III CZP 89/68

SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Natalii M. przy udziale Pawła i Kazimiery P. jako uczestników postępowania o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy w Warszawie postanowieniem z dnia 12 czerwca 1968 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.1.Czy sąd drugiej instancji przy rozpoznawaniu zażalenia, dotyczącego kwestii incydentalnej, władny jest z urzędu stwierdzić, że sprawa powinna być rozpoznawana łącznie z inną sprawą?.2.Czy w toku postępowania o dział spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość, dopuszczalne jest wszczęcie odrębnego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia części spadkowej nieruchomości przez osoby nie wywodzące swych praw do tej nieruchomości z tytułu spadkobrania?1.udzielił następującej odpowiedzi na drugie pytanie:"Wypowiedziana w art. 618 k.p.c. w związku z art. 681 i 688 tego kodeksu zasada, w myśl której z chwilą wszczęcia postępowania o dział spadku odrębne postępowanie o prawo własności przedmiotu należącego do spadku jest niedopuszczalne, jak również wypowiedziana w wymienionych przepisach zasada, w myśl której sprawy tego rodzaju będące w toku przekazuje się i chwilą wniesienia postępowania o dział spadku sądowi prowadzącemu to ostatnie postępowanie - nie odnoszą się do spraw o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości spadkowej przez osobę nie będącą spadkobiercą";2.nie udzielił odpowiedzi na pierwsze pytanie.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się stwierdzenia, że w drodze zasiedzenia nabyła własność nieruchomości rolnej, położonej przy ulicach W., K. i S. w dawnej wsi L. powiatu W., uregulowanej w księdze wieczystej KW nr 24410 jako działka nr 51/3, zawierającej 263 m2 powierzchni.W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że matka jej Stanisława K. aktem notarialnym nabyła od Stanisława Ł. jako współwłaściciela nieruchomości nie wydzieloną jej część o obszarze 526 m2, że działka ta została kupującej przez sprzedawcę w terenie okazana i że na tej podstawie matka wnioskodawczyni weszła w posiadanie tej działki i władała nią jak właścicielka. Matka wnioskodawczyni zmarła w 1939 r., a wnioskodawczyni i jej siostra Leokadia S. jako spadkobierczynie objęły w posiadanie każda - połowę tej działki.Sąd Powiatowy postanowieniem z 13.II.1968 r. zawiesił postępowanie do czasu złożenia przez wnioskodawczynię planu działki.Sąd Wojewódzki, rozpoznając zażalenie wnioskodawczyni na powyższe postanowienie, przekazał Sądowi Najwyższemu z mocy art. 391 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia wymienione w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów w uchwalę z 10.XI.1966 r. w sprawie III CZP 90/66 (OSPiKA 1967/257) wyraził pogląd, że "wypowiedziana w art. 618 k.p.c. w związku z art. 684 i 688 tegoż kodeksu zasada, w myśl której z chwilą wszczęcia postępowania o dział spadku odrębne postępowanie o prawo własności przedmiotu należącego do spadku jest niedopuszczalne, jak również wypowiedziana w wymienionych przepisach zasada, w myśl której sprawy tego rodzaju będące w toku przekazuje się z chwilą wniesienia postępowania o dział spadku sądowi prowadzącemu to ostatnie postępowanie - nie odnoszą się do spraw o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości spadkowej przez jednego ze spadkobierców".Niezależnie jednak od trafności zasady wyrażonej w powyższej uchwale, nie może mieć ona w każdym razie zastosowania do wypadku, gdy o stwierdzenie praw do spadku występuje osoba inna, a nie spadkobierca. Zarówno bowiem z treści art. 618, jak i 685 k.p.c. wynika, że w pierwszym z nich chodzi o spory między współwłaścicielami, a w drugim o spory między spadkobiercami. Jeżeli zatem istnieje spór między osobą trzecią a spadkobiercą co do tego, czy pewien przedmiot wchodzi w skład masy spadkowej - a więc również w przedmiocie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia - nie może on być rozstrzygnięty w postępowaniu o dział spadku, lecz w odrębnym postępowaniu. Na trafność tego poglądu wskazuje także treść art. 688 k.p.c., w którym nie wymieniono art. 618 § 1 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił na drugie pytanie odpowiedzi jak w sentencji uchwały.Sąd Najwyższy natomiast postanowił odmówić odpowiedzi na pytanie pierwsze.Sąd Wojewódzki nie uzasadnił postawionych pytań. Odpowiedź na pierwsze z nich jest uzależnione od konkretnego stanu faktycznego.Z treści drugiego pytania wynika, że pytanie pierwsze postawione zostało w związku z zagadnieniem, którego dotyczyło pytanie drugie. Wobec tego, że na pytanie drugie Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi twierdzącej, udzielenie odpowiedzi na pytanie pierwsze stało się nieaktualne.