III CZP 88/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: Z. Trybulski, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Feliksa P. o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 29 września 1969 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy zwolnienie od opłat sądowych na podstawie przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 marca 1969 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 62) jest zwolnieniem w rozumieniu przepisów art. 111 i nast. k.p.c., do którego ma zastosowanie art. 11 ustawy o kosztach sądowych, czy też należy je rozumieć jako absolutne zwolnienie od opłat?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Zwolnienie od opłat sądowych na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 marca 1969 r. w sprawie określenia wysokości niektórych opłat sądowych i notarialnych oraz warunków zwolnienia przez sąd od opłat sądowych właścicieli lub współwłaścicieli gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 8, poz. 62) jest zwolnieniem, do którego ma zastosowanie art. 11 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110). Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110) upoważniła w art. 45 ust. 1 pkt 2 Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia wykonawczego warunków (niezależnie od warunków zwolnienia od kosztów sądowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego - art. 113 k.p.c.), "w jakich właściciele lub współwłaściciele gospodarstwa rolnego mogą być zwolnieni przez sąd od opłat sądowych w sprawach o uregulowanie prawa własności gospodarstwa rolnego".Zakres rozporządzenia wykonawczego został zatem ograniczony powołanym przepisem delegacyjnym tylko do określenia warunków uprawniających sąd do zwolnienia od opłat sądowych właścicieli gospodarstw rolnych także w wypadku, gdy nie zachodzą podstawy do zwolnienia z art. 113 k.p.c.Do unormowania wspomnianych wyżej warunków, a także skutków zwolnienia od opłat sądowych, odmiennych od skutków przewidzianych w ustawie o kosztach sądowych, brak upoważnienia ustawowego.W związku z tym stosownie do § 18-20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20.III.1969 r. (obowiązującego od 26.III.1969 r.; Dz. U. Nr 8, poz. 62) zwolnienia od opłat sądowych w sprawach o uregulowanie prawa własności gospodarstwa rolnego może się domagać, choćby nie zachodziły warunki określone w art. 113 k.p.c., każdy właściciel lub współwłaściciel nieruchomości rolnej, który czyni zadość warunkom przewidzianym w cyt. rozporządzeniu.Powołane rozporządzenie tylko rozszerza - w powiązaniu z art. 113 k.p.c. - zakres warunków, uzasadniających żądanie zwolnienia od opłat sądowych, co nie dotyczy jednak zwolnienia od wydatków (por. art. 2 ustawy z 13.VI.1967 r. o kosztach sądowych). Celem rozporządzenia jest jedynie dalsze - poza art. 113 k.p.c. - ułatwienie określonej grupie osób i w określonego rodzaju sprawach (cyt. § 18) dochodzenia roszczeń przez rozszerzenie podstaw uzyskania zwolnienia od opłat sądowych, ale z zachowaniem tych wszystkich skutków (m.in. także z art. 11 ustawy o kosztach sądowych). jakie ze zwolnieniem są związane, skoro możliwość odmiennego uregulowania w tym zakresie (w zakresie skutków zwolnienia) nie została objęta delegacją i konsekwentnie rozporządzenie wykonawcze żadnych postanowień w tym względzie nie zawiera.