III CRN 223/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krajewski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Ignatowicz, F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Piotra S. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Oddział w P. i Stanisławowi L. o odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od wyroku Sądu Powiatowego w Częstochowie z dnia 3 listopada 1972 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i zasądził od pozwanych na rzecz powoda dodatkowo kwotę 7.128 zł z 8% od dnia 19 maja 1972 r.; odrzucił rewizję nadzwyczajną w pozostałej części.Uzasadnienie faktyczneW związku z uszkodzeniem ciała, jakiego doznał w wypadku samochodowym spowodowanym przez Stanisława L., powód domagał się zasądzenia od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń oraz sprawcy szkody zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w kwocie 15.000 zł oraz wyrównania różnicy między uposażeniem a pobieranym zasiłkiem chorobowym, które również określił na sumę 15.000 zł. Innych żądań powód nie zgłaszał ani w pozwie, ani w toku procesu, a jedynie na jednej z rozpraw przed Sądem pierwszej instancji oświadczył, iż od dnia 13.III.1972 r. otrzymuje rentę z Państwowego Zakładu Ubezpieczeń. Z oświadczeniem tym powód nie wiązał żadnego żądania, a Sąd Powiatowy kwestii tej w ogóle nie rozważał.Wyrokiem z dnia 3.XI.1972 r. Sąd Powiatowy przyznał powodowi zadośćuczynienie w żądanej przez niego wysokości oraz zasądził na jego rzecz 7.872 zł tytułem różnicy między uposażeniem a zasiłkiem chorobowym za okres od dnia wypadku do dnia 13.III.1972 r., w pozostałej zaś części powództwo oddalił.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z wnioskiem o uchylenie zwalczanego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca naruszenie art. 321 § 2 k.p.c., reprezentując pogląd, iż mimo nierozszerzenia przez powoda żądania Sąd Powiatowy powinien zasądzić mu również rentę wyrównawczą do czerwca 1973 r., tj. do chwili uzyskania przez niego zdolności do pracy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 321 § 1 k.p.c. ustanawia zasadę, że sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Wyjątek od tej zasady wprowadza § 2 tego przepisu, stanowiąc, że w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym sąd orzeka o roszczeniach, jakie wynikają z faktów przytoczonych przez powoda także wówczas, gdy roszczenie nie było objęte żądaniem lub gdy było w nim zgłoszone w rozmiarze mniejszym niż usprawiedliwiony wynikiem postępowania.W wypadku, gdy sąd - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 321 § 2 k.p.c. - nie orzekł o roszczeniu nie zgłoszonym w żądaniu lub przyznał je w rozmiarze mniejszym niż należało, powód może żądać zasądzenia tych roszczeń bądź w drodze uzupełnienia wyroku (art. 351 § 1 k.p.c.), bądź w drodze osobnego powództwa, nie może zaś do tego celu zmierzać przez wniesienie rewizji. Niedopuszczalna jest też w tym zakresie rewizja nadzwyczajna.Podstawową przesłankę środka odwoławczego czy też nadzwyczajnego środka zaskarżenia stanowi istnienie zwalczanego orzeczenia. Jeżeli zaś sąd, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 321 § 2 k.p.c., nie wyszedł ponad żądanie strony, to w tym zakresie nie wydał żadnego orzeczenia, w szczególności nie ma tu orzeczenia negatywnego, skoro wobec braku żądania sąd niczego nie oddalił (p. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 2.VI.1964 r. I PR 10/63 - OSNCP 1965, poz. 80). Brak wyroku jako niezbędnego substratu zaskarżenia powoduje niedopuszczalność rewizji nadzwyczajnej, a w konsekwencji jej odrzucenie.Stwierdzenie to nie odnosi się do tej części rewizji nadzwyczajnej, w której zwalcza ona wadliwość orzeczenia co do oddalonej części żądania. Jak to bowiem wynika z treści pozwu, powód domagał się zasądzenia z tytułu utraconych zarobków kwoty 15.000 zł, tymczasem Sąd uwzględnił powództwo w odniesieniu od tego roszczenia tylko do kwoty 7.872 zł, oddalając je w pozostałej części.Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca wadliwość oddalenia tej części roszczenia, skoro z faktów przytoczonych przez powoda wynikało, iż jego straty są wyższe, gdyż był on niezdolny do pracy również po dniu 13.III.1972 r.Z uwagi na niewadliwość ustaleń Sądu Powiatowego, iż wynagrodzenie powoda przed wypadkiem wynosiło 3.613,76 zł oraz że przynajmniej do dnia wydania wyroku był on niezdolny do pracy i pobierał rentę w kwocie 1.519 zł, Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie z tytułu utraconych zarobków zostało udowodnione co najmniej do żądanej kwoty 15.000 zł i dlatego zmienił zaskarżony wyrok w części oddalającej i zasądził na rzecz powoda dodatkowo kwotę 7.128 zł.Jeżeli zaś szkoda z tego tytułu jest większa, powód może wystąpić do Sądu Powiatowego z pozwem o zasądzenie dodatkowej kwoty.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji (art. 421 i 422 k.p.c.).