III CSK 259/18
WyrokIzba Cywilna2019-04-04
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieekwiwalentność świadczeń w umowie sprzedaży, w połączeniu z wiekiem i stanem świadomości sprzedawcy oraz świadomością kupującego co do zaniżonej ceny, może stanowić podstawę do uznania czynności prawnej za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 58 § 1 KC?Ratio decidendi
Sama nieekwiwalentność świadczeń stron umowy sprzedaży nie przesądza o jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Jednakże, ocena ta musi uwzględniać całokształt okoliczności konkretnej sprawy, w tym wiek i stan świadomości sprzedawcy, a także świadomość kupującego co do zaniżonej ceny. Klauzula generalna zasad współżycia społecznego ma otwarty charakter interpretacyjny, a Sąd Najwyższy nie przyjmuje skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli nie wykazano istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi.Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się działu spadku po N. M. Uczestniczka postępowania, będąca spadkobierczynią i stroną umowy sprzedaży zawartej ze spadkodawczynią, wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy uznał umowę sprzedaży za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę nie tylko nieekwiwalentność świadczeń, ale także wiek i stan świadomości sprzedawcy oraz świadomość kupującego co do zaniżonej ceny. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 2700 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 259/18 POSTANOWIENIE Dnia 4 kwietnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z wniosku S. G. przy uczestnictwie M. R. o dział spadku po N. M., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 kwietnia 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 marca 2018 r., sygn. akt II Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie uczestniczka postępowania o dział spadku - spadkobierczyni będąca stroną umowy zawartej ze spadkodawczynią - wniosła skargę kasacyjną, a dla uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołała się na oczywistą zasadność skargi. Skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Jest jasne, że sama nieekwiwalentność świadczeń stron umowy sprzedaży nie świadczy o jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Jednakże, jak wynika z lektury zaskarżonego orzeczenia, nie była to jedyna przyczyna uznania dokonanej czynności za sprzeczność z zasadami współżycia społecznego - Sąd II instancji wziął pod uwagę szereg innych czynników występujących w konkretnej sprawie, zwłaszcza dotyczących osoby sprzedawcy (wiek, stan świadomości) oraz kupującego (świadomość co do zaniżonej ceny). Jest jasne, że klauzula generalna zasad współżycia społecznego ma charakter otwarty interpretacyjnie i różne osoby odmiennie mogą oceniać sprzeczność konkretnej czynności prawnej z takimi zasadami. Jednakże lektura zaskarżonego orzeczenia nie dowodzi, aby Sąd wyszedł poza margines swobody ocennej - nie doszło do oczywiście nieprawidłowej interpretacji lub zastosowania prawa. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. jw
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 866/22 2023-04-27Czy umowa sprzedaży nieruchomości, zawarta za rażąco zaniżoną cenę, która stanowiła jedynie ułamek jej wartości rynkowej, jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, nawet jeśli nie doszło do wyzysku…
- IV CSK 105/15 2015-08-21Czy umowa sprzedaży nieruchomości będącej przedmiotem przewłaszczenia na zabezpieczenie, zawarta przez wierzyciela mimo spłaty długu po terminie wskazanym w umowie podstawowej, może być uznana za nieważną w oparciu o tre…
- II CSK 26/18 2019-03-05Czy umowa sprzedaży nieruchomości, zawarta przez osobę z lekkim upośledzeniem umysłowym i zaburzeniami zachowania, za cenę znacząco niższą od wartości rynkowej, może być uznana za nieważną z powodu sprzeczności z zasadam…
- II CSK 106/13 2013-11-14Czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta w celu uzyskania przez sprzedającego środków pieniężnych, z jednoczesnym zobowiązaniem kupującego do jej odsprzedaży po wyższej cenie, może być uznana za nieważną z powodu sprzec…
- II CSKP 1494/22 2024-05-08Czy umowa sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, zawarta za cenę znacznie niższą od rynkowej, może zostać uznana za nieważną na podstawie art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c. lub art. 388 §…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy