III CR 54/63
WyrokIzba Cywilna1963-05-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie pozwanemu sprzeciwu od wyroku zaocznego pod nieaktualnym adresem, a następnie pozostawienie go w aktach ze skutkiem doręczenia, przy jednoczesnym braku uzasadnienia wyroku zaocznego, pozbawia pozwanego możności podjęcia obrony w procesie?Ratio decidendi
Doręczenie wezwania na rozprawę pod nieaktualnym adresem, a następnie pozostawienie sprzeciwu od wyroku zaocznego w aktach ze skutkiem doręczenia, stanowi naruszenie przepisów k.p.c. i pozbawia pozwanego możności podjęcia obrony. Brak uzasadnienia wyroku zaocznego, nawet w skróconej formie, również stanowi istotne uchybienie procesowe. Te uchybienia, naruszając interes Państwa Ludowego, uzasadniają uchylenie wyroku zaocznego.Stan faktyczny
W sprawie z powództwa Władysława J. przeciwko Stanisławowi J. o zapłatę, Sąd Powiatowy wydał wyrok zaoczny. Pozwany złożył sprzeciw, który został zwrócony jako nieuzupełniony w terminie. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów k.p.c. i interesu Państwa Ludowego. Kluczowe było ustalenie, że adres pozwanego podany w pozwie był nieaktualny, a wezwanie i odpis wyroku zostały doręczone pod tymże adresem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok zaoczny i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bryl, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława J. przeciwko Stanisławowi J. o 15.800 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku zaocznego Sądu Powiatowego dla m. Wrocławia z dnia 21.IX.1959 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawą Sądowi Powiatowemu w Elblągu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem zaocznym z dnia 21.IX.1959 r. Sąd Powiatowy dla m. Wrocławia zasądził od pozwanego Stanisława J. sumę 15.800 zł z 8% od dnia 20.IV.1959 r. oraz tytułem kosztów procesu 688 zł.Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18.VII.1961 r., zwrócono pozwanemu sprzeciw od powyższego wyroku zaocznego, jako nie uzupełniony w terminie (brak opłaty i odpisu sprzeciwu).Powyższy wyrok zaoczny zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie interesu Państwa Ludowego i art. 143 § 2, 149 § 1, 345 § 2 i 354 § 1 k.p.c. oraz wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wezwanie na rozprawę w dniu 21.IX.1959 r. wysłano pozwanemu pod adresem W., ul. G. 325 i uznano za doręczone w trybie art. 149 § 1 k.p.c., gdy tymczasem, jak wynika z poświadczenia zamieszkania z dnia 17.VIII.1962 r. załączonego do wniosku o rewizję nadzwyczajną, pozwany zamieszkiwał pod wymienionym wyżej adresem okresowo tylko do 3.VII.1959 r. i adres podany w pozwie był nieaktualny. Pod tym samym nieaktualnym adresem wysłano pozwanemu odpis wyroku zaocznego, a wobec niedoręczenia go adresatowi, pozostawiono go w aktach ze skutkiem doręczenia (art. 143 § 2 k.p.c.).Ponadto Sąd nie uzasadnił wydanego wyroku zaocznego, mimo wynikającego z art. 354 § 1 k.p.c. obowiązku uzasadnienia z urzędu wyroków zaocznych i doręczania ich obu stronom z uzasadnieniem. Wprawdzie w myśl tego przepisu wyrok zaoczny podlega uzasadnieniu w skróconej formie, jednakże nie upoważnia to Sądu do zaniechania w ogóle sporządzenia uzasadnienia. W myśl bowiem § 76 regulaminu sądowego, przy skróconej formie wyroku Sąd zwolniony jest jedynie od obowiązku uzasadnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, natomiast wszystkie pozostałe elementy uzasadnienia powinny być uwzględnione.Bezsporne jest, że uchybienia powyższe pozbawiły pozwanego możności podjęcia obrony w procesie.Orzeczenie zatem Sądu Powiatowego w sposób oczywisty i wyraźny narusza wymienione wyżej przepisy prawa, jak również interes Państwa Ludowego, skoro niewłaściwe postępowanie Sądu pozbawiło pozwanego możności podjęcia obrony w procesie (art. 371 § 2 pkt 5 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Elblągu (miejsce zamieszkania pozwanego) do ponownego rozpoznania (art. 396, 398 i 384 k.p.c.) oraz nakazał ściągnięcie od pozwanego wpisu od rewizji nadzwyczajnej (art. 110 ust. 2 p. o k.s.).
Powiązane orzeczenia
- III CRN 90/88 1988-04-22Czy wyrok zaoczny, odpis którego został zwrócony przez pocztę z adnotacją „adr. nieobecny” bez informacji o dwukrotnym awizowaniu, może zostać uznany za prawomocny?
- I NSNC 528/21 2022-03-30Czy doręczenie zastępcze pisma procesowego na nieaktualny adres zamieszkania pozwanego, mimo ustalenia przez sąd jego aktualnego adresu zameldowania, może stanowić skuteczne doręczenie uzasadniające wydanie wyroku zaoczn…
- II PR 284/66 1967-01-30Czy uchybienie przepisom o doręczaniu wezwań na rozprawę, skutkujące utrudnieniem obrony pozwanego, stanowi podstawę do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji na skutek rewizji?
- V CK 370/04 2005-01-27Czy naruszenie przepisów o doręczeniach sądowych, skutkujące pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i zniesienia postępowania?
- III PRN 47/67 1967-07-01Czy doręczenie zastępcze pisma sądowego jest skuteczne, jeśli zostało wysłane na adres, pod którym adresat nigdy nie zamieszkiwał, mimo że podawał on swój właściwy adres w pismach procesowych?
Powołane przepisy
art. 143 § 2art. 149 § 1 KPCart. 143 § 2 KPCart. 354 § 1 KPCart. 371 § 2 pkt 5 KPCart. 396art. 110 ust. 2§ 2§ 1§ 76§ 2 pkt 5
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.