III CZP 89/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: K. Piasecki, W. Maruczyński.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Jerzego K. działającego w imieniu Jadwigi L., Barbary L., Tadeusza K. i Ireny K. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat Powiatowy w P. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 2 października 1972 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy do ustalenia wysokości odszkodowania za szkody powstałe przed dniem 1 stycznia 1972 r., ale dotychczas nie zlikwidowane, mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lutego 1972 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 5, poz. 23) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lutego 1972 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia mienia ruchomego w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr 5, poz. 24), czy też rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. z 1957 r, Nr 52, poz. 254; z 1961 r. Nr 3, poz. 13 i z 1962 r. Nr 3, poz. 6) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1958 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia mienia ruchomego w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr 14, poz. 59)?",uchwalił:Do ustalenia wysokości świadczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia budynków oraz mienia ruchomego w gospodarstwach rolnych za szkody powstałe przed dniem 1 stycznia 1972 r. stosuje się przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1958 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia mienia ruchomego w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr 14, poz. 59).Uzasadnienie faktyczneW sprawie niniejszej, w której powodowie dochodzą od PZU odszkodowania za szkody spowodowane pożarem, jaki wybuchł w ich gospodarstwie w dniu 28.XII.1969 r., wyłoniła się wątpliwość co do tego, jakie przepisy należy zastosować przy ustalaniu wysokości odszkodowania: obowiązujące w dacie pożaru, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254 z późn. zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1958 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia mienia ruchomego w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr 14, poz. 59), czy też przepisy obowiązujące aktualnie, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lutego 1972 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 5, poz. 23) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lutego 1972 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia mienia ruchomego w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr 5, poz. 24). Wybór właściwych przepisów ma o tyle istotne dla sprawy znaczenie, że pierwsze dwa rozporządzenia ograniczały wysokość odszkodowania ubezpieczeniowego do 80% szkody, natomiast rozporządzenia obecnie obowiązujące takiego ograniczenia nie znają.Uzasadnienie prawnePrzy wyjaśnieniu powyższej wątpliwości Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosunek prawny między powodami i pozwanym PZU, polegający na obowiązku wypłacenia powodom odszkodowania ubezpieczeniowego, powstał w dacie pożaru, a więc w ostatnich dniach 1969 r., od momentu bowiem strawienia obiektów powodów przez pożar pozwany PZU był obowiązany świadczyć odszkodowanie. Jeżeli zaś tak, to zgodnie z zasadą, według której nowa ustawa nie ma mocy wstecznej (art. 3 k.c.), do stosunku tego stosuje się prawo obowiązujące w dacie jego powstania. Okoliczność, że powodowie nie zdołali uzyskać odszkodowania przed datą wejścia w życie nowych przepisów, nie ma z tego punktu widzenia żadnego znaczenia.Zgodnie jednak z dalszym zastrzeżeniem zawartym w art. 3 k.c. ustawa może przewidywać zastosowanie nowych przepisów także do stosunków powstałych przed ich wejściem w życie. Tak zresztą stanowią cyt. wyżej rozporządzenia z dnia 1 lutego 1972 r., a mianowicie § 32 rozporządzenia dotyczącego budynków i § 28 rozporządzenia odnoszącego się do mienia ruchomego przewidują, że obydwa te akty wchodzą wprawdzie w życie z dniem ich ogłoszenia (11 lutego 1972 r.), ale z mocą od dnia 1 stycznia 1972 r. Jak z tych przepisów wynika, moc wsteczna obydwu rozporządzeń nie odnosi się do stosunków odszkodowawczych, które powstały przed dniem 1 stycznia 1972 r. Do tych stosunków mają przeto zastosowanie przepisy obowiązujące poprzednio.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł w sentencji niniejszej uchwały.