III CZP 39/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Kazimierza Z. przeciwko Zofii C. oraz Skarbowi Państwa - Poradni Chorób Układu Nerwowego w T., po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu postanowieniem z dnia 11 kwietnia 1972 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy sprawa o zapłatę odszkodowania z tytułu wadliwego leczenia, wniesiona przeciwko lekarzowi społecznego zakładu służby zdrowia oraz przeciwko Skarbowi Państwa, należy do właściwości rzeczowej sądu wojewódzkiego - na zasadzie art. 17 pkt 3 k.p.c.?",udzielił następującej odpowiedzi:Sprawa przeciwko Skarbowi Państwa o wynagrodzenie szkody spowodowanej przez lekarza poradni chorób układu nerwowego należy na zasadzie art. 17 pkt 3 k.p.c. do właściwości sądu wojewódzkiego.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym do Sądu Powiatowego w Toruniu przeciwko lekarzowi Zofii C. i Poradni Chorób Układu Nerwowego w T. powód domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanych odszkodowania w związku z wadliwym leczeniem go.Sąd Powiatowy w Toruniu postanowieniem z dnia 29.VII.1971 r., sprostowanym w dniu 6.XI.1971 r., uznał się za niewłaściwy i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Wołominie z uwagi na to, że pozwana C. zamieszkuje obecnie w Z. pod W. (art. 27 § 1 k.p.c. w związku z art. 200 § 1 k.p.c.). Wymienione postanowienie zaskarżył powód zażaleniem.Sąd Wojewódzki, rozpoznając zażalenie powoda, postanowieniem z dnia 11.IV.1972 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Wojewódzki sprowadza się w istocie rzeczy do pytania, czy sprawa przeciwko Skarbowi Państwa o wynagrodzenie szkody spowodowanej przez lekarza poradni chorób układu nerwowego należy na zasadzie art. 17 pkt 3 k.p.c. do właściwości sądu wojewódzkiego, skoro gdyby powództwo o odszkodowanie objęte pytaniem zostało skierowane przeciwko samemu lekarzowi, sprawa należałaby do właściwości sądu powiatowego z mocy art. 16 § 1 k.p.c.W razie pozwania osoby fizycznej i Skarbu Państwa w sprawie, która ze względu na treść art. 17 pkt 3 k.p.c. należy do właściwości rzeczowej sądu wojewódzkiego, sprawę taką mógłby rozpoznać jedynie sąd wojewódzki, gdyż rozpoznanie tego rodzaju sprawy przez sąd powiatowy spowodowałoby nieważność postępowania (art. 369 pkt 6 k.p.c.).Dlatego też odpowiedź na postawione pytanie zacieśniona została do sytuacji, w której chodzi o sprawę przeciwko Skarbowi Państwa o wynagrodzenie szkody wyrządzonej przez lekarza społecznego zakładu służby zdrowia, będącego placówką państwową. Takimi zaś placówkami niewątpliwie są w świetle twierdzeń pozwu poradnie chorób układu nerwowego.Udzielając odpowiedzi objętej sentencją niniejszej uchwały, Sąd Najwyższy miał na uwadze, że według art. 17 pkt 3 k.p.c. do właściwości sądów wojewódzkich należą sprawy przeciwko Skarbowi Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej przez funkcjonariuszy organów władzy i administracji państwowej przy wykonywaniu powierzonych im czynności. Zakres przepisu art. 17 pkt 3 k.p.c. jest węższy niż zakres art. 417 k.c., który mówi ogólnie o funkcjonariuszach państwowych, gdy tymczasem art. 17 k.p.c. dotyczy jedynie funkcjonariuszy organów władzy i administracji państwowej. Z treści tego przepisu wynika, że właściwości sądu wojewódzkiego będą podlegały tylko te sprawy przeciwko Skarbowi Państwa o wynagrodzenie szkody, które wynikły z czynności powierzonych do spełnienia funkcjonariuszom państwowym jako pracownikom organów władzy i administracji państwowej.Właściwości rzeczowej zatem sądu wojewódzkiego zostały poddane w świetle art. 17 pkt 3 k.p.c. nie wszystkie sprawy odszkodowawcze przeciwko Skarbowi Państwa, lecz sprawy o specjalnym charakterze, w których szkoda jest związana z czynnością funkcjonariusza państwowego jako pracownika spełniającego powierzone mu czynności, przy czym czynności te należą do zakresu działalności organu władzy i administracji państwowej i pozostają w związku z wypełnianiem przez dany organ jego ustawowych zadań.Stanowisko to znalazło potwierdzenie m.in. w orzeczeniu SN z dnia 21.IV.1967 r. II CR 149/67 (OSNCP 1968, z. 11, poz. 184), w którym Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w świetle art. 17 pkt 3 k.p.c. o właściwości sądu wojewódzkiego decyduje funkcja, przy której wykonywaniu doszło do wyrządzenia szkody. Jeżeli ta funkcja wchodzi w zakres czynności organu władzy lub administracji państwowej, to właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd wojewódzki, jeżeli zaś funkcjonariusz państwowy nie pełnił w chwili wyrządzenia szkody funkcji organu władzy lub administracji państwowej, właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd powiatowy.A zatem art. 17 pkt 3 k.p.c. nie będzie miał zastosowania w wypadku wyrządzenia szkody przez funkcjonariusza organu władzy lub administracji państwowej, i to przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, jeżeli powierzona czynność nie należy do zakresu działania organu władzy lub administracji.Linię cytowanego wyżej orzeczenia Sąd Najwyższy kontynuował w licznych orzeczeniach. Również we wcześniejszym orzeczeniu z dnia 15.I.1966 r. III CO 57/65 (OSNCP 1966, z. 9, poz. 143) Sąd ten wyjaśnił, że do właściwości rzeczowej sądu wojewódzkiego należą sprawy przeciwko Skarbowi Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej przez nauczyciela szkoły podstawowej uczniowi tej szkoły przy wykonywaniu powierzonej nauczycielowi czynności prowadzenia ćwiczeń szkolnych. Nauczyciel bowiem jest funkcjonariuszem administracji państwowej z dziedziny kultury w rozumieniu art. 17 pkt 3 k.p.c.Podobnie należy przyjąć, że do właściwości rzeczowej sądu wojewódzkiego należą sprawy o wynagrodzenie szkód wyrządzonych pacjentom, leczącym się w społecznych zakładach służby zdrowia, przez lekarzy przy wykonywaniu powierzonych im czynności w zakresie leczenia obywateli.Lekarz bowiem zatrudniony w społecznym zakładzie służby zdrowia jest - podobnie jak nauczyciel czy też funkcjonariusz administracji więziennej (por. orzecz. SN z dnia 19.V.1966 r. III CZP 12/60 - OSNCP 1967, z. 1, poz. 3) - funkcjonariuszem administracji państwowej w rozumieniu art. 17 pkt 3 k.p.c.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy udzielił na postawione pytanie odpowiedzi objętej sentencją uchwały.