe PKO SA, otrzymane np. jako zagraniczny spadek, nie należą do tej kategorii. W związku z tym, oskarżeni zostali uniewinnieni od zarzutu popełnienia tego przestępstwa.Stan faktyczny
Oskarżeni Stanisław G. i Mieczysław G. sprzedali z zyskiem bony towarowe PKO SA, które otrzymali jako zagraniczny spadek. Sąd Rejonowy uznał ich za winnych popełnienia przestępstwa z art. 224 § 2 k.k. i skazał na kary pozbawienia wolności i grzywny, darowując kary pozbawienia wolności na mocy amnestii. Dodatkowo, oskarżeni zostali skazani za złożenie fałszywego zapewnienia spadkowego przed notariuszem, co spowodowało nieprawidłowy podział spadku. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, kwestionując zastosowanie art. 224 § 2 k.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary łącznej grzywny i uniewinnił oskarżonych od zarzutu popełnienia przestępstw z art. 224 § 2 k.k.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Gaj, J. Pustelnik.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Stanisława G. i Mieczysława G., oskarżonych z art. 224 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 11 listopada 1977 r.uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do Stanisława G. i Mieczysława G. w części orzekającej karę łączną grzywny oraz zmienił tenże wyrok w części skazującej tychże oskarżonych za czyny przewidziane w art. 224 § 2 k.k. w ten sposób, że uniewinnił ich od zarzutu popełnienia tych przestępstw (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 11 listopada 1977 r. uznał Stanisława G. i Mieczysława G. za winnych tego, że w okresie od grudnia 1976 r. do kwietnia 1977 r. w J. odprzedali z zyskiem bony towarowe PKO wartości po 300 dolarów USA, za co Stanisław G. uzyskał 25.000 zł, a Mieczysław G. - 24.000 zł, i za to na podstawie art. 224 § 2 k.k. skazał ich na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności i po 10.000 zł grzywny. Orzeczone kary pozbawienia wolności Sąd ten na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) darował.Ponadto Sąd Rejonowy uznał Stanisława G. i Mieczysława G. za winnych tego, że w okresie od dnia 11 listopada 1976 r. do grudnia 1976 r. w J., działając wspólnie i w porozumieniu z Władysławą W., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadzili organy upoważnione do likwidacji spadku po zmarłym w Belgii Janie G. w błąd w tn sposób, że uprzedzeni o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania złożyli przed miejscowym notariuszem "zapewnienie spadkowe", zatajając w nim fakt istnienia rodzeństwa w osobach Władysława G., Janiny P., Józefa G. i Walentyny S., przez co spowodowali podział masy spadkowej wartości 352.915 franków belgijskich, tj. 423.321,54 zł polskich, na cztery - zamiast na osiem - części, czym działali na szkodę wymienionego rodzeństwa, i za to na podstawie art. 205 § 1 i art. 36 § 3 k.k. skazał na kary po 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania na okres lat 3 oraz grzywny w wysokości po 40.000 zł.Na podstawie art. 70 k.k. Sąd ten wymierzył oskarżonym łączne kary grzywny w wysokości po 50.000 zł.Wyrok ten w stosunku do Stanisława G. i Mieczysława G. nie został zaskarżony.Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną na korzyść Stanisława G. i Mieczysława G., zarzucając obrazę art. 224 § 2 k.k. przez uznanie, że działanie oskarżonych wypełniło znamiona tego przepisu, oraz wnosząc o uchylenie wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i uniewinnienie oskarżonych od zarzutu określonego w art. 224 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest słuszna.Oskarżeni Stanisław G. i Mieczysław G. otrzymali spadek po swoim bracie zamieszkałym za granicą i tamże zmarłym. Spadek został wypłacony przez Bank PKO SA w dolarowych bonach towarowych. Oskarżeni sprzedali część bonów po cenie wyższej od ich bankowego kursu.Za przestępstwo przewidziane w art. 224 § 2 k.k. odpowiada ten, kto odprzedaje z zyskiem towary lub dokumenty, określone tylko w § 1 tego artykułu, a więc między innymi skupowane bez uprawnień i w celu odprzedaży z zyskiem. Nie stanowi więc przestępstwa spekulacji, określonego w art. 224 § 2 k.k., odprzedanie, choćby z zyskiem, bonów towarowych Banku PKO SA, otrzymanych w tymże banku np. jako zagraniczny spadek.Ze względu na to, że opisane wyżej działanie oskarżonych Stanisława G. i Mieczysława G. nie wyczerpuje tak rozumianych znamion przestępstwa określonego w art. 224 § 2 k.k., zmieniono zaskarżony wyrok w tej części i obu oskarżonych uniewinniono od zarzutu popełnienia tych przestępstw. Konsekwencją tego stanowiska było uchylenie zaskarżonego wyroku w części orzekającej karę łączną grzywny (...).
Powiązane orzeczenia
- VI KZP 47/75 1976-12-03Czy jednorazowe lub kilkakrotne nabywanie samochodów za bony dolarowe lub dolary w Banku PKO SA, a następnie sprzedawanie ich z zyskiem poniżej ceny państwowej, stanowi występek spekulacji przewidziany w art. 224 k.k., c…
- I KR 64/68 1968-06-19Czy sprzedaż towarów nabytych na własny rachunek za pieniądze pochodzące z utargów sklepowych, a następnie sprzedawanych w tym sklepie, stanowi odrębne przestępstwo spekulacyjne, nawet jeśli sprawca działał w celu pokryc…
- VI KO 84/62 1963-02-21Czy wykupywanie bonów PKO i nabywanie za nie towarów zagranicznych wyłącznie na potrzeby prywatnego przedsiębiorstwa handlu detalicznego, przez męża właścicielki zezwolenia na prowadzenie tego przedsiębiorstwa, wyczerpuj…
- II K 290/63 1963-12-21Czy sprzedaż przez osobę fizyczną nabytych w jednostce gospodarki uspołecznionej towarów, nieprzeznaczonych do bezpośredniej sprzedaży konsumentom, z zamiarem osiągnięcia zysku, stanowi przestępstwo spekulacji z art. 1 §…
- III CRN 208/71 1971-07-16Czy bony towarowe PKO S.A. są wartościami dewizowymi w rozumieniu ustawy dewizowej, a jeśli nie, czy ich sprzedaż lub darowizna przez osobę posiadającą te bony podlega sankcjom z art. 412 k.c. lub art. 6 ustawy o zwalcza…
Powołane przepisy
art. 224 § 2 KKart. 1 ust. 1art. 205 § 1art. 36 § 3 KKart. 70 KK§ 2§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.