III CZP 97/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: H. Dąbrowski (sprawozdawca), J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bronisławy i Wiktora małżonków S. przeciwko Krystynowi S. o wydanie gospodarstwa rolnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 10 grudnia 1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. następującego zagadnienia prawnego:"Czy podpada pod dyspozycję art. 1 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych posiadanie nieruchomości rolnych otrzymanych od ojca przed 17 laty do użytkowania, z których to nieruchomości tenże posiadacz spełnia wszelkie powinności względem Państwa, gdy zmarły przed kilku laty ojciec zapisał przed śmiercią w testamencie całe gospodarstwo rolne wraz ze wspomnianymi nieruchomościami innemu swojemu dziecku",postanowił udzielić następującej odpowiedzi:W wypadku gdy rolnik przekazał synowi przed dniem 4 listopada 1971 r. nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego w warunkach wskazujących na samoistne posiadanie tego syna, istnieją z mocy art. 14 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie wszczętej przez spadkobierców wymienionego rolnika o wydanie tych nieruchomości. Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Kraśniku wyrokiem częściowym z dnia 27 maja 1971 r. nakazał pozwanemu Krystynowi S. wydanie powodom Wiktorowi i Bronisławie małżonkom S. działek rolnych bliżej w sentencji tego wyroku oznaczonych. W związku z rewizją pozwanego od tego wyroku Sąd Wojewódzki w Lublinie przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wynikłe na tle następującego stanu faktycznego, wskazanego w uzasadnieniu przedstawienia pytania.Krystyn S. po zawarciu związku małżeńskiego zamieszkał wraz z żoną w gospodarstwie rolnym rodziców żony. W 1954 r. jego ojciec Franciszek S. wezwał go, aby osiedlił się w jego gospodarstwie, przy czym oddał mu część ziemi w używanie i przyrzekł, że po jego śmierci otrzyma całe gospodarstwo. Krystyn S. uczynił zadość żądaniu ojca; z otrzymanych od ojca do używania nieruchomości rolnych spełniał wszelkie powinności względem Państwa, na gruncie tym postawił budynki, a nawet ze względu na obietnicę ojca zapisania mu całego gospodarstwa spłacił częściowo - jeszcze za życia ojca - swoje rodzeństwo pieniędzmi otrzymanymi od żony.Na skutek powstałych następnie pomiędzy ojcem a tym synem nieporozumień - Franciszek S. zapisał w testamencie całe gospodarstwo innemu synowi - Wiktorowi S.Franciszek S. zmarł, a Wiktor S., mając stwierdzone prawa do gospodarstwa rolnego, wystąpił przeciwko Krystynowi S. o wydanie spadku, tj. tych nieruchomości rolnych, które przed 17 laty pozwany do używania otrzymał.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) do kompetencji właściwych do spraw rolnych organów prezydiów powiatowych rad narodowych należy wydawanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nabycia nieruchomości rolnych przez posiadacza samoistnego, tj. stwierdzenia nabycia nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy. Z dyspozycją tego przepisu pozostaje w związku zawarty w art. 14 ust. 1 ustawy nakaz zawieszenia toczącego się postępowania sądowego dotyczącego nieruchomości podlegającej przepisom ustawy i zawiadomienia o tym organu określonego w art. 12 ust. 1. W tym wypadku organ ten obowiązany jest wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie nabycia własności nieruchomości na podstawie przepisu ustawy. Według art. 14 ust. 2 i 3 ustawy sąd podejmuje bądź umarza postępowanie, w zależności od negatywnej lub pozytywnej decyzji organów rolnych w kwestii nabycia własności nieruchomości objętych tą ustawą. Przytoczone postanowienia prowadzą do wniosku, że z mocy art. 14 ust. 1 ustawy podlega zawieszeniu postępowanie sądowe dotyczące nieruchomości, co do której okoliczności sprawy mogą uzasadniać przypuszczenie, iż podlega ona przepisom ustawy, choćby w postępowaniu wszczętym przez organy rolne okazało się ostatecznie, iż brak jest podstaw do takiego stwierdzenia.Dlatego też na przedstawione pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji.