III CZP 24/85
UchwałaIzba Cywilna1985-06-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odbiorca przesyłki jest zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego lub zapłacenia odszkodowania, jeżeli przesyłka została mu wydana na paletach nie odpowiadających wymaganiom EPP, pomimo zamieszczenia przez nadawcę w liście przewozowym oświadczenia o użyciu palet wymiennych włączonych do EPP?Ratio decidendi
Jeżeli w międzynarodowym liście przewozowym zostało zamieszczone przez nadawcę oświadczenie o użyciu palet wymiennych włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, odbiorca przesyłki jest zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet EPP lub zapłacenia odszkodowania, nawet jeśli przesyłka została mu wydana na paletach nie odpowiadających wymaganiom EPP. Nie wyłącza to roszczeń regresowych odbiorcy wobec nadawcy. Jednakże, jeśli wydanie nastąpiło na skutek zamiany lub uszkodzenia palet EPP w czasie przewozu, za które odpowiedzialność ponosi przewoźnik, odbiorca nie jest zobowiązany do zwrotu ani zapłaty odszkodowania.Stan faktyczny
Wniosek dotyczy sytuacji, gdy nadawca w międzynarodowym liście przewozowym zadeklarował użycie palet Europejskiego Parku Paletowego (EPP), ale przesyłka została wydana odbiorcy na paletach nie spełniających wymogów EPP. Rozważano dwa scenariusze: pierwszy, gdy nadawca wysłał przesyłkę na niewłaściwych paletach, oraz drugi, gdy palety EPP zostały zamienione lub uszkodzone w transporcie. Celem było ustalenie odpowiedzialności odbiorcy za zwrot palet lub zapłatę odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy podjął uchwałę, która stanowi zasadę prawną, określającą obowiązki odbiorcy przesyłki w zakresie zwrotu palet Europejskiego Parku Paletowego lub zapłaty odszkodowania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN W. Sutkowski. Sędziowie SN: T. Bukowski, A. Gola, W. Kuryłowicz, Z. Marmaj, K. Piasecki. M. Sychowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Z. Paczyńskiego, rozpoznał wniosek Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 marca 1985 r. o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie prawne:"Czy odbiorca przesyłki jest zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego lub w razie niemożności ich zwrotu do zapłacenia odszkodowania, jeżeli przesyłka została mu wydana na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego - pomimo zamieszczenia przez nadawcę przesyłki w międzynarodowym liście przewozowym oświadczenia o użyciu do przewozu palet wymiennych, włączonych do tego Parku?"postanowił podjąć następującą uchwałę i nadać jej moc zasady prawnej:Jeżeli w międzynarodowym liście przewozowym zostało zamieszczone przez nadawcę przesyłki oświadczenie o użyciu do przewozu palet wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, odbiorca przesyłki jest zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego lub w razie niemożności ich zwrotu do zapłacenia odszkodowania także wówczas, gdy przesyłka została mu wydana na paletach nie odpowiadających wymaganiom dla palet Europejskiego Parku Paletowego; nie wyłącza to roszczeń regresowych z tego tytułu odbiorcy przesyłki w stosunku do nadawcy. Natomiast wówczas gdy wydanie przesyłki na takich paletach nastąpiło na skutek zamiany lub uszkodzenia w czasie przewozu palet wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, odbiorca przesyłki nie jest zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego ani do zapłacenia odszkodowania, chyba że przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za zamianę lub uszkodzenie palet.Uzasadnienie faktyczneI. W celu usprawnienia przewozu towarów koleją w komunikacji międzynarodowej zarządy niektórych kolei europejskich zawarły porozumienie o utworzeniu Europejskiego Parku Paletowego. Do porozumienia tego od dnia 1 listopada 1968 r. przystąpiły także Polskie Koleje Państwowe (PKP). W myśl przyjętych postanowień dotyczących wymiany palet Europejskiego Parku Paletowego uczestnicy porozumienia zobowiązali się wymieniać znormalizowane, odpowiadające określonym wymiarom i wymaganiom technicznym oraz odpowiednio oznaczone palety służące do przewozu towarów. Stosownie do pkt 02 postanowień, podczas wymiany na granicy palety przechodzą na własność kolei przejmującej; palety stanowią zawsze własność tej kolei, na terenie której się znajdują. Według zaś pkt 421 postanowień nadawca wskazuje w rubryce "Sprzęt wymienny" listu przewozowego liczbę palet ładownych, obejmującą w razie potrzeby także palety użyte do zabezpieczenia ładunku; liczba ta jest miarodajna dla rozliczeń między kolejami; koleje nie są upoważnione do nanoszenia wpisów w tej rubryce ani do zmieniania tych wpisów, ewentualne spory dotyczące liczby i zdatności palet do wymiany powinny być uregulowane bezpośrednio między odbiorcą i nadawcą. Postanowienia nie zawierają - co jest zrozumiałe ze względu na ich zakres podmiotowy - unormowań dotyczących zasad zwrotu kolei palet przez odbiorców przesyłek i ewentualnej ich odpowiedzialności z tytułu niezwrócenia palet.Unormowań takich brak jest w regulujących międzynarodowy kolejowy przewóz towarów umowie o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej (SMGS) z dnia 1 listopada 1951 r. (Dz. TiZK z 1974 r. Nr 15, poz. 81) i w konwencji międzynarodowej o przewozie towarów kolejami (CIM) z dnia 25 lutego 1961 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 10, poz. 57). Artykuł 7 § 9 SMGS stanowi, że przyjmowanie do przewozu towarów na paletach odbywa się zgodnie z przepisami załącznika, którym jest załącznik nr 10 do wymienionej umowy. Stosownie zaś do § 7 tego załącznika wymiana palet między kolejami a ich klientami następuje według przepisów wewnętrznych kolei nadania lub przeznaczenia. Wśród postanowień CIM nie ma zaś postanowienia dotyczącego przewozu towarów na paletach. Szczególne unormowanie w tym zakresie zawierają ujednolicone postanowienia dodatkowe (DCU) do art. 6 CIM. Ustęp 15 tych postanowień określa, jakie dane dodatkowe powinien wskazać w liście przewozowym nadawca. Jednakże postanowienia nie określają zasad wymiany palet między kolejami a nadawcami i odbiorcami przesyłek. Zgodnie zatem z art. 54 CIM do spraw nie uregulowanych przez tę konwencję oraz przez postanowienia specjalne lub dodatkowe i taryfy międzynarodowe stosuje się przepisy krajowe dotyczące przewozu w każdym państwie.Zasady wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego przez PKP i inne przedsiębiorstwa gospodarki uspołecznionej, które przystąpiły do wspólnej eksploatacji palet, zostały określone w przepisach w sprawie wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego (zwanych dalej przepisami EPP), stanowiących załącznik do zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 15 października 1968 r. w sprawie wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego (Dz. TiZK Nr 25, poz. 111 ze zm.). Przepisom tym, po ich nowelizacji w 1976 r., poddany został przewóz towarów na paletach włączonych do Europejskiego Parku Paletowego nadanych przez uczestnika tego Parku dla odbiorcy, który nie przystąpił do wspólnej eksploatacji palet. Wymienione przepisy są przepisami prawa krajowego, które w szczególności regulują zasady zwrotu PKP palet włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, przez odbiorców przesyłek nadanych na takich paletach i ich odpowiedzialność z tytułu niezwrócenia palet. W świetle obowiązującego od dnia 1 sierpnia 1985 r. prawa przewozowego (ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. - Dz. U. Nr 53, poz. 272) przepisy te nie utraciły mocy obowiązującej.Należy zauważyć, że wydane przez Ministra Komunikacji na podstawie upoważnienia zawartego w art. 27 ust. 4 pkt 4 dekretu z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami (Dz. U. z 1953 r. Nr 4, poz. 7), jako załącznik nr 22 do tego dekretu, przepisy o przewozie koleją przesyłek na paletach w ogóle nie zajmują się kwestiami, które są unormowane w przepisach EPP. Natomiast załącznik nr 2 do wymienionego dekretu, zawierający przepisy o przewozie przesyłek w pojemnikach (kontenerach), wydane na podstawie upoważnienia przewidzianego w art. 27 ust. 1 pkt 1 dekretu, aczkolwiek dotyczą także przewozu przesyłek na paletach, ale zawierają unormowania oderwane od systemu eksploatacji palet w ramach Europejskiego Parku Paletowego. Gdy zatem w prawie krajowym są przepisy bezpośrednio dotyczące tego przypadku eksploatacji palet (przepisy EPP), to one właśnie normują tę eksploatację i znajdują zastosowanie przy rozstrzyganiu kwestii wyłaniających się w jej toku.II. Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach wytoczonych przez PKP przeciwko krajowym odbiorcom przesyłek kolejowych nadanych za granicą o odszkodowanie za nie zwrócone palety należące do Europejskiego Parku Paletowego nie jest jednolite. Mianowicie przesłanką wyroków z dnia 7 września 1981 r. IV CR 265/81 (OSNCP 1982, z. 4, poz. 53) i z dnia 7 września 1981 r. IV CR 271/81 (nie publikowanego) jest pogląd, według którego odbiorca przesyłki nie jest zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego ani w razie niemożności ich zwrotu do zapłacenia odszkodowania, jeżeli pomimo zamieszczenia przez nadawcę w międzynarodowym liście przewozowym oświadczenia o użyciu do przewozu palet wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, przesyłka została mu wydana na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet tego Parku. Odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 21 marca 1983 r. IV CR 25/83 (OSPiKA 1983, nr 12, poz. 258) i z dnia 3 maja 1983 r., IV CR 104/83 (nie publikowanym), stwierdzając, że w wypadku zamieszczenia przez nadawcę przesyłki w międzynarodowym liście przewozowym oświadczenia o użyciu do przewozu palet wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, odbiorca przesyłki obowiązany jest do przekazania kolei stacji przeznaczenia w przepisanym terminie do wymiany takiej liczby palet, odpowiadającej warunkom wspólnej ich eksploatacji, jaka wskazana została przez nadawcę w liście przewozowym, a w razie niemożności spełnienia tego obowiązku, do zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości nie zwróconych palet; stwierdzona przez kolej stacji przeznaczenia, w protokole handlowym, niezgodność pomiędzy treścią oświadczenia zamieszczonego przez nadawcę przesyłki w liście przewozowym, dotyczącego liczby i jakości użytych do przewozu palet, a rzeczywistym ich stanem nie zwalnia odbiorcy przesyłki od obowiązku zwrotu palet odpowiadających wymaganiom Europejskiego Parku Paletowego lub zapłaty odszkodowania.Wskazana rozbieżność w orzecznictwie Sądu Najwyższego stała się przyczyną wystąpienia przez Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem, którego konkluzja została przytoczona w sentencji, o podjęcie przez Sąd Najwyższy uchwały w trybie art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241).III. Rozpoznawany wniosek o podjęcie przez Sąd Najwyższy uchwały dotyczy sytuacji, gdy: 1) zagraniczny nadawca przesyłki kolejowej zamieścił w międzynarodowym liście przewozowym oświadczenie o użyciu do przesyłki palet wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego i 2) przesyłka została wydana odbiorcy na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego. Spełnienie obu wymienionych przesłanek nasuwa pytanie, czy odbiorca przesyłki jest wówczas zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego lub w razie niemożności ich zwrotu do zapłacenia odszkodowania.W celu znalezienia prawidłowej odpowiedzi na tak postawione pytanie należy ustalić, czy w sytuacji określonej wskazanymi przesłankami powstaje zobowiązanie odbiorcy przesyłki do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego. Nie budzi zaś wątpliwości, że odpowiedzialność odszkodowawcza w postaci obowiązku zapłacenia odszkodowania równego wartości nie zwróconych palet (§ 11 ust. 1 przepisów EPP) wejdzie w grę tylko wówczas, gdy zobowiązanie takie istnieje, a odbiorca zalega z wymianą palet (§ 9 ust. 1 przepisów EPP).Trzeba także zwrócić uwagę na to, że rozpoznawany wniosek dotyczy dwóch stanów faktycznych, których rozróżnienie ma znaczenie dla dalszych rozważań. Mianowicie wydanie odbiorcy przesyłki na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego może nastąpić dlatego, że 1) nadawca, mimo zamieszczenia w międzynarodowym liście przewozowym oświadczenia o użyciu do przewozu palet wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, w istocie wysłał przesyłkę na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego, 2) nadawca, zgodnie ze swym oświadczeniem zamieszczonym w liście przewozowym, wysłał przesyłkę na paletach wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, ale w czasie przewozu palety te zostały zamienione na inne lub uszkodzone, w rezultacie czego przesyłka została wydana odbiorcy na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego.IV. Poszukując właściwego rozstrzygnięcia rozpoznawanego wniosku przede wszystkim należy oprzeć się na wykładni przepisów EPP, jako bezpośrednio regulujących obrót paletami Europejskiego Parku Paletowego pomiędzy PKP, będącym przewoźnikiem, a odbiorcami przesyłek oraz regulujących zasady odpowiedzialności tych ostatnich za nie zwrócone palety.Według § 9 ust. 1 przepisów EPP odbiorca przesyłki w zamian za ładowne palety Europejskiego Parku Paletowego przekazuje przy odbiorze przesyłki taką samą liczbę próżnych lub ładownych palet Europejskiego Parku Paletowego w okresie przewidzianym na wymianę. Z postanowienia tego zatem wynika, że odbiorca przesyłki zobowiązany jest do przekazania palet Europejskiego Parku Paletowego wówczas, gdy otrzymał także palety Europejskiego Parku Paletowego ("w zamian za... palety Europejskiego Parku Paletowego"). Unormowanie to, gdyby z innych przepisów nie wynikało nic innego, należałoby rozumieć w ten sposób, że otrzymanie przez odbiorcę przesyłki palet Europejskiego Parku Paletowego oznacza rzeczywiście otrzymanie takich palet i tylko w tym wypadku powstaje zobowiązanie przekazania przez odbiorcę palet Europejskiego Parku Paletowego. Jednakże przepisami, które stanowią inaczej, są § 9 ust. 3 przepisów EPP, dotyczący odbiorcy przesyłki będącego uczestnikiem wspólnej eksploatacji palet, i § 4 ust. 6 tych przepisów, dotyczący odbiorcy, który nie przystąpił do wspólnej eksploatacji palet. Przepisy te nakładają na odbiorcę przesyłki obowiązek przekazania do wymiany takiej liczby palet, jaką wskazał nadawca w liście przewozowym. Jedyną wykładnią tych przepisów, która pozwala na zachowanie przezeń treści normatywnej, jest wykładnia prowadząca do przyjęcia, że przepisy te oznaczają, iż obowiązek odbiorcy przekazania do wymiany palet jest zdeterminowany treścią oświadczenia nadawcy zamieszczonego w liście przewozowym, odbiorca więc jest zobowiązany do przekazania do wymiany palet Europejskiego Parku Paletowego wówczas, gdy nadawca w liście przewozowym zamieścił oświadczenie o ich użyciu do przesyłki, przy czym zobowiązanie to dotyczy takiej liczby palet, jaką wskazał nadawca w liście przewozowym. Jeżeli np. nadawca oświadczył w liście przewozowym, że wysyła przesyłkę na jednej palecie Europejskiego Parku Paletowego, to - stosownie do § 9 ust. 3 i § 4 ust. 6 przepisów EPP - odbiorca obowiązany jest przekazać do wymiany także jedną paletę, i to paletę wymienną, włączoną do Europejskiego Parku Paletowego. W tej sytuacji nie ma znaczenia, czy przesyłka otrzymana przez odbiorcę wydana mu została na paletach Europejskiego Parku Paletowego.Zgodnie z przeważającym w tej materii poglądem, ogólne przepisy dotyczące przewozu towarów mają zastosowanie także do występujących obok "głównej" czynności przewozowej, objętej umową przewozu, różnych postaci czynności pomocniczych, ułatwiających przewóz bądź mu towarzyszących, które przybierają samoistną formę prawną, jak np. przewóz rzeczy w szczególnych warunkach, m.in. ładowanych na paletach. Jednakże wchodziłyby one w grę, gdyby przepisy szczególne, dotyczące tych czynności "ubocznych", związanych z przewozem, nie regulowały konkretnych kwestii odmiennie. Paragraf 9 ust. 3 i § 4 ust. 6 przepisów EPP są przepisami, które właśnie w sposób samodzielny, niezależny od zasad wynikających z postanowień SMGS i CIM, dotyczących obowiązków odbiorcy przesyłki oraz znaczenia i skutków prawnych danych zawartych w liście przewozowym, rozstrzygają o tym, że zamieszczona w liście przewozowym deklaracja nadawcy przesyłki o użyciu do przewozu palet Europejskiego Parku Paletowego nakłada na odbiorcę przesyłki obowiązek zwrotu takiej liczby palet wymiennych, jaką wskazał nadawca. Postanowienia SMGS i CIM oraz zasady bezpośrednio z nich wynikające nie mają przeto decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii objętej rozpoznawanym wnioskiem.Skoro odbiorca przesyłki jest - jak wynika z tego, co wyżej powiedziano - zobowiązany do zwrotu przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego, to w myśl § 11 ust. 1 przepisów EPP, nie dopełniając tego obowiązku w ciągu miesiąca, zobowiązany jest do zapłacenia stronie drugiej odszkodowania odpowiadającego wartości nie zwróconych palet.Uzasadnieniem rygorystycznego unormowania zawartego w § 9 ust. 3 i § 4 ust. 6 przepisów EPP jest dążenie do możliwie maksymalnego usprawnienia obrotu paletami Europejskiego Parku Paletowego w celu - jak stanowi preambuła do zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 15 października 1968 r. w sprawie wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego - zwiększenia korzyści dla gospodarki narodowej z tytułu uczestnictwa PKP w Europejskim Parku Paletowym. Dlatego zamiast zagranicznego nadawcy, którego odpowiedzialność za następstwa zamieszczonego w liście przewozowym nierzetelnego oświadczenia o użyciu do przesyłki palet Europejskiego Parku Paletowego wynika z art. 12 § 1 SMGS i art. 7 § 1 CIM, a od którego kolej polska miałaby utrudnione dochodzenie roszczeń z tytułu rozliczenia się z użycia tych palet, odpowiedzialność względem tejże kolei ponosi odbiorca przesyłki, będący osobą krajową. Należy przy tym zaznaczyć, że nieskorzystanie przez kolej z przewidzianego w art. 12 § 2 SMGS i art. 7 § 2 CIM uprawnienia do sprawdzenia danych o przesyłce zamieszczonych przez nadawcę w liście przewozowym nie zwalnia nadawcy od odpowiedzialności za prawidłowość i ścisłość tych danych ani nie przerzuca na kolej odpowiedzialności za następstwa zamieszczania przez nadawcę w liście przewozowym nierzetelnych danych. Takie ratio legis unormowania przyjętego w § 9 ust. 3 i § 4 ust. 6 przepisów EPP przekonuje o jego zastosowaniu do syutacji, gdy nadawca, pomimo zamieszczenia w międzynarodowym liście przewozowym oświadczenia o użyciu do przewozu palet wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, wysłał przesyłkę na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego.Zapłacenie przez odbiorcę przesyłki odszkodowania przewoźnikowi za nie zwrócone palety Europejskiego Parku Paletowego, będące konsekwencją spoczywającego na odbiorcy obowiązku zwrotu takich palet, mimo że przesyłka wydana mu została na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego, nie pozbawia go możliwości dochodzenia od zagranicznego nadawcy przesyłki naprawienia poniesionej przezeń szkody, jeśli została ona spowodowana działaniem nadawcy polegającym na zamieszczeniu w liście przewozowym nierzetelnych danych co do palet użytych do przewozu.Wskazane wyżej ratio legis unormowania zawartego w § 9 ust. 3 i § 4 ust. 6 przepisów EPP nie uzasadnia natomiast odpowiedzialności odbiorcy przesyłki za niezwrócenie przewoźnikowi palet Europejskiego Parku Paletowego w sytuacji, gdy nadawca, zgodnie ze swym oświadczeniem zawartym w liście przewozowym, wysłał przesyłkę na paletach wymiennych, włączonych do Europejskiego Parku Paletowego, ale w czasie przewozu, w okolicznościach, za które odpowiedzialność ponosi przewoźnik, palety te zostały zamienione na inne lub uszkodzone, w rezultacie czego przesyłka została wydana odbiorcy na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego. W takiej sytuacji odbiorca przesyłki byłby zobowiązany do zwrotu palet, których nie otrzymał i za niedostarczenie których odpowiedzialności nie ponosi nadawca, ale za których utratę lub uszkodzenie odpowiedzialność spoczywa na przewoźniku (art. 22 SMGS i art. 27 CIM). Nie można uznać, że przepisy EPP, w szczególności § 9 ust. 3 i § 4 ust. 6 tych przepisów, odpowiedzialność tę uchylają. Są one przepisami szczególnymi tylko w zakresie eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego i zasad ich wymiany pomiędzy PKP a krajowymi nadawcami i odbiorcami przesyłek. Za daleka byłaby ich wykładnia przyjmująca, że w sposób odmienny od zasad ustanowionych przez przepisy wyższego rzędu regulują one odpowiedzialność przewoźnika za szkodę powstałą w przewozie, i to w wypadkach, kiedy może ona być nawet zawiniona przez przewoźnika.Wobec wynikającej z § 9 ust. 3 i § 4 ust. 6 przepisów EPP zasady, że odbiorca przesyłki, gdy nadawca zamieścił w liście przewozowym oświadczenie o użyciu do przewozu palet Europejskiego Parku Paletowego, obowiązany jest do zwrotu przewoźnikowi takich palet nawet wówczas, gdy przesyłka wydana została mu na paletach nie odpowiadających wymaganiom określonym dla palet Europejskiego Parku Paletowego, ciężar udowodnienia, że przesyłka nadana została na paletach Europejskiego Parku Paletowego, zgodnie z oświadczeniem nadawcy zamieszczonym w liście przewozowym, a zamiana lub uszkodzenie palet nastąpiły w czasie przewozu w okolicznościach, za które odpowiedzialność ponosi przewoźnik, spoczywa na odbiorcy przesyłki (art. 6 k.c.).V. Rozwiązanie wynikające z powyższych rozważań sprawia, że rozliczenie z palet Europejskiego Parku Paletowego użytych do przewozu pomiędzy PKP a odbiorcą opiera się na jasnych i prostych zasadach, co sprzyja szybkości i efektywności tego rozliczenia.Rozwiązanie odmienne narażałoby kolej na niepowetowane straty spowodowane koniecznością uzupełnienia na swój koszt ubytków palet Europejskiego Parku Paletowego, wynikłych z nierzetelnego postępowania nadawców przesyłek. Możliwość rekompensowania tych strat byłaby przy tym wątpliwa, gdyż wiązałaby się z dochodzeniem roszczeń od zagranicznego nadawcy przesyłki, który wobec niekwestionowania przez kolej zagraniczną, która przyjęła przesyłkę od przewozu, prawidłowości danych o użytych do przewozu paletach, zamieszczonych przez niego w liście przewozowym, miałby ułatwioną obronę.Należy wreszcie dodać, że stanowisko zajęte w uchwale jest zgodne z poglądem wyrażonym przez Główną Komisję Arbitrażową w orzeczeniu z dnia 15 października 1980 r. DO-6717/80 (OSPiKA 1982, nr 3-4, poz. 42). Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziany został na tle tymczasowych przepisów o wspólnej eksploatacji palet, stanowiących załącznik do zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 23 marca 1967 r. w sprawie wspólnej eksploatacji palet w transporcie zewnętrznym (Dz. TiZK Nr 6, poz. 35 ze zm.), normujących wspólną eksploatację palet w systemie innym niż Europejski Park Paletowy, ale podobieństwo treści tych przepisów do przepisów EPP i zbieżność celów obu systemów wspólnej eksploatacji palet przemawiają za przyjęciem jednolitych zasad odpowiedzialności odbiorcy za palety użyte do przewozu otrzymanej przezeń przesyłki.Z powyższych względów, podzielając stanowisko wyrażone przez Prokuratora Generalnego PRL co do rozpoznawanej kwestii prawnej, Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- IV CR 265/81 1981-07-09Czy odbiorca przesyłki, który nie jest uczestnikiem wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego, jest zobowiązany do zwrotu kolei palet, które zostały mu dostarczone w stanie uszkodzonym lub bez wymaganego…
- I CR 65/85 1985-10-04Czy odbiorca przesyłki kolejowej, który nie wywiązał się z obowiązku powołania rzeczoznawcy w celu ustalenia szkody, może dochodzić odszkodowania na drodze sądowej od przewoźnika?
- II CNPP 3/22 2023-06-22Czy przewoźnik, który zaspokoił roszczenie odszkodowawcze osoby uprawnionej z tytułu szkody w przesyłce lub opóźnienia w przewozie, może dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania od swojego podwykonawcy (przewoźnika fak…
- II CSK 338/15 2016-04-14Czy powód, który zlecił przewóz towaru pozwanej spółce jawnej, a następnie towar został uszkodzony w transporcie międzynarodowym, ma legitymację do dochodzenia odszkodowania od przewoźnika po tym, jak odbiorca towaru dok…
- V CSK 111/05 2006-01-26Czy w sytuacji, gdy przewoźnik (PKP S.A.) zawarł umowę przewozu z nadawcą (pozwaną ad 1), a nadawca wskazał w liście przewozowym podmiot trzeci (P. Sp. z o.o.) jako płatnika przewoźnego, a następnie płatnik nie uiścił na…
Powołane przepisy
art. 6art. 54art. 27 ust. 4art. 27 ust. 1art. 13 pkt 4art. 12 § 1art. 7 § 1art. 12 § 2art. 7 § 2art. 22art. 27art. 6 KC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.