III CRN 325/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN H. Ciepła.Sędziowie SN: A. Gola, Ł. Grygołajtys (spraw).SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 1986 r. sprawy z wniosku J.M. o stwierdzenie nabycia spadku po B.M. dział spadku na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości C.III.5310/107/86 od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 24 kwietnia 1986 r., sygn. akt I Cr 136/86postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić rewizję wnioskodawcy J.M. od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 21 stycznia 1986 r., sygn. akt I Ns 628/85.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 21 stycznia 1986 r. Sąd Rejonowy w B. stwierdził, że spadek po zmarłej w dniu 10 sierpnia 1984 r. B.M. nabyły na podstawie ustawy dzieci T.K., J.N., Z.Z., B.D. każde po 2/10 części oraz wnuki A.K. i E.M. po 1/10 części.Sąd ten ustalił, że spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu, zaś jej drugi mąż, został uznany za niegodnego dziedziczenia (...), że spadek dziedziczą dzieci z pierwszego małżeństwa z F.K. - syn T. oraz dzieci zmarłego syna, E.K. - A.K. i E.M. jak również dzieci z małżeństwa ze S.M. - J.M., Z.Z. i B.D.Na skutek rewizji wnioskodawcy Sąd Wojewódzki w P. zmienił powyższe orzeczenie i stwierdził, że spadek po B.M. nabyły dzieci: T.K. w 18/20 częściach, Z.Z., B.D., J.M. po 28/120 części każde z nich oraz wnuki E.M. i A.K. po 9/120 części każde.Sad Wojewódzki wyszedł z założenia, że skoro S.M. jest traktowany tak, jak gdyby nie dołożył otwarcia spadku, to jego udział przypada z mocy art. 931 § 2 k.c. jego zstępnym, którzy dziedziczą nadto 1/4 całości spadku.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości zarzuca powyższemu postanowieniu rażące naruszenie art. 931 w zw. z art. 928 § 2 k.c. i zawiera wniosek o jego uchylenie i oddalenie rewizji wnioskodawcy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są uzasadnione. Uznany za niegodnego dziedziczenia mąż spadkobierczyni jest wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 928 § 2 k.c.). Wypadki, kiedy spadkobierca ustawowy nie dożył otwarcia spadku regulują przepisy art. 931 § 2 i 934 k.c. Przepisy te odnoszą się do zstępnych i rodzeństwa spadkodawcy. W konsekwencji stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że udział S.M. przypada tylko jego dzieciom, nie zaś wszystkim zstępnym, jest błędne i narusza rażąco art. 931 § 2 k.c.Pozostawienie poza zakresem regulacji prawnej zstępnych małżonka, który nie dożył otwarcia spadku, nie może być uznane za przeoczenie ustawodawcy. Przepisy art. 931 § 2 i art. 934 k.c. dotyczą bowiem krewnych spadkodawcy. Rozciągnięcie przewidzianych w nich zasad na zstępnych małżonka, który nie dożył otwarcia spadku, prowadziłoby do rozwiązań, niemożliwych do zaakceptowania. I tak udział małżonka mogłyby dziedziczyć osoby obce w stosunku do spadkodawcy (pasierbowie). Przepis art. 931 § 2 k.c. nie ma w drodze analogii zastosowania w przypadku uznania małżonka spadkodawcy na podstawie art. 928 § 2 k.c. za niegodnego dziedziczenia. W takiej sytuacji mają zastosowanie ogólne zasady dziedziczenia.Dlatego też orzeczenie Sądu Rejonowego stwierdzające nabycie spadku przez wszystkich ustawowych spadkobierców B.M. było prawidłowe a rewizja S.M. podlegała oddaleniu.Z przytoczonych względów i na zasadzie art. 422 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.