III CRN 291/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: J. Policzkiewicz, E. Mielcarek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa małoletniego Macieja S., działającego przez matkę Krystynę S., przeciwko Wanelinowi S. o alimenty, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Grudziądzu z dnia 8 listopada 1968 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Grudziądzu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka Krystyna S., działając jako przedstawicielka ustawowa małoletniego Macieja S., domagała się zasądzenia od pozwanego Wanelina S. alimentów na rzecz wymienionego małoletniego w kwocie po 500 zł miesięcznie.Powódka twierdziła, że pozwany - jej mąż i ojciec dziecka - zamieszkuje w Ludowej Republice Bułgarii i pracuje w Bułgarskich Kolejach Państwowych, a jego zarobek miesięczny wynosi 120 lewów.W toku procesu nie dało się ustalić miejsca zamieszkania pozwanego, jak wynika bowiem z relacji Ministerstwa Sprawiedliwości Ludowej Republiki Bułgarii pozwany nie zamieszkuje na terenie Bułgarii, lecz w Polsce. Natomiast z relacji Głównego Biura Adresowego w Warszawie wynika, że pozwany na terenie Polski również nie zamieszkuje.Postanowieniem z dnia 16 września 1968 r. Sąd Powiatowy ustanowił kuratora dla nie znanego z miejsca pobytu pozwanego. Kurator na rozprawie w dniu 29.X.1968 r. wniósł o oddalenie powództwa.Wyrokiem z dnia 8 listopada 1968 r. Sąd Powiatowy zasądził od pozwanego na rzecz małoletniego do rąk jego matki kwotę 25 lewów miesięcznie. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył, że dziecku należą się od pozwanego alimenty w wysokości po 500 zł miesięcznie, którą też zasądził, przeliczając ją tylko na walutę bułgarską. Domyślić się należy, że Sąd Powiatowy chciał powódce ułatwić egzekucję na obszarze Bułgarii.Wyrok ten zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, złożoną dnia 22.V.1969 r., opartą na zarzucie naruszenia art. 1 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz. U. Nr 50, poz. 459) oraz art. 358 § 1 k.c. i skonkludowaną wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Grudziądzu do ponownego rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Jeżeli bowiem art. 1 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz. U. Nr 50, poz. 459) stanowi, że jednostką pieniężną w Państwie Polskim jest złoty, to jest niedopuszczalne, żeby sądy polskie, ferując wyroki na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zasądzały kwoty pieniężne w innej walucie, nawet wtedy, gdy wywołane danym orzeczeniem skutki prawne wybiegać będą poza granice kraju.Za niedopuszczalnością określania zasądzonego roszczenia w obcej walucie przemawia nadto treść art. 358 § 1 k.c., w myśl którego to przepisu zobowiązania pieniężne na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mogą być (z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie) wyrażone tylko w pieniądzu polskim.Zauważyć należy, iż powódka, mimo że wskazała miejsce zamieszkania pozwanego w Bułgarii, bynajmniej nie domagała się w pozwie zasądzenia roszczenia w walucie obcej. Zawarty w aktach materiał nie wskazuje również na późniejszą zmianę pierwotnego żądania. Skoro zaś w sentencji wyroku nie została podana nawet równowartość zasądzonej kwoty w pieniądzu polskim, to nie można mieć pewności, czy Sąd orzekł o całości żądania bądź też czy bez dostatecznych podstaw ku temu nie wyszedł ponad żądanie pozwu. Wprawdzie w uzasadnieniu sąd podkreślił, że udział pozwanego w alimentowaniu powoda określił na kwotę "około 500 zł miesięcznie", jednakże, jak to wielokrotnie już wyjaśniał Sąd Najwyższy, o treści wyroku decyduje nie uzasadnienie, lecz sentencja.Wreszcie nadmienić należy, że skoro w świetle zebranego w sprawie materiału nie ma pewności, że pozwany przebywa i pracuje na terenie Bułgarii, to zasądzenia alimentów w walucie bułgarskiej nie można by uzasadnić ani względami celowości, ani dążeniem do ułatwienia egzekucji.Egzekucję roszczeń alimentacyjnych za granicą od cudzoziemca ułatwia konwencja sporządzona w Nowym Jorku w dniu 20.VI.1956 r. o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą (załącznik do Dz. U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87). Ustala ona bowiem administracyjny tryb przesyłania wniosków o realizację m.in. wykonalnych wyroków, zasądzających alimenty, w państwie, w którym mieszka dłużnik, według prawa obowiązującego w tym państwie. Otóż zgodnie z art. 3 ust. 4 tejże konwencji organ przesyłający taki wniosek wymienia w nim m.in. dane dotyczące "rodzaju i wysokości żądanych świadczeń alimentacyjnych". Dzięki temu sformułowaniu nasz organ przesyłający może kwoty alimentów zasądzonych (oczywiście w złotych) wyrokiem sądu polskiego przeliczyć według odpowiedniego kursu na walutę obowiązującą w kraju organu przyjmującego wniosek, a to celem ułatwienia realizacji roszczeń alimentacyjnych, co właśnie jest celem konwencji.Ponieważ adresatem powyższego przepisu jest organ administracyjny, przeto nie jest możliwe, żeby korzystał z niego sąd.Również więc i przepisy powyższej konwencji nie uzasadniały zasądzenia alimentów w walucie bułgarskiej i nie uzasadniałyby także wtedy, gdyby się okazało, że pozwany rzeczywiście zamieszkuje w Bułgarii.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na mocy art. 422 § 2 orzekł jak w sentencji.