IV CR 265/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Szachułowicz. Sędziowie SN: S. Rudnicki (sprawozdawca), F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa PKP Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych w C. przeciwko Przedsiębiorstwu Handlu Chemikaliami "Chemia" w K. i Centrali Importowo-Eksportowej Spółka z ogr. odpow. "Ciech" w W. o 231.000 zł na skutek rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa "Chemia" od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie z dnia 17 grudnia 1980 r.zmienił zaskarżony wyrok, oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa Handlu Chemikaliami "Chemia" kwotę 4.250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz strony powodowej kwotę 231.000 zł z tytułu odszkodowania za 220 nie zwróconych palet należących do Europejskiego Parku Paletowego, na których załadowana była przesłana z zagranicy za międzynarodowym listem przewozowym folia polietylenowa, której odbiorcą było pozwane Przedsiębiorstwo. Sąd powołał się na przepisy § 4 pkt 6 zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 15 października 1968 r. Zdaniem Sądu w świetle przepisów tego zarządzenia na odbiorcy przesyłki spoczywa bezwzględny obowiązek zwrotu kolei należycie oznakowanych i znajdujących się w dobrym stanie technicznym palet. Na tej podstawie Sąd uznał za nie mające wpływu na wynik sprawy twierdzenia pozwanego, że przedmiotowe palety były nie ocechowane i nadeszły już uszkodzone.Od tego wyroku pozwane Przedsiębiorstwo wniosło rewizję, domagając się jego zmiany i oddalenia powództwa. Rewizja oparta jest na zarzucie naruszenia art. 471 k.c. w związku z § 4 pkt 6 wspomnianego wyżej zarządzenia oraz sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jest faktem między stronami niespornym, a więc nie wymagającym dowodu, że kolej wydała pozwanemu Przedsiębiorstwu jako odbiorcy przesyłkę nadaną do Czechosłowacji za międzynarodowym listem przewozowym na paletach, których część nie posiadała wymaganego oznakowania, a część była uszkodzona. Okoliczność ta stwierdzona została protokołami handlowymi spisanymi przy udziale przedstawiciela kolei bezpośrednio po otwarciu wagonów. Pomimo to strona powodowa odmówiła przyjęcia tych palet, domagając się dostarczenia palet posiadających odpowiednie oznakowanie i nie uszkodzonych, a więc innych palet niż te, które dostarczyła stronie pozwanej wraz z towarem. Strona pozwana, nie będąca uczestnikiem wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego, nie mogła żądania tego spełnić, ponieważ nie dysponowała paletami wspomnianego parku. Na tej podstawie strona powodowa żąda od pozwanego Przedsiębiorstwa odszkodowania, powołując się na przepis § 11 zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 15 października 1968 r. w sprawie wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego (Dziennik Taryf i Zarządzeń Komunikacyjnych Nr 25, poz. 111 z późn. zm.). Według tego przepisu palety Europejskiego Parku Paletowego nie wymienione w ciągu miesiąca po upływie terminu wymiany uważa się za zaginione. Zalegający z wymianą obowiązany jest zapłacić stronie drugiej odszkodowanie równe wartości zaginionych palet.Otóż dla oceny zasadności tego roszczenia rozstrzygające znaczenie mają następujące okoliczności.Wymienione wyżej zarządzenie Ministra Komunikacji w sposób wiążący reguluje korzystanie z palet Europejskiego Parku Paletowego przez przedsiębiorstwa gospodarki uspołecznionej, które przystąpiły do wspólnej eksploatacji palet. Przepisem tym poddane zostały w roku 1976 przewozy towarów na paletach włączonych do parku paletowego nadanych przez uczestnika parku paletowego dla odbiorcy, który nie przystąpił do tego parku. Na podstawie znowelizowanego § 4 ust. 6 przepisów stanowiących załącznik zarządzenia z 1968 r. odbiorca taki ma obowiązek przekazania kolei takiej samej liczby palet, jaką podał nadawca w liście przewozowym. Palety powinny być zwrócone "w dobrym stanie technicznym i oznaczone zgodnie z przepisami". Obowiązek ten dotyczy palet wymiennych włączonych do Europejskiego Parku Paletowego. Jak wynika z przepisów zarządzenia, za palety Europejskiego Parku Paletowego mogą być uważane tylko palety odpowiadające ściśle określonym cechom. Cechy te to: wyprodukowanie przez wyznaczone zakłady, posiadanie odpowiedniego oznakowania przez zakłady uprawnione do produkcji palet oraz dobry stan techniczny.Palety uszkodzone są wyłączone z eksploatacji (§ 1 i § 5 przepisów stanowiących załącznik do zarządzenia). Palety odpowiadające tym wymaganiom są wymienne. Tak więc palety nie posiadające odpowiedniego oznakowania wskazującego na włączenie ich do Europejskiego Parku Paletowego nie mogą być uważane za palety należące do tego parku. W związku z tym kolej nie może żądać od odbiorcy przesyłki wydania w zamian za takie palety palet Europejskiego Parku Paletowego. Palety Europejskiego Parku Paletowego uszkodzone ulegają wyłączeniu z eksploatacji i przestają być paletami wymiennymi. Jeżeli kolej przyjęła do przewozu przesyłkę na uszkodzonych, nie wyłączonych z eksploatacji paletach i wydała je w takim stanie odbiorcy, odbiorca nie jest zobowiązany do wydania kolei innych, nie uszkodzonych palet. Przepis § 11 przepisów w sprawie wspólnej eksploatacji palet Europejskiego Parku Paletowego nie ma w takich wypadkach zastosowania.Odmienne stanowisko, zajęte w tej sprawie przez Sąd Wojewódzki, nie ma oparcia w prawidłowej wykładni wymienionych przepisów prawa materialnego i prowadzi do bezpodstawnego obciążenia przedsiębiorstwa państwowego nienależnymi świadczeniami. Powoduje to zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 98 k.p.c.