III CZP 73/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Wesely. Sędziowie: W. Maruczyński, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Ewy T. z udziałem Krzysztofa T. o podział majątku wspólnego po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla województwa stołecznego warszawskiego w Warszawie z dnia 14 lipca 1975 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy prawo do uzyskania lokalu takiego jak w spółdzielni mieszkaniowej, wynikające z członkostwa jednego z byłych małżonków uzyskanego w czasie trwania wspólności majątkowej, stanowi przedmiot majątku wspólnego ulegający podziałowi, jeśli wkład pochodzi w całości z majątku odrębnego byłego małżonka będącego członkiem spółdzielni?"uchwalił:Prawo do uzyskania mieszkania w spółdzielni budownictwa mieszkaniowego w czasie trwania wspólności ustawowej należy do majątku wspólnego małżonków także wtedy, gdy wpłata na wkład pochodzi z majątku odrębnego jednego z małżonków. Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 5.V.1975 r. Sąd Powiatowy dla m. st. Warszawy oddalił wniosek Ewy T. o podział majątku wspólnego jej i jej byłego męża. Sąd Powiatowy dokonał następujących ustaleń faktycznych i wyszedł z następujących założeń:Uczestnicy postępowania byli małżeństwem od dnia 29.VI.1968 r. do dnia 18.VII.1974 r. Po uzyskaniu rozwodu uczestnicy postępowania podzielili się majątkiem ruchomym pozasądownie, a do podziału w sprawie niniejszej został zgłoszony jedynie wkład mieszkaniowy wniesiony w roku 1970 do spółdzielni. Wkład ten pochodzi jednak z majątku odrębnego byłego męża wnioskodawczyni. Dlatego brak jest składników majątku wspólnego, które mogłyby ulec podziałowi.Rozpoznając rewizję wnioskodawczyni od powyższego postanowienia, Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 14.VII.1975 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia pytanie prawne, zmierzające do wyjaśnienia, czy w opisanej sytuacji brak jest rzeczywiście składnika majątku wspólnego.Uzasadnienie prawnePrzy udzieleniu odpowiedzi na to pytanie Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki trafnie zauważył, że na postawione pytanie brak jest bezpośredniej odpowiedzi w wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 30.XI.1974 r. III CZP 1/75 w zakresie stosowania przepisów o podziale majątku wspólnego małżonków w wypadku, gdy w skład tego majątku wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu (OSNCP 1975, poz. 37). Jednakże odpowiedź taka wynika pośrednio z wyjaśnień zawartych w tych wytycznych. W szczególności w wytycznych tych wskazano, że z prawem do wkładu łączy się oczekiwanie na uzyskanie w przyszłości mieszkania, przy czym nie suma wkładu mieszkaniowego lub główna wpłata na wkład budowlany, lecz właśnie to oczekiwanie i związana z nim - stale wzrastająca - możliwość uzyskania mieszkania ma znaczenie dominujące. Wpłaty na wkład bowiem są w porównaniu z wartością (użytkową lub sprzedażną) przyszłego mieszkania niewielkie, a w warunkach ograniczonej podaży mieszkań podstawowe znaczenie ma zapobiegliwość zainteresowanych, którzy w odpowiednim czasie wstępują do spółdzielni i gromadzą stopniowo środki finansowe na uzyskanie mieszkania.Jeżeli małżonkowie oczekują razem na przyszłe - dla nich wspólne - mieszkanie, to wspólna staje się dla nich ekspektatywa i tym samym wchodzi ona do majątku wspólnego, niezależnie od tego, który z nich dokonał wpłaty na wkład mieszkaniowy lub budowlany. W istocie rzeczy także wkład, dzięki silnemu powiązaniu z tą właśnie ekspektatywą, staje się wspólny, a wymieniona wpłata stanowi tylko nakład z majątku odrębnego na majątek wspólny.Odmienna wykładnia byłaby nie do przyjęcia także z tej przyczyny, że pozbawiałaby drugiego małżonka, tj. tego, który wpłaty na wkład nie dokonał, możliwości wstąpienia do spółdzielni z tym skutkiem, że także on oczekiwałby na mieszkanie spółdzielcze. Ten drugi małżonek bowiem nie mógłby oczekiwać na inne mieszkanie, gdyż małżonkowie mogą uzyskać tylko jedno mieszkanie. Czas wspólnego oczekiwania więc biegłby tylko na rzecz pierwszego małżonka tylko dlatego, że dokonał on stosunkowo niewielkiej - jak wyżej zaznaczono - wpłaty. Godziłoby to w sposób oczywisty w zasadę równości małżonków.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji niniejszej uchwały.