III CRN 94/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Dmowski.Sędziowie SN: K. Strzępek (spraw.), T. Żyznowski.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 1989 r. na rozprawie sprawy z wniosku I. i J. małż. W. z udziałem J. i I. małż. W. oraz H. i M. małż. W. o uwłaszczenie nieruchomości rolnej na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL nr (...) od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 13 października 1988 r. sygn. akt (...),postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 31 marca 1988 r. Sąd Rejonowy w N. stwierdził, że:a)M. W. z mocy samego prawa stała się właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 4,70 ha, składającej się z pięciu działek gruntów, położonych w W.b)J. i I. małż. W. się z mocy prawa niepodzielnie współwłaścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 2,39 ha, składającej się z pięciu działek gruntów położonych w W.Tym samym postanowieniem Sąd ten stwierdził, że M. W. w 2/3 częściach, a J. i I. małż. W. w 1/3 części stali się z mocy prawa współwłaścicielami działki siedliskowej o powierzchni 28 arów, położonej w W.Od postanowienia tego wniósł rewizję pełnomocnik uczestników postępowania J. i I. małż. W. Rewizja ta wpłynęła do Sądu Rejonowego w N. w dniu 23 sierpnia 1988 r. z zachowaniem ustawowego terminu. Przytoczono w niej podstawy rewizyjne, jak też wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia, jednakże bez uzasadnienia wymienionych podstaw rewizyjnych. W tekście rewizji pełnomocnik uczestników postępowania nadmienił, że uzasadnienia rewizji nie mógł sporządzić z uwagi na to, że doręczony mu odpis uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jest nieczytelny, a brak ten uzupełni po nadesłaniu mu czytelnego odpisu postanowienia. W dniu 24 sierpnia 1988 r. Sąd Rejonowy doręczył pełnomocnikowi uczestników postępowania czytelny odpis motywów zaskarżonego postanowienia, a w dniu 5 sierpnia 1988 r. akta sprawy wraz z rewizją bez uzasadnienia przedstawił Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie. W dniu 11 października 1988 r. wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego zapowiedziane w rewizji uzasadnienie, jako odrębne pismo.Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 13 października 1988 r. - wydanym na rozprawie - odrzucił rewizję pełnomocnika uczestnika postępowania jako wniesioną po terminie. Zdaniem tego Sądu pismo procesowe pełnomocnika postępowania z dnia 23 sierpnia 1988 r., nazwane rewizją, nie spełnia wymogów określonych w art. 370 k.p.c., gdyż nie zawiera ono uzasadnienia. W związku z doręczeniem pełnomocnikowi czytelnego odpisu uzasadnienia postanowienia w dniu 24 sierpnia 1988 r. od tej daty biegł termin do wniesienia rewizji, który upłynął w dniu 7 września 1988 r. Pismo procesowe pełnomocnika, nazwane uzasadnieniem rewizji wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego w dniu 11 października 1988 r.W rewizji nadzwyczajnej - wniesionej na skutek podania pełnomocnika uczestników postępowania - Prokurator Generalny PRL domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 13 października 1988 r. i przekazania sprawy temu Sądowi do merytorycznego rozpoznania rewizji uczestników postępowania. Skarżący w rewizji zarzuca rażące naruszenie art. 3 § 2 k.p.c. w związku z art. 370, 371 § 1 i 372 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie.Według art. 370 k.p.c. rewizja powinna czynić zadość wymaganiom przypisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego wyroku, przytoczenie podstaw rewizyjnych i ich uzasadnienie jak też wniosek o zmianę lub uchylenie wyroku. Błędne jest jednakże stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że pismo pełnomocnika uczestników postępowania z dnia 23 sierpnia 1988 r., nazwane rewizją, wniesione w ustawowym terminie, nie może stanowić skutecznego zaskarżenia orzeczenia. Wszystkie bowiem warunki powołane w art. 370 k.p.c., którym powinno odpowiadać pismo procesowe, jakim jest rewizja - zgodnie z ustalonym już poglądem nauki, a także przeważającej praktyki, powinny być traktowane na równi, zarówno jeżeli chodzi o stwierdzenie braków rewizji, jak i sposobów ich usunięcia. Dla stwierdzenia, czy rewizja odpowiada wszystkim tym warunkom, miarodajny jest art. 130 § i zdanie pierwsze k.p.c. W świetle tego przepisu, który z mocy art. 393 § 1 k.p.c. ma zastosowanie także do rewizji, jako pisma procesowego. Sąd Wojewódzki miał obowiązek rozważenia czy brak przytoczenia w rewizji uzasadnienia podstaw zaskarżenia nie oznacza braku formalnego w rozumieniu art. 130 § 1 k.p.c. w związku z art. 372 (...), który powinien zostać usunięty. Jeżeli nie uczynił tego wcześniej przewodniczący wydziału Sądu Rejonowego, to w konkretnym wypadku Sąd Wojewódzki mógł wezwać uczestnika postępowania do złożenia w siedmiodniowym terminie uzasadnienia podstaw rewizyjnych. W warunkach natomiast, gdy brak ten został usunięty przez pełnomocnika uczestników postępowania, który w dniu 11 października 1988 r., a więc jeszcze przed rozprawą rewizyjną, złożył zapowiedziane w rewizji jej uzasadnienie, to wprawdzie zachodziło tu niespełnienie wymogów formalnych rewizji, ale brak ten nie wymagał już bezwzględnego uzupełnienia, a zatem nie stanowi przeszkody do merytorycznego jej rozpoznania. Stąd też należało podzielić pogląd skarżącego, że "brak w rewizji uzasadnienia podstaw zaskarżenia w rozumieniu art. 370 k.p.c. jest brakiem formalnym rewizji, który może być uzupełniony w trybie art. 130 § 1 k.p.c. w związku z art. 372 k.p.c.". Stanowisko to jest zgodne z przeważającymi poglądami nauki, a także praktyki, aczkolwiek odmienne od stanowiska wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 1965 r. (III PO 28/65, OSPiKA z 1966 r. nr 4, poz. 94).Należało także podzielić pogląd skarżącego, iż błędne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który przyjmuje, że dopiero od dnia 24 sierpnia 1988 r., to jest od daty doręczenia pełnomocnikowi uczestników postępowania czytelnego odpisu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, biegł termin do wniesienia rewizji, który upłynął z dniem 7 września 1988 r. Jest bowiem oczywiste, że zgodnie z art. 371 § 1 k.p.c. termin do wniesienia rewizji biegnie zawsze od daty doręczenia stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem. W przypadku, gdy pełnomocnik uczestników postępowania, po doręczeniu mu odpisu postanowienia z nieczytelnym uzasadnieniem, wniósł rewizję, ale bez uzasadnienia podstaw rewizyjnych, to należało przyjąć, iż miało miejsce skuteczne wniesienie rewizji. Stwierdzenie natomiast w niej braku formalnego, podlegało usunięciu w omówionym wyżej trybie. Inna sytuacja powstałaby natomiast wówczas, gdyby pełnomocnik, nie wnosząc rewizji w terminie, zwrócił Sądowi Rejonowemu nieczytelny odpis postanowienia z uzasadnieniem. W tym wypadku termin do wniesienia rewizji biegłby do ponownego doręczenia pełnomocnikowi właściwego odpisu postanowienia z uzasadnieniem.Trafnie zatem w rewizji nadzwyczajnej w skazano, iż Sąd Wojewódzki naruszył powołane już przepisy.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c.).