III CRN 238/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Świeboda.Sędziowie SN: A. Gola (spr.), A. Wielgus.Protokolant: T. Pyźlak.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 25 października 1985 r. sprawy z powództwa Stanisławy i Bolesława S. przeciwko Annie i Zbigniewowi S. o ustalenie nieważności umowy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 6 lipca 1983 r.,uchyla zaskarżony wyrok i oddala rewizję powodów od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 18 lutego 1983 r.Uzasadnienie faktycznePowodowie Stanisława i Bolesław S. w pozwie z dnia 28 września 1982 r., skierowanym przeciwko następcom prawnym zmarłego Stanisława S. - małoletnim jego dzieciom Zbigniewowi i Annie S., domagali się uznania za nieważną umowę o przeniesienie własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 11 lipca 1980 r., zawartej między nimi a Stanisławem S. w Urzędzie Gminy w P. Według twierdzeń powodów, umowa została sporządzona przez referenta ds. gospodarki ziemią a nie przez naczelnika gminy.Ponieważ umowa ta została sporządzona bez zachowania szczególnej formy przewidzianej w art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), jest ona nieważna (art. 73 § 1 kc).Przedstawicielka ustawowa małoletnich pozwanych (matka) Elżbieta S. powództwa nie uznała i wniosła o jego oddalenie.Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 18 lutego 1983 r. powództwo oddalił. Sąd Rejonowy ustalił, że umowę o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego zawartą między powodami a ich synem Stanisławom S. sporządziła inspektor ds. gospodarki ziemią Urzędu Gminnego w P. - Danuta S. i że Naczelnik Gminy nie był obecny przy sporządzaniu umowy. Według stanowiska tego Sądu, umowa ta jest ważna, gdyż została sporządzona przez osobę upoważnioną przez Naczelnika Gminy do sporządzania tego rodzaju umów.Powyższy wyrok powodowie zaskarżyli rewizją i Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 6 lipca 1983 r. wyrok Sądu Rejonowego zmienił, ustalając, że umowa z dnia 11 lipca 1980 r. jest nieważna, ponieważ została zawarta bez zachowania szczególnej formy przewidzianej w art. 52 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości, zarzucając wyrokowi Sądu Wojewódzkiego naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie rewizji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 18 lutego 1983 r.Rewizja nadzwyczajna zasługiwała na uwzględnienie.W dniu 11 grudnia 1984 r. weszła w życie ustawa o uznaniu ważności umów o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy (Dz. U. Nr 55, poz. 282). Według regulacji przyjętej w art. 1 tejże ustawy, umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, sporządzone przed dniem 1 stycznia 1983 r. na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) przez upoważnionego pracownika urzędu gminy niebędącego naczelnikiem gminy, uznaje się za sporządzone z zachowaniem formy przewidzianej w tej ustawie.W niniejszej sprawie jedyną przyczyną uznania przez Sąd Wojewódzki umowy za nieważną było to, że została ona sporządzona przez inspektora ds. gospodarki ziemią a nie przez naczelnika gminy.Gdy zaś powołana wyżej ustawa sanowała wszystkie tego rodzaju umowy, orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w W. ustalające nieważność umowy z dnia 11 lipca 1980 r. stało się niezgodne z unormowaniem tejże ustawy.Uzasadniały to w pełni wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i oddalenie rewizji powodów od wyroku Sądu Rejonowego, który to wyrok - po wejściu w życie ustawy z dnia 3 grudnia 1984 r. o uznaniu ważności umów o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy - odpowiada prawu.Upływ terminu z art. 421 § 2 kpc nie stał na przeszkodzie uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej. Nie można bowiem nie dostrzegać tego, że w wyniku zaskarżonego orzeczenia pozwani (małoletni) pozbawieni zostali zagwarantowanego przez przepisy Kodeksu cywilnego prawa własności nieruchomości rolnej, nabytego na podstawce porządku prawnego regulującego dziedziczenie gospodarstw rolnych. Tym samym orzeczenie to narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy w oparciu o art. 422 § 1 kpc orzekł jak wyżej.