III CZP 15/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes J. Pawlak. Sędziowie: K. Piasecki, J. Pietrzykowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Eugenii J. przeciwko Tadeuszowi J. o rozwód, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowienia z dnia 22 lutego 1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy nadal aktualny jest pogląd, że w sprawie o rozwód wpis od rewizji, którą strona zaskarża uwzględniający powództwo wyrok tylko w części dotyczącej alimentów dla dziecka, wynosi kwotę całego wpisu ostatecznego"?postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Od rewizji, w której strona zaskarżyła wyrok orzekający rozwód małżeństwa w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach utrzymania i wychowania małoletniego dziecka stron, pobiera się cały wpis. Uzasadnienie faktycznePrzedstawiając do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji niniejszej uchwały, Sąd Wojewódzki miał na uwadze treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1961 r. 4 CO 13/61 (OSNCP 1963, poz. 2) wyjaśniającej, że w sprawie o rozwód, w której wyrok uwzględniający powództwo strona zaskarżyła tylko w części dotyczącej rozstrzygnięcia o obowiązkach stron w stosunku do ich małoletnich dzieci, wpis od rewizji wynosi kwotę ustalonego w wyroku wpisu ostatecznego. Wątpliwości co do aktualnej tej uchwały nasunęły się Sądowi Wojewódzkiemu na tle późniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego w sprawach o dział spadku, w szczególności na tle uchwały w sprawie III CZP 39/68 (OSNCP 1968, poz. 183), według której w razie częściowego zaskarżenia postanowienia o dziale spadku pobiera się od rewizji wpis w wysokości określonej w zależności od wartości przedmiotu zaskarżenia.Uzasadnienie prawneRozpoznając przedstawione zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zarówno według kodeksu rodzinnego z 1950 r. jak i według obecnie obowiązującego kodeksu rodzinnego i opiekuńczego orzeczenie rozwodu małżeństwa wymaga jednoczesnego rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz o tym, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka (art. 58 k.r.o.). Sprawia to, że - jak to trafnie zauważył Sąd Wojewódzki z powołaniem się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1967 r. III CR 307/65 (OSNCP 1967 r., poz. 188) oraz na wydaną ostatnio uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 12 października 1970 r. III CZP 6/70 - w wypadku, gdy rozstrzygnięcie o obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka jest wadliwe, a nie ma podstaw do orzeczenia co do istoty sprawy, sąd rewizyjny uchyla wyrok orzekający rozwód w całości.Tak więc zarówno w obecnym jak i w poprzednio obowiązującym stanie prawnym rewizja kwestionująca wyrok w części dotyczącej władzy rodzicielskiej lub rozstrzygnięcia o obowiązkach małżonków ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka jest skierowana przeciwko całemu wyrokowi. Skoro zaś również obecnie obowiązująca ustawa z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24 poz. 110) oraz rozporządzenie z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie określenia wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 111) nie zawierają przepisów, który by w omawianym zakresie normowały kwestię wpisu od rewizji w sprawie o rozwód w sposób odmienny od poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. - przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 1961 r. Nr 10. poz. 57 z późn. zmianami), to w konsekwencji należy przyjąć, że nadal aktualne jest stanowisko zajęte w cytowanej już uchwale z dnia 30 września 1961 r. 4 CO 13/61.Zmiany tego stanowiska nie może uzasadniać odmienne ustalenie w judykaturze Sądu Najwyższego zasad określania wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o dział spadku, odmienność bowiem tych zasad jest konsekwencją odmienności spraw o rozwód i spraw o dział spadku. W tych ostatnich sprawach częściowe tylko zaskarżenie rozstrzygnięcia nie powoduje - w braku podstaw do orzeczenia co do istoty - konieczności uchylenia w każdym wypadku całego postanowienia o dziale spadku, w różnych bowiem sytuacjach dopuszczalne jest uchylenie tylko części postanowienia działowego, np. co do wysokości bądź terminów płatności spłat lub dopłat. Sama zaś możliwość uchylenia całego postanowienia o dziale spadku pomimo tylko częściowego jego zaskarżenia nie może mieć wpływu na wysokość wpisu od rewizji, skoro możliwość taka istnieje również w innych sprawach, np. określonych w art. 381 § 2 k.p.c. Inaczej natomiast jest w sprawach o rozwód, w których wszystkie elementy rozstrzygnięcia wymienione w art. 58 k.r.o. stanowią jednolitą całość z orzeczeniem dotyczącym rozwodu.Z powyższych względów Sąd Najwyższy na przedstawione zagadnienie prawne udzielił na podstawie art. 391 k.p.c. odpowiedzi jak w sentencji uchwały.