III CZP 77/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Dmowski. Sędziowie SN: W. Kuryłowicz (sprawozdawca), J. Szachułowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza W., Wojciecha W., Bogdana W. i Barbary D. przeciwko Ryszardowi J. o zobowiązanie do przeniesienia własności działki po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Ostrołęce postanowieniem z dnia 24 października 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w oparciu o przepis art. 231 § 1 k.c. można żądać zobowiązania innej osoby do przeniesienia własności działki gruntu, jeżeli osoba, przeciwko której żądanie jest skierowane, legitymuje się wcześniej uzyskanym tytułem własności działki gruntu również w oparciu o przepis art. 231 § 1 k.c.?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Uzasadnienie faktyczneRyszard J., powołując się na wybudowanie na stanowiącej własność Ryszarda i Jadwigi małż. K. działce o pow. 1.300 m2, położonej we wsi Skuszew, zakładu garbarsko-kuśnierskiego wartości około 500.000 zł, wystąpił w sprawie C 226/72 Sądu Powiatowego w Wyszkowie o przeniesienia na niego prawa własności wyżej wymienionej działki na podstawie art. 231 § 1 k.c. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28.VIII.1972 r. Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo.W pozwie z dnia 6.I.1976 r. z tym samym roszczeniem wystąpił przeciwko Ryszardowi J., jako aktualnemu właścicielowi działki, powód Wacław W., w szczególności na tej podstawie, że zakład (wraz z budynkiem mieszkalnym i garażem) wybudował on sam przed dniem 1.II.1971 r. własnym kosztem, jako wyłączny posiadacz działki, wprowadzony w jej posiadanie przez dotychczasowych właścicieli małż. K. i za ich zgodą.Wacław W. zmarł dnia 28.VI.1976 r., w jego miejsce wstąpili jego zstępni jako spadkobiercy ustawowi: Tadeusz W., Wojciech W., Wacław Włodzimierz W., Bogdan W. i Barbara D.Wyrokiem z dnia 30.V.1978 r. Sąd Rejonowy w Wyszkowie oddalił powództwo wobec braku po stronie Wacława W. przymiotu samoistnego posiadacza działki w dobrej wierze (art. 231 § 1 k.c.).Rozpoznając rewizję powodów, opartą na zarzucie wadliwości ustaleń co do posiadania działki w dacie wznoszenia budynku, Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia wyżej przytoczone zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Legitymowanym biernie w przypadku powództwa samoistnego posiadacza gruntu z art. 231 § 1 k.c. jest właściciel zajętej pod budowę działki (z daty wytoczenia powództwa, por. także art. 192 pkt 3 k.p.c.). Tytułem własności właściciela działki może być także uzyskanie prawa własności na podstawie art. 231 § 1 k.c.Przedstawione zagadnienie jest zatem w istocie natury procesowej - czy powód może wykazać, że sporny budynek na działce, której własność pozwany uzyskał na podstawie art. 231 § 1 k.c., wybudował on, a nie pozwany, tym samym żądać przeniesienia na siebie przez pozwanego, jako aktualnego właściciela działki, prawa jej własności (mimo iż prawo to pozwany uzyskał także na podstawie art. 231 § 1 k.c. i powództwa w innej sprawie przeciwko poprzedniemu właścicielowi gruntu, zabudowanego przez pozwanego).W tym zakresie, skoro wyłączony jest zarzut rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), brak przeszkód procesowych i prawnomaterialnych do wykazania przez powoda w toczącym się postępowaniu podstawy faktycznej dochodzonego roszczenia z art. 231 § 1 k.c. Możliwość odmiennych co do tego samego przedmiotu sporu (tego samego budynku lub innego urządzenia na tej samej działce) ustaleń - niż dokonane w poprzedniej sprawie z powództwa pozwanego w jego sprawie z art. 231 § 1 k.c. - stanowić będzie podstawę żądania powoda przeniesienia na niego przez pozwanego prawa własności działki, uzyskanego na skutek wcześniejszego przeniesienia na niego tego prawa przez dotychczasowego właściciela (na tej samej podstawie - wybudowania na tej działce tego samego budynku, który - według twierdzeń powoda w rozpoznawanej sprawie - on wybudował). W tej sprawie stanowi to przedmiot dowodu.Z tych względów należało udzielić odpowiedzi, jak w uchwale.