III CZP 66/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Bryl. Sędziowie SN: T. Bukowski, F. Wesely (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Mirosławy B. przeciwko Janowi K. i Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń w B. o rentę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 17 sierpnia 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy podlega zaliczeniu na poczet należnej poszkodowanemu renty z tytułu wzrostu potrzeb zwiększony zasiłek rodzinny wypłacony na podstawie § 16 rozporządzenia Ministra Pracy Płac i Spraw Socjalnych z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie zasiłków rodzinnych (Dz. U. Nr 21, poz. 127)?"udzielił następującej odpowiedzi:Uzasadnienie faktyczneZagadnienie powstało w sprawie o rentę, należną poszkodowanemu dziecku, które w wypadku komunikacyjnym doznało kalectwa i które wskutek tego ma zwiększone potrzeby (koszty pielęgnacji, dozoru innej osoby oraz specjalnego dowozu do szkoły i placówek leczniczych tudzież rehabilitacyjnych).Z art. 444 § 2 k.c. wynika, że w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia poszkodowany może dochodzić odpowiedniej renty także w wypadku zwiększenia się jego potrzeb. Odpowiedzialny za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia jest więc zobowiązany do wyrównania także szkody wynikłej ze wzrostu potrzeb na skutek tych zdarzeń.Równocześnie jednak rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie zasiłków rodzinnych (Dz. U. Nr 21, poz. 127) w § 16 przewiduje tak zwany zwiększony (o 500 zł) zasiłek rodzinny na dziecko, w wieku do lat 16, a w pewnych wypadkach, które ukończyło 16 rok życia, jeżeli ze względu na stan fizyczny, psychiczny, lub psychofizyczny wymaga stałej opieki innej osoby, polegającej na konieczności pielęgnacji lub na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym. Zasiłek ten niezależny jest od jakiejkolwiek odpowiedzialności cywilnej za spowodowanie wskazanego stanu chorobowego dziecka i wypłacany jest przez zakład pracy rodzica z funduszów, pochodzących ze składek na ubezpieczenie społeczne, obciążających zakład pracy (§ 36 cyt. rozporządzenia). Jeżeli więc rodzicowi zostanie przyznany taki dodatek na dziecko, to tym samym zostaje w całości lub w części wyrównana dziecku szkoda, jaką poniósł z tytułu zwiększonych potrzeb. Tym samym szkoda, za którą ponosi odpowiedzialność sprawca albo za niego PZU, na zasadach prawa cywilnego zostaje zmniejszona o kwotę zasiłku, który przeznaczony jest na pokrycie zwiększonych potrzeb dziecka, a więc potrzeb tych samych, których zaspokojeniu służy renta z art. 444 § 2 k.c., wypłaconego do rąk rodzica z racji jego ubezpieczenia społecznego.Za taką wykładnią przemawiają dodatkowo te argumenty, że zakładowi pracy (lub Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w zależności od tego, kto ten zasiłek wypłacił) przysługuje roszczenie zwrotne (regresowe) do sprawcy czynu, który spowodował konieczność jego wypłaty, podobnie jak wypłaty zasiłku chorobowego (por. uchwałę składu 7 sędziów SN z dnia 30 października 1976 r. III CZP 34/76 - OCNCP 1977, poz. 42). Gdyby zatem nie zaliczyć na poczet renty tego zasiłku, mogłoby dojść do tego, że sprawca musiałby dwukrotnie pokryć szkodę do wysokości zasiłku, co przecież byłoby bezpodstawne.Dlatego z mocy art. 391 k.p.c. udzielono na przedstawione zagadnienie prawne odpowiedzi jak w sentencji uchwały.