III CRN 376/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Piasecki, J. Pietrzykowski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa C. przeciwko Spółdzielni Pracy Wyrobów Budowlanych i Drzewnych w S. o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 1 września 1967 r.,uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie w celu rozpoznania rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 1967 r.Uzasadnienie faktyczneBezsporne jest w sprawie, że powód zgłosił pozwanej do zastosowania - na zasadach przewidzianych dla pracowniczych projektów wynalazczych - projekt racjonalizatorski kotła o.c., opalanego trocinami lub rozkruszem torfowym.Jak następnie wynika ze stwierdzenia zamieszczonego w umowie zawartej z powodem w dniu 11.IX.1964 r., zgłoszony przez niego projekt został przyjęty w dniu 9.IX.1964 r. przez Komisję Oceny Projektów Racjonalizatorskich; w umowie tej pozwana zleciła powodowi opracowanie dokumentacji technicznej zgłoszonego projektu, w związku z czym w dniu 15.IX.1964 r. został sporządzony protokół uzgodnienia, określający zakres zlecenia. Według umowy wynagrodzenie za wykonaną dokumentację miało być wypłacone "według norm i stawek obowiązujących", po wykonaniu zlecenia.Powód wykonał dokumentację i złożył pozwanej rachunek z daty 28.XII.1964 r. na kwotę 10.560 zł, po potrąceniu uprzednio otrzymanej zaliczki w sumie 2.500 zł. W rachunku powód powołał się na cennik Ministra Przemysłu Ciężkiego. W pozwie z dnia 23.IX.1966 r. powód domagał się zasądzenia od pozwanej należności z tego rachunku z odsetkami, twierdząc, że jej dotychczas nie otrzymał.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc, że zgłoszony przez powoda projekt racjonalizatorski okazał się nieprzydatny do zastosowania.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 18.IV.1967 r. uwzględnił powództwo w całości. Sąd ten ustalił, że sporządzoną przez powoda dokumentację sprawdził i ocenił na zlecenie pozwanej inż. Mieczysław N., który mimo pewnych braków w dokumentacji nie zdyskwalifikował jej, ale zastrzegł, że ocena pełnej przydatności proponowaniu prototypu i wypróbowaniu jego działania w warunkach pozwanej.Według oceny Sądu Powiatowego to było przyczyną wstrzymania się pozwanej z zapłatą za dokumentację gotową do zbudowania kotła, i nie zamierzała przeprowadzić eksperymentów. Skoro jednak - według ustaleń tegoż Sądu - pozwana nie wzywała powoda do usunięcia usterek w dokumentacji ani też nie konsultowała się z opiniodawcą inż. Mieczysławem N., przy czym nie kwestionowała wysokości dochodzonego wynagrodzenia, Sąd Powiatowy uznał roszczenie za uzasadnione, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 498 i nast. k.z.Wyrok ten zaskarżyła pozwana, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.Sąd Wojewódzki w Szczecinie, rozpoznając rewizję pozwanej, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że zlecona powodowi dokumentacja miała być wykonana w ramach pracowniczego projektu wynalazczego i w związku z tym w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 112, 113 i 115 prawa wynalazczego z 1962 r., stosownie do których spory o wynagrodzenie za wynalazek pracowniczy wyłączone są z drogi sądowej. W rezultacie Sąd Wojewódzki orzeczeniem z dnia 1.IX.1967 r. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił pozew.W rewizji nadzwyczajnej złożonej w dniu 8.XI.1972 r. Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 1.IX.1967 r. przekazanie sprawy temuż Sądowi w celu rozpoznania rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 18.IV.1967 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji nadzwyczajnej trafnie podniesiono, iż Sąd Wojewódzki przeoczył, że przedmiotem sprawy niniejszej nie jest wynagrodzenie przysługujące twórcy za pracowniczy projekt wynalazczy, lecz odrębne wynagrodzenie za dostarczenie dokumentacji technicznej projektu wynalazczego, które według zawartej umowy miało być płatne z chwilą jej wykonania.W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione, iż sprawy o wynagrodzenie za dostarczenie dokumentacji technicznej projektu wynalazczego (art. 109 prawa wynalazczego z 1962 r.) należą do właściwości sądów powszechnych. takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w szeregu orzeczeń (por. m.i. orzeczenie z dnia 7.IV.1965 r. I CR 629/63, OSNCP z 1966, z. 4, poz. 54; z dnia 30.X.1969 r. II CZ 107/69, OSNCP 1969, z. 7-8, poz. 143).Ustawa z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272) przewiduje, podobnie jak prawo wynalazcze z 1962 r., niezależnie od wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy (art. 93) także prawo twórcy takiego projektu do odrębnego wynagrodzenia za dostarczenie dokumentacji technicznej przydatnej do stosowania projektu (art. 101).Według postanowień art. 104 i 105 cyt. ustawy o wynalazczości, wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy ustala i wypłaca jednostka gospodarki uspołecznionej, w której projekt przyjęto do zastosowania. Od decyzji tej jednostki twórca projektu może się odwołać do jednostki nadrzędnej. Jeżeli zaś jest niezadowolony z decyzji tej również jednostki, może dochodzić wynagrodzenia przed sądem wojewódzkim (art. 105 ust. 2). Jak wynika już z samego brzmienia art. 104 i 105 cyt. ustawy o wynalazczości, przewidziane w tych przepisach dochodzenie roszczenia w drodze sądowej, po uprzednim wydaniu decyzji przez określone w tych przepisach jednostki, dotyczy tylko wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy, nie zaś odrębnego wynagrodzenia za dostarczenie dokumentacji technicznej.W tym stanie rzeczy usprawiedliwione jest stwierdzenie, iż także pod rządem ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272) sprawy o wynagrodzenie przysługujące twórcy pracowniczego wynalazku za dostarczenie dokumentacji technicznej przydatnej do stosowania projektu (art. 101) należą do właściwości sądów powszechnych. Dochodzenie tego wynagrodzenia przed sądem nie jest uzależnione od uprzedniego ustalenia jego wysokości w trybie przewidzianym w art. 104 i 105 ust. 1 tej ustawy.Z przytoczonych względów należało z mocy art. 422 § 2 k.p.c. uwzględnić rewizję nadzwyczajną, i to mimo jej wniesienia po upływie sześciomiesięcznego terminu z art. 421 § 2 k.p.c., bezpodstawna bowiem odmowa prawa dochodzenia w drodze sądowej cywilnoprawnej należności narusza również interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Sąd Najwyższy orzekł zatem jak w sentencji.