III CRN 57/68

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Emilii M. przeciwko Antoniemu M. o zniesienie wspólności ustawowej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 6 czerwca 1967 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie, wniesionym do Sądu Powiatowego w Rybniku, w dniu 26 stycznia 1967 r. Emilia M. domagała się zniesienia ustawowej wspólności majątkowej stron, podając w uzasadnieniu pozwu, że opuściła pozwanego w 1963 r. razem z dziećmi "z powodu jego złego zachowania", ponieważ tenże jest nałogowym alkoholikiem oraz że odchodząc od pozwanego pozostawiła we wspólnym mieszkaniu rzeczy ruchome stanowiące wspólny dorobek stron.Pozwany Antoni M. wniósł o oddalenie powództwa przyznając na rozprawie w dniu 17 marca 1967 r., że od miesiąca listopada 1963 r. nie utrzymuje z powódką wspólności małżeńskiej oraz że nie ma zamiaru wznowienia z nią pożycia małżeńskiego.Pozwany zarzucił nadto, że zniesienie ustawowej wspólności powódka może żądać po uzyskaniu rozwodu.Sąd Powiatowy w Wodzisławiu Śląskim, któremu sprawa została przekazana wg właściwości, wyrokiem z dnia 6 czerwca 1967 r. (k. 20) oddalił powództwo stwierdzając, że w sprawie "nie ma powodu do zniesienia wspólności majątkowej, gdyż nie wykazano, aby pozwany trwonił wspólny majątek bądź niszczył rzeczy", oraz że skoro żadna ze stron nie dąży do rozwiązania małżeństwa, istnieje możliwość, że w przyszłości strony podejmą pożycie, a zatem nie ma żadnych ważnych powodów do zniesienia wspólności ustawowej, wobec czego powództwo winno ulec oddaleniu.Wyrok Sądu Powiatowego zaskarża rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wnosząc o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Wodzisławiu Śląskim do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 212, 213, 232 k.p.c. i art. 52 § 1 k.r. i op.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna naruszenie przez Sąd Powiatowy art. 32 § 1 k.r. i op. W szczególności nie można podzielić poglądu Sądu, jaki zdaje się wynikać z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że zniesienie wspólności ustawowej może być orzeczone w zasadzie w razie zaistnienia takich stosunków między stronami, które mogłyby uzasadniać żądanie orzeczenia rozwodu. W związku z tym należy wyjaśnić, że kodeks rodzinny i opiekuńczy dopuszcza zniesienie wspólności ustawowej materialnej również przy istniejącym małżeństwie, jeżeli zachodzą takie sytuacje, w których mimo braku podstaw do orzeczenia rozwodu zniesienie wspólności może być w danych okolicznościach usprawiedliwione. Zachodzić będzie to m.in. wówczas, gdy wskutek zerwania pożycia przez małżonków dochodzi do narażenia na poważny uszczerbek interesu jednego z małżonków lub interesu rodziny. W świetle tak rozumianej wykładni art. 52 k.r. i op. Sąd Powiatowy nie wziął pod uwagę niespornego stanu faktycznego, według którego strony pozostają w kilkuletniej separacji faktycznej, a pozwany żyje od kilku lat w konkubinacie z inna kobietą. Trafnie podkreśla rewizja nadzwyczajna, że okoliczności te w związku z oświadczeniem pozwanego, iż nie zamierza wznowić pożycia z powódką (k. 10) zdają się wskazywać na to, że przewidywania sądu co do możliwości wznowienia pożycia przez strony były nierealne i że w aktualnej sytuacji ze względu na zagrożenie interesów powódki i wspólnych dzieci stron w rzeczywistości istniały ważne powody do zniesienia wspólności tym bardziej, że wedle niesprawdzonych w postępowaniu dowodowym twierdzeń powódki pozwany był nałogowym alkoholikiem, co samo przez się mogło uzasadniać zniesienie wspólności w razie potwierdzenia tego zarzutu.Jakkolwiek powódka nie określiła w pozwie przedmiotów znajdujących się w posiadaniu pozwanego oraz ich wartości, to jednak wynika z zeznań stron, że pozwany dysponuje urządzeniem domowym nabytym wspólnie w czasie trwania małżeństwa i że ze względu na długotrwałość trwania małżeństwa stron i wysokość jego dochodów jako górnika, wartość dorobku może być dość znaczna.Okoliczność, że pozwany aktualnie nie niszczy i nie trwoni majątku wchodzącego w skład wspólności ustawowej, nie wyłącza zasadności żądania zniesienia wspólności ustawowej.Zasadny jest również zarzut obrazy art. 212, 213 i 232 k.p.c. wobec niewyjaśnienia przez Sąd Powiatowy sprawy w zakresie potrzebnym do jej prawidłowego rozstrzygnięcia.Z tych względów zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Powiatowemu w Wodzisławiu Śląskim do ponownego rozpoznania.