III CRN 542/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL S. Kopytońskiego, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 1972 r. sprawy z powództwa Zdzisława S. przeciwko Pawłowi K. o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 1970 r.,uchylił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 11 marca 1970 r. powód Zdzisław S. domagał się zasądzenia od pozwanego Pawła K. kwoty 4.800 zł, twierdząc, iż kwotę tę zapłacił pozwanemu za sprzedane przez pozwanego marki niemieckie, które okazały się fałszywe.Pozwany nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie.Sąd Powiatowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1970 r. uwzględnił powództwo w całości.Od prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 1970 r. wniósł Prokurator Generalny PRL rewizję nadzwyczajną z powodu rażącego naruszenia przepisów art. 412 k.c. oraz naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, domagając się uchylenia wymienionego wyroku i oddalenia powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna, że wymieniony wyrok Sądu Powiatowego został wydany z rażącym naruszeniem wymienionego na wstępie przepisu prawa oraz narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - przez orzeczenie zwrotu świadczenia pieniężnego, które z mocy przepisu art. 412 k.c. uległo przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa.Kupno (sprzedaż) zagranicznych środków płatniczych w zamiarze osiągnięcia korzystnej różnicy na ich kursie jest transakcją z chęci zysku, godzącą w interesy gospodarki narodowej. Świadczenie spełnione w wykonaniu takiej czynności prawnej, mającej cel sprzeczny z ustawą, ulega przepadkowi z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 412 k.c. Przepis ten bowiem stanowi, że wartości majątkowe, które zostały świadczone świadomie w zamian za dokonanie czynu sprzecznego z ustawą lub zasadami współżycia społecznego, ulegają przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa.Jak wynika z załączonych do niniejszej rewizji nadzwyczajnej akt sprawy karnej skarbowej, prawomocnym orzeczeniem karnym Wydziału Finansowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia 29 czerwca 1970 r. pozwany Paweł K. został uznany winnym popełnienia występku skarbowego z art. 45 § 2 ustawy karnej skarbowej, dokonanego w ten sposób, że dnia 22 listopada 1969 r. w S. sprzedał bez zezwolenia powodowi Zdzisławowi S. 150 marek niemieckich za 4.800 zł.Fakt, że powód Zdzisław S. miał świadomość tego, iż dokonane na rzecz pozwanego świadczenie miało cel sprzeczny z ustawą, nie może w warunkach niniejszej sprawy nasuwać wątpliwości.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż brak było podstaw do uwzględnienia powództwa, skoro wyłącznie Skarbowi Państwa przysługiwało roszczenie o wydanie korzyści majątkowej w postaci wartości przedmiotu świadczenia w dochodzonej kwocie 4.800 zł.Dodać należy, że Sąd Powiatowy w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1971 r., uwzględniając wymieniony wyżej stan faktyczny, zasądził od pozwanego Pawła K. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 3.300 zł, przyjmując, że wpłacona przez Zdzisława S. Pawłowi K. w związku z zakupem marek niemieckich kwota 4.800 zł uległa przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa z mocy art. 412 k.c. Powyższym wyrokiem Sąd Powiatowy oddalił powództwo w części dotyczącej kwoty 1.500 zł z uwagi na to, że wymienioną kwotę Paweł K. zwrócił Zdzisławowi S. przed wydaniem wyroku.Z powyższych względów Sąd Najwyższy na mocy art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak wyżej.