III CZ 41/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski. Sędziowie: Z. Masłowski, J. Policzkiewicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława P. przeciwko Wiesławie S., Krystynie P. i Barbarze S. o zapłatę, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 18 marca 1966 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy podpis osoby, będącej remitentem, na odwrocie weksla pod poręczeniem jest jednocześnie podpisem indosanta?"uchwalił udzielić następującej odpowiedzi:Podpis reminenta na odwrocie weksla pod poręczeniem nie jest jednocześnie indosem in blanco. Uzasadnienie faktyczneWładysław P. w pozwie przeciwko Wiesławie S., Krystynie P. i Barbarze S. wnosił o wydanie nakazu zapłaty, załączając przy tym weksel z dnia 8.VI.1965 r. oraz deklarację wekslową z tejże daty.Weksel (własny) wystawiony przez Wiesławę Z. na zlecenie "pierwszego żyranta" Krystyny P. zawiera na odwrocie podpisy: najpierw Krystyny P., a następnie Barbary S., przy czym każdy podpis poprzedzony jest wzmianką: "poręczam za wystawcę".Państwowe Biuro Notarialne w B. postanowieniem z dnia 31.XII.1965 r. odmówiło wydania nakazu zapłaty, wychodząc z założenia, że powód nie może być uważany za prawnego posiadacza wekslu, ponieważ brak jest indosu remitenta, który złożył swój podpis tylko jako poręczyciel. Państwowe Biuro Notarialne podniosło przy tym, że nie podziela poglądu wyrażonego w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 7.IX.1964 r. II CR 147/64 (OSN 11/65/186), według którego podpis remitenta na odwrocie wekslu czyni jednocześnie zadość wymaganiom poręczenia i indosu in blanco.Powód zaskarżył to postanowienie zażaleniem.Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę na skutek zażalenia, przekazał w trybie art. 391 § 1 k.p.c. Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne przytoczone w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Na odwrocie wekslu można zamieścić zarówno poręczenie, jak i indos.W myśl art. 31 pr. weksl., do udzielenia poręczenia dokonanego na odwrocie wekslu nie wystarcza samo złożenie podpisu, konieczne jest bowiem oznaczenie poręczenia wyrazem "poręczam" lub innym zwrotem równoznacznym. Natomiast według art. 13 pr. weksl. indos sporządzony na odwrocie wekslu może się ograniczać do samego podpisu indosanta (indos in blanco).Znane są również inne formy indosu, a mianowicie tzw. indos zupełny, czyli imienny, który oprócz podpisu indosanta wymienia indosatariusza (art. 13 pr. weksl.), oraz indos na okaziciela, równoznaczny z indosem in blanco (art. 12 pr. weksl.).Treść wpisów wekslowych nie może być interpretowana rozszerzająco, zwłaszcza gdy chodzi o formalną legitymację wekslową (art. 16 pr. weksl.), która z istoty swej może się opierać tylko na takim znaczeniu wpisów, jakie wynika z ich dosłownego brzmienia lub jakie nadaje im ustawa.Nie ma przeszkód, by jeden podpis dotyczył zarówno poręczenia, jak i indosu. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy treść wzmianki opatrzonej podpisem oznacza obie te czynności (np. "poręczam za wystawcę i ustępuję na zlecenie..."). Nie można zaś traktować wpisu poręczenia jako zawierającego implicite indos in blanco. Nie nadaje też cech takiego indosu podpisowi remitenta na odwrocie wekslu zamieszczenie w treści wekslu wzmianki określającej remitenta jako pierwszego żyranta (indosanta), prawo wekslowe nie przewiduje takiego sposobu indosowania.Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela odmiennego stanowiska wyrażonego - bez bliższego zresztą omówienia - w cyt. orzeczeniu SN II CR 147/64.Z tych względów Sąd Najwyższy na przedstawione pytanie udzielił odpowiedzi objętej sentencją uchwały.