III CRN 212/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pietrzykowski.Sędziowie SN: Z. Marmaj (spr.), A. Wielgus.Protokolant: C. Gumienna.Prokurator Generalny PRL: K. Wojnarowicz.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 23 października 1981 r. sprawy z powództwa Krzysztofa P. przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Miejskiemu Wydział Spraw Lokalowych w Sosnowcu o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości C III 531/31/81 od wyroku Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 16 grudnia 1980 r., sygn. akt II C 3007/80uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Sosnowcu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód wnosił o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, składającego się z pokoju i kuchni, położonego w Sosnowcu przy ul. K. m 3 - jako osoba bliska poprzedniego najemcy Bolesława S. zmarłego w dniu 18 czerwca 1980 r. Powód twierdził, że Bolesław S. był jego wujkiem, mieszkał samotnie i chorował na raka. Na jego prośbę powód zamieszkał wraz z nim w marcu 1980 r. i sprawował nad nim opiekę.Jako stronę pozwaną powód wskazał w pozwie Urząd Miejski Wydział Spraw Lokalowych w Sosnowcu. Także Urząd, za pośrednictwem swego pełnomocnika wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że powód jest najemcą innego lokalu mieszkalnego położonego w Sosnowcu przy ul. (...) podlegającego szczególnemu trybowi najmu, w którym zamieszkuje żona powoda Elżbieta i syn.Sąd Rejonowy - po ustaleniu m.in., że w 1979 r. w sprawie 12 C 2059/79 orzeczono rozwód małżeństwa powoda z Elżbietą R. oraz orzeczono eksmisję powoda z mieszkania w S. przy ul. (...) - wyrokiem z dnia 16 grudnia 1980 r. uwzględnił powództwo.Od wyroku tego, który uprawomocnił się w I instancji rewizję nadzwyczajną wniósł Minister Sprawiedliwości. Rewizja nadzwyczajna oparta na zarzucie rażącego naruszenia prawa zawiera wniosek o uchylenie powyższego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.W razie śmierci najemcy mieszkania, prawa i obowiązki przysługujące najemcy ze stosunku najmu - nie wygasają lecz stosownie do art. 691 k.c., przechodzą na osoby bliskie najemcy, które stale mieszkały z nim do chwili jego śmierci. W procesie o ustalenie, że osoba bliska najemcy wstąpiła na tej podstawie w stosunek najmu, osobą pozwaną powinna zatem być druga strona tego stosunku, to jest wynajmujący. Wynajmującym jest zazwyczaj właściciel zarządca budynku. Nie jest nim natomiast organ administracji państwowej uprawniony do wydawania decyzji o przydziale lokali i to także w odniesieniu do lokali podlegających szczególnemu trybowi najmu. Decyzja o przydziale lokalu jest wprawdzie źródłem stosunku najmu lecz nie zmienia podmiotów tego stosunku. Organ państwowy uprawniony do wydania takiej decyzji nie staje się więc przez to wynajmującym.Wskazany w pozwie, jako strona pozwana, Urząd Miejski Wydział Spraw Lokalowych w Sosnowcu nie był zatem stroną stosunku najmu, w jakim pozostawał zmarły najemca Bolesław S. choćby nawet podstawą tego stosunku była decyzja administracyjna o przydziale lokalu. Nie będąc zaś stroną tego stosunku (wynajmującym) Urząd ten, nie był także biernie legitymowany w tej sprawie. Brak legitymacji biernej tego Urzędu, wobec niezgłoszenia odpowiedniego zarzutu przez jego pełnomocnika, Sąd obowiązany był wziąć pod rozwagę z urzędu, gdyż jest to zagadnienie prawa materialnego.W związku z tym Sąd Rejonowy winien był zwrócić powodowi uwagę na powyższą nieprawidłowość oraz umożliwić mu zgłoszenie wniosku w trybie art. 194 § 1 k.c. a następnie postąpić stosownie do okoliczności, tzn. rozpoznać sprawę z udziałem właściwych stron (art. 194 § 2 k.p.c.) względnie oddalić powództwo, gdyby powód nie zgłosił wniosku o podmiotowe przekształcenie powództwa.Sąd Rejonowy nie miał powyższego na uwadze i do zagadnienia, kto jest biernie legitymowany w sprawie niniejszej w ogóle nie przywiązywał znaczenia, chociaż już z pozwu oraz z zeznań powoda wynikało, że właścicielem budynku, w którym przedmiotowy lokal znajduje się jest Stefan C. i jemu powód płaci czynsz. Można było z tego wnosić, że właśnie Stefan C. winien występować w charakterze pozwanego.Niezależnie od powyższego istotne dla sprawy okoliczności, a przede wszystkim to, czy między powodem i zmarłym zachodził stosunek bliskości oraz czy powód stale zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu do chwili zgonu najemcy nie zostało wyjaśnione w sposób wystarczający i wymaga uzupełnienia poprzez przesłuchanie świadków i stron oraz stosowne wywiady.Zaskarżony wyrok jako wydany z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 691 k.c. podlega zatem uchyleniu, a sprawa przekazana Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Upływ terminu z art. 421 § 2 k.p.c. nie stał na przeszkodzie uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej bowiem zaskarżone orzeczenie narusza także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej związany z prawidłowym dysponowaniem zasobami mieszkaniowymi oraz kształtowaniem polityki lokalowej (art. 421 § 2 k.p.c.).Z tych przyczyn i na mocy art. 422 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.