III CRN 242/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Dmowski. Sędziowie SN: W. Kuryłowicz (sprawozdawca), J. Szachułowicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Józefa D. o dokonanie czynności notarialnej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 7 maja 1979 r.uchylił zaskarżone postanowienie i zlecił Państwowemu Biuru Notarialnemu w Ł. dokonanie czynności notarialnej objętej wnioskiem Józefa D.Uzasadnienie faktyczneJan D. jest właścicielem położonego w K. gospodarstwa rolnego o pow. 1,47 ha, jego córka, Czesława G. - właścicielką położonej w K. nieruchomości rolnej o pow. 1,33 ha, a nadto wspólnie z mężem, Janem G. - gospodarstwa rolnego o pow. 0,84 ha.Jan D. wystąpił do Państwowego Biura Notarialnego w Ł. o sporządzenie notarialnego aktu zamiany należącej do niego działki o pow.0,19 ha na należącą do Czesławy G. działkę o pow. 0,22 ha w celu przybliżenia każdej z zamienianych działek do siedlisk kontrahentów i poprawy w ten sposób struktury obydwóch gospodarstw. Państwowe Biuro Notarialne odmówiło sporządzenia aktu zamiany wobec nieprzedłożenia zezwolenia właściwego Urzędu Gminy na tę zamianę. Skoro nie są zamieniane całe gospodarstwa rolne, a tylko części tych gospodarstw, w tym przypadku żądane zezwolenie jest w świetle art. 161 i 163 k.c. dla ważności umowy zamiany niezbędne.Zażalenie wnioskodawcy na odmowę dokonania przez PBN w Ł. wnioskowanej czynności notarialnej, bez przedstawienia żądanego zezwolenia, Sąd Wojewódzki oddalił prawomocnym postanowieniem z dnia 7.V.1979 r.Postanowienie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną z dnia 7.XI.1979 r. Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie art. 167 k.c., w związku z czym wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy PBN w Ł. "celem dokonania czynności notarialnej objętej wnioskiem Józefa D."Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zamiana nieruchomości, wchodzących w skład dwóch odrębnych gospodarstw rolnych, z reguły prowadzi do podziału tych gospodarstw i do skutecznego przeniesienia własności tych nieruchomości wymaga uzyskania decyzji właściwego organu państwowego co do zgodności zamierzonego przeniesienia prawa własności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami (art. 163 i 165 k.c.). W przypadku zamiany przepis art. 167 k.c. przewiduje możliwość uznania dokonanej zamiany za nie stanowiącą podziału gospodarstwa rolnego, jeżeli a) zamiana powoduje nieznaczne tylko zmniejszenie obszaru każdego z gospodarstw oraz b) przyczynia się do poprawy struktury każdego z nich. W sytuacji określonej przez art. 167 k.c. nie jest potrzebne uzyskanie decyzji administracyjnej o zgodności zamierzonego przeniesienia prawa własności nieruchomości z obowiazującymi przepisami.W razie wątpliwości, czy w określonym przypadku zamiany występują przesłanki z art. 167 k.c., biuro notarialne może przed sporządzeniem aktu zamiany zażądać od właściwych organów administracji państwowej stosownych informacji. W sprawie brak przeszkód do zamiany na podstawie art. 167 k.c. wynika z pisma Naczelnika Gminy w Ł. z dnia 23.III.1979 r. stwierdzającego zachowanie przesłanek z art. 167 k.c.Z przytoczonych względów należało, wobec zasadności rewizji nadzwyczajnej, zgodnie z art. 422 § 1 i 417 § 1 k.p.c. orzec jak w sentencji, zlecając Państwowemu Biuru Notarialnemu sporządzenie aktu przedmiotowej umowy zamiany nieruchomości.