III CZ 219/22

Sygn. akt III CZ 219/22 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący) SSN Marcin Łochowski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Wesołowski w sprawie z powództwa M. J. przeciwko K. W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 czerwca 2022 r., zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I ACa […], 1. prostuje w zaskarżonym postanowieniu nazwisko powoda z "J." na "J."; 2. oddala zażalenie; 3. nie obciąża pozwanej kosztami postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z 25 listopada 2021 r. odrzucił skargę kasacyjną pozwanej od wyroku tego Sądu z 30 kwietnia 2021 r. Sąd drugiej instancji wskazał, że postanowieniem z 29 września 2021 r. pozwana została częściowo zwolniona od kosztów sądowych w zakresie połowy opłaty od skargi kasacyjnej. Odpis postanowienia został doręczony pozwanej 5 października 2021 r. 2 Termin na uzupełnienie brakującej opłaty upłynął bezskutecznie 12 października 2021 r. Zażalenie na to postanowienie wniosła pozwana, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz – na podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 k.p.c. – także o objęcie badaniem prawidłowości postanowienia z 29 września 2021 r. w zakresie, w jakim wniosek pozwanej o zwolnienie od kosztów został oddalony. W odpowiedzi na zażalenie powód wnosił o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżąca wniosła w zażaleniu o zbadanie postanowienia z 29 września 2021 r., odmawiającego jej zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy może skontrolować prawidłowość tego, niezaskarżalnego odrębnie postanowienia, na podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. Według art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1125 ze zm.) zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niemożność poniesienia kosztów postępowania, w całości lub części, powinna mieć charakter obiektywny, na który strona nie ma realnego wpływu (postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 marca 1987 r., I CZ 26/87; z 4 lutego 2005 r., III SPP 11/05). Ze zwolnienia od kosztów nie może natomiast korzystać osoba, która ma możliwość dokonania stosownych oszczędności, przewidując możliwość prowadzenia postępowania sądowego i ponoszenia z tego tytułu określonych kosztów (postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80; z 14 października 1983 r., I CZ 151/83; z 24 września 1984 r., II CZ 104/84). Sąd Najwyższy podziela ocenę sytuacji majątkowej i możliwości finansowych skarżącej, która stanowiła podstawę postanowienia Sądu Apelacyjnego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, tj. dodatkowo w zakresie kwoty 8500 zł. Przede wszystkim należało mieć na względzie, że choć pozwana wskazywała, iż pozostaje na utrzymaniu konkubenta, to nie przedstawiła jego dochodów. 3 Posiadane przez pozwaną nieruchomości oraz dochody nie mogą stanowić przesłanki do całkowitego zwolnienia pozwanej od kosztów sądowych. Nie przekonują też twierdzenia pozwanej o niemożności zaplanowania wydatków związanych z rozpoznawaną sprawą, co ma stanowić o wyjątkowości jej sytuacji. Co więcej, argumenty przedstawione w zażaleniu wskazują, że pozwana ma realną możliwość uiszczenia kwoty 8500 zł. Pozwana spełniła na rzecz powoda świadczenie w kwocie 434 000 zł. Ponadto otrzymała od swojej matki kwotę 260 000 zł (k. 4 zażalenia). Już tylko zestawienie tych dwóch kwot utwierdza w przekonaniu, że pozwana mogła uiścić koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie ma więc podstaw, aby uznać rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie odmowy zwolnienia powódki od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej za wadliwe. W konsekwencji skarga kasacyjna skarżącej została zasadnie odrzucona. Z tego względu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie oraz stosownie do art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążenia jej kosztami postępowania zażaleniowego. O sprostowaniu orzeczono na podstawie art. 350 k.p.c. [as]