III CRN 90/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN H. Ciepła.Sędziowie: SN: W. Łysakowski (sprawozdawca), W. Patulski.Protokolant: G. Banaszewska.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kwoty 600.000 zł z odsetkami i kosztami procesu. Według jego twierdzeń strony zawarły w dniu 7.07.1985 r. umowę kupna -sprzedaży samochodu "Wartburg" za cenę 600.000 zł.Od umowy tej powód odstąpił z powodu wad fizycznych i prawnych samochodu. Samochód pozostawił do dyspozycji pozwanego, a żąda zwrotu zapłaconej ceny.Wyznaczona na dzień 28.11.1985 r. rozprawa sądowa została odroczona, gdyż wezwanie wysłane pozwanemu wraz z odpisem pozwu na adres wskazany w pozwie (W. ul. F.) poczta zwróciła z adnotacją, że adresat wyjechał nie podając adresu. Sąd wezwał powoda do wskazania aktualnego adresu pozwanego.Wykonując zarządzenie Sądu powód przedstawił informacją adresową Urzędu Miasta W. - Wydział Spraw Wewnętrznych, z której wynikało, iż pozwany jest nadal zameldowany pod adresem wskazanym w pozwie, a także że otrzymał paszport.Na rozprawę wyznaczoną na 21.01.1986 r. pozwany nie stawił się. Sąd stwierdził brak wiadomości o doręczeniu wezwania, zastrzegając wydanie wyroku zaocznego. Do wydania wyroku zaocznego nie doszło, a to w związku ze zwrotem wezwania (wraz z odpisem pozwu) z relacją "adresat nieznany".Kolejny termin rozprawy został wyznaczony na 24.02.1986 r. Wezwanie na adres wskazany w pozwie wysłano pozwanemu wraz z odpisem pozwu przesyłką poleconą. Pozwany nie stawił się, a wobec braku wiadomości o doręczeniu wezwania Sąd postanowił "wydać" wyrok zaoczny w trybie art. 341 kpc, a w przypadku nadejścia dowodu doręczenia wezwania dla pozwanego rozpoznanie sprawy odroczyć". Przesyłka została zwrócona z adnotacją o dwukrotnym awizowaniu i dopiskiem, "nie zastałem adr. nieobecny".W dniu 12.03.1986 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok zaoczny - uwzględniający powództwo. Odpis tego wyroku wysłano pozwanemu na adres wskazany w pozwie. Przesyłka została zwrócona z relacją "adr. nieobecny", tym razem bez adnotacji o dwukrotnym awizowaniu. Na zwróconej przesyłce zamieszczono zarządzenie o uznaniu przesyłki za doręczoną. Konsekwencją tego uznania było wydanie powodowi tytułu wykonawczego.Powyższy wyrok zaoczny zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną 16.03.1988 r. Podnosząc, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a konkretnie przepisów art. 139 § 1 i art. 339 § 1 i 2 kpc oraz art. 560 § 1 i 2 kc., a także z naruszeniem interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla m. W. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna może być wniesiona od prawomocnego orzeczenia (art. 417 § 1 kpc).Z materiału sprawy - przedstawionego wyżej - wynika, że wyrok zaoczny - wydany, jak trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, z rażącym naruszeniem art. 339 § 1 kpc - nie został dotychczas doręczony pozwanemu, a tym samym nie jest prawomocny (siedmiodniowy termin do wniesienia sprzeciwu liczy się od daty doręczenia wyroku zaocznego - art. 344 § 1 kpc). Uznanie Sądu, że wyrok zaoczny został pozwanemu doręczony, któremu dał wyraz z zarządzeniu zamieszczonym na zwróconej przez pocztę przesyłce - jest wadliwe. Przesyłka została zwrócona przez pocztę z adnotacją "adr. nieobecny". Treść tej adnotacji nie dawała podstawy do przyjęcia, że doręczenie nastąpiło. Nie stanowi takiej podstawy przepis art. 139 § 1 kpc, jako że tzw. doręczenie przez aviso nie miało tu miejsca. Wskazuje na to brak wzmianki o dwukrotnym awizowaniu przesyłki (jaką zamieszczono przy zwrocie wezwania na rozprawę wyznaczoną na 24.02.1986 r.). Przy okazji należy wskazać, że nawet zamieszczenie takiej wzmianki nie dawałoby w okolicznościach sprawy podstawy do uznania, że wyrok zaoczny został doręczony. Przesłanką zastosowania przepisu art. 139 § 1 kpc jest - zgodnie z utrwaloną judykaturą - rzeczywiste zamieszkiwanie adresata pod wskazanym adresem. Nie została ona w rozważanym przypadku spełniona. Zamieszczona przez pocztę adnotacja na pierwszym wezwaniu, że adresat wyjechał nie podając adresu (k. 16) czy zapis w informacji adresowej dotyczącej wydania paszportu (k. 22a) nasuwały poważne przypuszczenie, iż mimo formalnego zameldowania pozwany pod wskazanym przez powoda adresem faktycznie nie mieszka.Wadliwe przyjęcie przez sąd, że wyrok zaoczny został pozwanemu prawidłowo doręczony, nie może prowadzić do uznania tego wyroku za prawomocny.Skoro zaskarżony wyrok zaoczny nie jest dotychczas prawomocny, rewizja nadzwyczajna podlegała - jako niedopuszczalna - oddaleniu (art. 372 w zw. z art. 423 § 1 i art. 417 § 1 kpc).