III CZP 68/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, W. Markowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii B. i Aleksandra B. przeciwko Leokadii M. o przywrócenie utraconego posiadania, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 10 maja 1968 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Co należy rozumieć przez pojęcie «budowy», o którym mowa w art. 347 k.c., a w szczególności, czy można uznać za budowę - a jeżeli tak, to przy przyjęciu jakich kryteriów - wzniesienie płotu, parkanu lub innego rodzaju ogrodzenia?"uchwalił:Przez budowę w znaczeniu art. 347 k.c. należy rozumieć wznoszenie budynku lub innego urządzenia, którego znaczna wartość usprawiedliwia - ze względu na interes społeczno-gospodarczy i interes dokonującego budowy - zakaz rozebrania tego urządzenia na żądanie posiadacza gruntu, mimo że jego posiadanie zostało na skutek tego rodzaju budowy naruszone; wznoszenie płotu lub innego ogrodzenia z reguły nie odpowiada tym wymaganiom.Uzasadnienie faktyczneArt. 347 k.c. normuje szczególne (w porównaniu z roszczeniem ogólnym przewidzianym w art. 344 k.c.) roszczenie posesoryjne, które przedmiotowo charakteryzuje się tym, że przysługuje posiadaczowi w wypadku wszczęcia (lub przygotowania do wszczęcia) na posiadanym przez niego gruncie budowy przez inną osobę, czasowo zaś - znacznym skróceniem terminu dochodzenia tego roszczenia, gdyż może być dochodzone albo przed wszczęciem budowy, albo w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.Przepis art. 347 k.c. mówi ogólnie o budowie nie wyjaśniając, co należy rozumieć przez to pojęcie. Pytanie Sądu Wojewódzkiego zmierza do wyjaśnienia tej właśnie wątpliwości.Odpowiedzi na nie dostarcza analiza celu, jaki przyświecał ustawodawcy przy powołaniu do życia art. 347 k.c. Nie powinno ulegać wątpliwości, że celem tego artykułu jest zapobieganie gospodarczo nieuzasadnionemu wstrzymaniu zaawansowanej budowy, a w dalszej kolejności - rozebraniu wzniesionego urządzenia. Jest bowiem oczywiste, że takie wstrzymanie lub rozbiórka godzą w interes społeczno-gospodarczy oraz w istotny interes budującego. Pamiętać przy tym należy, że tym, kto na podstawie art. 347 k.c. żąda wstrzymania budowy, jest osoba powołująca się nie na swe prawo, lecz tylko na fakt posiadania. Żądanie bowiem wstrzymania budowy lub rozbiórki budowli zgłoszone w trybie petytoryjnym nie podlega ograniczeniom z art. 347 k.c. (podlega ono natomiast ograniczeniom z art. 151 k.c.).Z tych przyczyn art. 347 k.c. zakreśla dla roszczenia posiadacza o wstrzymanie budowy bardzo krótki termin, w czasie którego budowa normalnie nie może być zaawansowana.Powyższe założenia art. 347 k.c. wyjaśniają - jak zaznaczono - co należy rozumieć przez budowę w znaczeniu jego przepisów. Skoro mianowicie chodzi w tych przepisach o zapobieżenie marnotrawstwu gospodarczemu, to można je stosować tylko w wypadku takiego procesu budowania, który prowadzi do wzniesienia obiektu o znaczniejszej wartości. Takim obiektem jest w naszych warunkach z reguły budynek, inne zaś urządzenie - zależnie od jego charakteru i wartości.Rzecz oczywista, ogrodzenie - zwłaszcza gdy chodzi o ogrodzenie na nieznacznym odcinku (np. dla urządzenia bramy) - tym wymaganiom nie odpowiada, choć nie można wyłączyć, że wyjątkowo może wchodzić w rachubę ogrodzenie o specjalnych urządzeniach, których koszt może być bardzo znaczny.Z zasad powyższych na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji niniejszej uchwały.