III KAS 1/05

Postanowienie z dnia 26 stycznia 2006 r. III KAS 1/05 1. Niedopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie sporu zbiorowego do-tyczącego treści porozumienia w sprawie wzrostu wynagrodzeń zawartego na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym syste-mie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), którego stroną jest organizacja związkowa, przed dniem wypowiedzenia takiego porozumienia (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, Dz.U. Nr 55, poz. 236 ze zm.). 2. Spory zbiorowe prowadzone w fazie rokowań i mediacji jako spory za-kładowe mogą zostać przekształcone w fazie postępowania przed kolegium arbitrażu społecznego w jeden spór wielozakładowy, jeżeli takie przekształce-nie wynika z woli stron tych sporów, przedmiot sporu dotyczy pracowników zatrudnionych przez więcej niż jednego pracodawcę, a prawa i interesy wszyst-kich pracowników i pracodawców objętych sporem są reprezentowane przez podmioty upoważnione do działania w imieniu uczestników występujących po stronie pracowników i pracodawców. W takim przypadku właściwe do rozstrzy-gnięcia sporu jest Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym (art. 16 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu spo-rów zbiorowych). Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Członkowie: Benedykt Fiutowski, Anna Gajkowska, Wojciech Góźdź, Andrzej Kołodziński, Rafał Łysiak, Elżbieta Polańska. Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy z wniosku: Międzyzakładowej Organizacji Związko-wej NSZZ „Solidarność", Elektrowni Połaniec SA - Grupa Electrabel, Międzyzakłado-wego Związku Zawodowego przy Elektrowni Połaniec SA - Grupa Electrabel, Mię-dzyzakładowego Związku Zawodowego Pracowników Ruchu Ciągłego, Związku Za-wodowego Pracowników Dozoru Elektrowni im. Tadeusza Kościuszki w Połańcu i 2 Międzyzakładowej Organizacji Związkowej „Energetyk" przy Elektrowni Połaniec o rozpoznanie sporu zbiorowego pracy dotyczącego realizacji przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. z następującymi pracodawcami: Elpologisty-ka Sp. z o.o. w Połańcu, Elpolab Sp. z o.o. w Połańcu, Elpobud Sp. z o.o. w Połańcu, Elposerwis Sp. z o.o. w Połańcu, Centrum Ratownictwa i Ochrony Straż Pożarna Sp. z o.o. w Połańcu, Elpoautomatyka Sp. z o.o. w Połańcu, Elporem Sp. z o.o. w Połań-cu, CTL Maczki-Bór Sp. z o.o. w Sosnowcu p o s t a n o w i ł o: 1. o d r z u c i ć wniosek w zakresie dotyczącym żądania ustalenia przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. na poziomie 7% w spółkach: „Elpolab" Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpoautomatyka" Sp. z o.o. w Połańcu i „Elpobud" Sp. z o.o. w Połańcu; 2. u z n a ć, że spółki „Elpologistyka" Sp. z o.o. w Połańcu, „Elposerwis" Sp. z o.o. w Połańcu, „Centrum Ratownictwa i Ochrony Straż Pożarna" Sp. z o.o. w Połań-cu, „Elporem" Sp. z o.o. w Połańcu i „CTL Maczki-Bór" Sp. z o.o. w Sosnowcu, nie mają obowiązku ustalenia wskaźnika przyrostu przeciętnych miesięcznych wynagro-dzeń w 2005 r. pracowników, którzy przeszli do nich z Elektrowni im. Tadeusza Ko-ściuszki Spółka Akcyjna z siedzibą w Połańcu na zasadach określonych w art. 231 k.p., na poziomie 7%. U z a s a d n i e n i e W pismach z 13 kwietnia 2005 r. strona prowadząca spór zbiorowy w interesie pracowników (dalej określana jako: „strona związkowa”), reprezentowana przez wnioskodawców w niniejszym postępowaniu, wezwała pracodawców, tj spółki: „El-pologistyka” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpolab” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpobud” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elposerwis” Sp. z o.o. w Połańcu, „Centrum Ratownictwa i Ochrony Straż Pożarna” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpoautomatyka” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpo-rem” Sp. z o.o. w Połańcu i „CTL Maczki-Bór” Sp. z o.o. w Sosnowcu, do ustalenia przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. na poziomie 7%, wskazując, że w razie nieuwzględnienia żądania zostanie ogłoszony strajk. Jako dzień zapowiedzianego strajku wskazano 17 maja 2005 r. Rokowania i mediacje, 3 prowadzone następnie z poszczególnymi pracodawcami, nie doprowadziły do za-warcia porozumień i zakończyły się spisaniem protokołów rozbieżności. We wniosku o wszczęcie postępowania przed Kolegium Arbitrażu Społecz-nego przy Sądzie Najwyższym strona związkowa wniosła o zobowiązanie pracodaw-ców do realizacji przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. dla pracowników, którzy zostali zatrudnieni przez nich na podstawie art. 231 k.p., w wy-sokości 7%. Strona związkowa wskazała również, że trzy spółki działające na terenie Elektrowni im. Tadeusza Kościuszki Spółka Akcyjna z siedzibą w Połańcu (obecnie Elektrownia Połaniec S.A. - Grupa Electrabel, dalej powoływana, jako „Elektrownia”), tj. Elpoeko, Elpoterm i Elpoinformatyka, podzieliły stanowisko związków zawodowych i podniosły wynagrodzenia o 7%. Spółki Elporem i Elpoautomatyka zgodziły się na taką podwyżkę, jednakże następnie zmieniły zdanie. Przedstawione wyżej żądanie strona związkowa wywodzi z porozumienia z 14 lutego 2003 r. kończącego spór zbiorowy pomiędzy Elektrownią a Związkami Zawo-dowymi działającymi w tej Spółce (dalej powoływane, jako: „Porozumienie”). Poro-zumienie to kończyło spór dotyczący restrukturyzacji Elektrowni, wszczęty 6 grudnia 2002 r. Porozumienie, między innymi, określiło uprawnienia pracowników, którzy przechodzą do nowych pracodawców (w tym pracodawców będących uczestnikami niniejszego sporu przed Kolegium) na podstawie art. 231 k.p. W szczególności § 4 Porozumienia stanowi, że: „1) Do pracowników Elektrowni, którzy przejdą do nowego pracodawcy w trybie art. 231 Kodeksu pracy, będą stosowane postanowienia Po-nadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Przemysłu Energe-tycznego, Układu, a także Pakietu Socjalnego zawartego 9 II 2000 roku pomiędzy Związkami Zawodowymi działającymi w Elektrowni i Tractebel S.A. w części, w jakiej nadal obowiązuje w Elektrowni, którymi byli objęci przed przejściem do nowego pra-codawcy. Postanowienia wynikające z aktów, o których mowa w zdaniu poprzednim będą obowiązywały co najmniej do 31 sierpnia 2008 roku, z zastrzeżeniem postano-wień § 9. 2) Postanowienia układów wymienionych w ust. 1 niniejszego paragrafu stosowane będą w brzmieniu obowiązującym w dniu przejścia pracownika do nowe-go pracodawcy.” Treść odpowiednich postanowień Pakietu Socjalnego, zawartego 9 lutego 2000 r. pomiędzy związkami zawodowymi reprezentującymi pracowników Elektrowni im. Tadeusza Kościuszki Spółki Akcyjnej z siedzibą w Połańcu a inwestorem - Spółką Tractebel S.A. w związku zamiarem nabycia przez tego inwestora akcji Elek- 4 trowni od Skarbu Państwa, przedstawia się następująco: „III. 4. Inwestor gwarantuje, że Zarząd Elektrowni ukształtuje politykę płacową pracodawcy w taki sposób, aby od roku 2002 realny przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia był wyższy o 1% od wskaźnika ustalonego w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowa-nia przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektó-rych ustaw. W przypadku braku takiego wskaźnika, strony zobowiązują się nie-zwłocznie podjąć negocjacje w celu ustalenia wskaźnika wzrostu płac, wyższego od prognozowanego wskaźnika inflacji dóbr i usług konsumpcyjnych przyjmowanego do ustawy budżetowej, biorąc także pod uwagę inne prognozowane wskaźniki inflacji. Przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem stanowiącym podstawę przyrostu wyna-grodzeń w roku 2002, będzie przeciętne wynagrodzenie osiągnięte w roku 2001 obejmujące wynagrodzenia obciążające koszty, uwzględniające tytuły wypłat okre-ślone w punktach 2 i 3 niniejszego rozdziału. W kolejnych latach bazą będzie rok poprzedni. Gdyby rzeczywisty wskaźnik inflacji różnił się o ponad 1 punkt procentowy od wskaźnika prognozowanego lub przyjętego do wzrostu płac, wynagrodzenie w następnym roku zostanie skorygowane o różnicę pomiędzy wskaźnikiem rzeczywi-stym a prognozowanym lub przyjętym do wzrostu płac. Podwyżka płac musi obej-mować wszystkich pracowników jeden raz w roku kalendarzowym, z mocą od 1 lu-tego każdego roku”. Z kolei art. 14.1 ust. 4 zakładowego układu zbiorowego pracy dla pracowników Przedsiębiorstwa Spółki Elektrownia im. Tadeusza Kościuszki Spółki Akcyjnej w Po-łańcu, zawartego 28 sierpnia 1997 r. (dalej powoływanym jako „zuzp”, który został dodany do układu protokołem dodatkowym nr 13, zawartym 4 grudnia 2000 r., ma następujące brzmienie: "Gwarancje płacowe i zasady kształtowania wynagrodzeń: 4. Zarząd Elektrowni ukształtuje politykę płacową Pracodawcy w taki sposób, aby od roku 2002 realny przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia był wyższy o 1% od wskaźnika ustalonego w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowa-nia przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektó-rych ustaw. W przypadku braku takiego wskaźnika, Strony zobowiązują się nie-zwłocznie podjąć negocjacje w celu ustalenia wskaźnika wzrostu płac, wyższego od prognozowanego wskaźnika inflacji, dóbr i usług konsumpcyjnych przyjmowanego do ustawy budżetowej, biorąc także pod uwagę inne prognozowane wskaźniki inflacji. Przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem stanowiącym podstawę przyrostu wyna-grodzeń w roku 2002, będzie przeciętne wynagrodzenie osiągnięte w roku 2001 5 obejmujące wynagrodzenia obciążające koszty, uwzględniające tytuły wypłat okre-ślone w punktach 1, 2 i 3. W kolejnych latach bazą będzie rok poprzedni. Gdyby rze-czywisty wskaźnik inflacji różnił się o ponad 1 punkt procentowy od wskaźnika pro-gnozowanego lub przyjętego do wzrostu płac, wynagrodzenie w następnym roku zo-stanie skorygowane o różnicę pomiędzy wskaźnikiem rzeczywistym a prognozowa-nym lub przyjętym do wzrostu płac. Podwyżka płac musi obejmować wszystkich pra-cowników jeden raz w roku kalendarzowym, z mocą od 1 lutego każdego roku. W razie zachwiania na niekorzyść pracowników Elektrowni relacji pomiędzy przecięt-nym miesięcznym wynagrodzeniem pracowników Elektrowni a przeciętnym mie-sięcznym wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw lub w razie wzrostu wydajno-ści mierzonego zwiększeniem sprzedaży (w złotych z uwzględnieniem inflacji) na jednego pracownika, po roku 2004 Pracodawca przystąpi do renegocjacji ze Związ-kami zawodowymi wskaźników procentowych określonych w niniejszym ustępie, celem ich zwiększenia”. W pismach z 13 kwietnia 2005 r., wszczynających spory zbiorowe z poszcze-gólnymi pracodawcami, strona związkowa motywowała żądanie objęte sporem na-stępująco. Na podstawie § 4 ust. 1 porozumienia kończącego spór zbiorowy z dnia 14 lutego 2003 r. ustalona została zasada, że „do pracowników Elektrowni, którzy przejdą do nowego pracodawcy w trybie art. 231 Kodeksu pracy, będą stosowane postanowienia Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Przemysłu Energetycznego, Układu, a także Pakietu Socjalnego zawartego 9 II 2000 roku pomiędzy Związkami Zawodowymi działającymi w Elektrowni i Tractebel S.A. w części, w jakiej nadal obowiązuje w Elektrowni, którymi byli objęci przed przejściem do nowego pracodawcy”. Postanowienie to w sposób jednoznaczny przesądza o za-sadzie równych praw pracowników Elektrowni i pracowników, którzy przeszli do in-nych podmiotów na zasadzie art. 231 k.p., w odniesieniu do układów zbiorowych i Pakietu, poprzez posłużenie się zwrotem „w jakiej nadal obowiązuje”. Podwyżki coroczne wynikające z ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocja-cyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń oraz Układu i Pakietu socjalnego nie mogą być niższe niż według wskaźnika ustalonego w trybie ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. plus 1%. Mogą być natomiast wyższe. Stanowi o tym pkt 4 Gwarancji płacowych i zasad kształtowania wynagrodzeń Pakietu socjalne-go. Coroczne podwyżki w Elektrowni należy traktować jako aktualizację roczną pkt 4 Pakietu socjalnego oraz art. 14.1 ust. 4 zakładowego układu zbiorowego, formę 6 zmiany tych umów. Wskazując na powyższe brak jest podstaw prawnych do stoso-wania wobec pracowników z art. 231 niższych podwyżek niż te, które zostały wyne-gocjowane w Elektrowni. Ponadto, jak wynika z przebiegu postępowania przed Kolegium, strona związ-kowa wywodzi swoje żądanie z wykładni, przytoczonego wyżej, art. 14.1 ust. 4 zda-nie 5 zuzp. W opinii związków zawodowych postanowienie to oznacza, że w sytuacji, gdy: (-) w 2004 r. ustalony na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocja-cyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębior-ców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm., powoływa-nej dalej, jako „ustawa o negocjacyjnym systemie”) wskaźnik przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców wynosił 3,2%, a dokonana podwyżka wynagrodzeń wynosiła 4,2% (wskaźnik plus jeden punkt procentowy), (-) prognozowany wskaźnik inflacji został w ustawie budżetowej ustalony na 2%, a (-) inflacja w 2004 r. wynosiła 3,5% - pracodawcy są zobowiązani do dokonania w 2005 r. korekty podwyżki przez dokonanie dodatkowej podwyżki w wysokości 1,5%, a więc różnicy między rzeczywi-stym wskaźnikiem inflacji a wskaźnikiem prognozowanym. Zdaniem strony związko-wej, zgodnie z rozpatrywaną normą układową, należy porównywać rzeczywisty wskaźnik inflacji ze wskaźnikiem prognozowanym, natomiast bez znaczenia jest wy-sokość wskaźnika przyjętego do wzrostu płac. W argumentacji pracodawców prezentowanej w protokołach rozbieżności po-wtarzają się następujące argumenty. Ustalenie między związkami zawodowymi a Elektrownią Połaniec S.A. - Grupa Electrabel Suez wskaźnika przyrostu przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w 2005 r. na poziomie 7% nie ma żadnych skutków prawnych dla pracodawcy. Teza, że coroczne podwyżki w Elektrowni należy trakto-wać, jako aktualizację roczną punktu 4, rozdziału III Pakietu socjalnego oraz art. 14.1 ust. 4 zuzp dla pracowników Elektrowni Połaniec, pozostaje w sprzeczności z zapi-sem § 4 ust. 1 Porozumienia kończącego spór zbiorowy z dnia 14 lutego 2003 r., z którego wynika, że nowy pracodawca jest związany zapisami tych dokumentów w brzmieniu na dzień przejęcia pracowników w trybie ustawowym. Jakiekolwiek inne porozumienia zawierane między Elektrownią Połaniec i związkami zawodowymi nie są dla nowego pracodawcy wiążące. Ponadto pracodawcy wskazywali, że niektórzy z nich zawarli ze związkami zawodowymi porozumienie w sprawie wzrostu wynagro-dzeń w spółce w 2005 r. w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie, ustalając wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia dla pracowników, 7 którzy przeszli do spółki na zasadzie art. 231 k.p., na poziomie 5,5%. Porozumienie to jest ważne i wiążące dla stron, a jego zmiana może nastąpić wyłącznie w trybie wymienionej ustawy, która w art. 4 ust. 3a stwierdza, że podstawą zmiany ustalenia przyrostu przeciętnego wynagrodzenia, może być zmiana sytuacji i możliwości finan-sowych przedsiębiorcy, a od zawarcia porozumienia sytuacja ta i możliwości finan-sowe nie uległy poprawie. Takie porozumienia zostały zawarte w spółkach: Elpolab (24 lutego 2005), Elpoautomatyka (24 lutego 2005), Elpobud (23 lutego 2005). Na-tomiast pozostali pracodawcy, wobec niezawarcia porozumienia w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie, wprowadzili stosownymi aktami wewnętrznymi (zarządze-niami prezesa) zasady realizacji wzrostu wynagrodzeń w spółce w 2005 r., ustalając wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia dla pracowników, którzy przeszli do spółki na zasadzie art. 231 k.p., na poziomie 5,5%, w trybie tej ustawy. W protokołach rozbieżności pracodawcy podkreślili, że zmiana wysokości tego wskaźnika może nastąpić wyłącznie w trybie art. 4 ust. 3a wyżej wymienionej ustawy, który stwierdza, że podstawą zmiany ustalenia przyrostu przeciętnego wy-nagrodzenia, może być zmiana sytuacji i możliwości finansowych przedsiębiorcy, a od zawarcia porozumienia sytuacja ta i możliwości finansowe nie uległy poprawie. Niektórzy pracodawcy wskazali ponadto, że związki zawodowe nie ustosun-kowały się pozytywnie do żadnej z kolejnych propozycji kompromisowego rozwiąza-nia sporu, przedstawianych przez spółkę. Odnośnie do wykładni art. 14.1 ust. 4 zdanie 5 zuzp strona pracodawców podniosła, w toku postępowania przed Kolegium, że w świetle tego postanowienia układu pracodawcy nie są zobowiązani do dokonania dodatkowej podwyżki, ponie-waż różnica między rzeczywistym wskaźnikiem inflacji a wskaźnikiem (przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia) przyjętym do wzrostu płac, nie przekro-czyła jednego punktu procentowego (3,5% - 3,2% = 0,3 punktu procentowego, a więc mniej niż jeden punkt procentowy). Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym zważyło, co nastę-puje: W pierwszej kolejności Kolegium rozpatrzyło swoją właściwość do rozpozna-nia niniejszego sporu. Wątpliwości w tej kwestii wynikają z faktu, że w fazie rokowań i mediacji spór był prowadzony jako osiem odrębnych sporów zakładowych. Dopiero 8 po zakończeniu mediacji w poszczególnych spółkach spisaniem protokołów rozbież-ności, strona związkowa wystąpiła z jednym wnioskiem o poddanie sporu toczącego się między nią a poszczególnymi spółkami rozstrzygnięciu Kolegium Arbitrażu Spo-łecznego przy Sądzie Najwyższym. W tej sytuacji rozważenia wymaga, czy spór ten jest sporem wielozakładowym w rozumieniu art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. Nr 55, poz. 236 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem: „spór zakładowy rozpoznaje kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie wojewódzkim, w którym utworzony jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Spór wielozakładowy rozpoznaje Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Naj-wyższym.” W ocenie Kolegium spory zbiorowe prowadzone w fazie rokowań i mediacji jako spory zakładowe mogą zostać przekształcone w jeden spór wielozakładowy w fazie postępowania przed kolegium arbitrażu społecznego, jeżeli takie przekształce-nie wynika z woli stron tych sporów, przedmiot sporu dotyczy pracowników zatrud-nionych przez więcej niż jednego pracodawcę, a prawa i interesy wszystkich pracow-ników i pracodawców objętych sporem są reprezentowane przez podmioty upoważ-nione do działania w imieniu uczestników występujących odpowiednio po stronie pra-cowników i pracodawców. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszym sporze. Organizacje związkowe reprezentujące wszystkich pracowników objętych sporami w fazie roko-wań i mediacji wystąpiły wspólnie z jednym wnioskiem o poddanie sporu, jako sporu wielozakładowego, rozstrzygnięciu Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym. Organizacje te wyznaczyły wspólnie trzech członków do składu Kole-gium. Pracodawcy na wezwanie Prezesa Sądu Najwyższego wyznaczyli wspólnie trzech członków kolegium, a w toku postępowania reprezentował ich jeden umoco-wany przez nich pełnomocnik. Przedmiotem sporu jest, takie samo wobec wszystkich pracodawców, żądanie realizacji przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodze-nia w 2005 r., dla pracowników, którzy zostali zatrudnieni przez nich na podstawie art. 231 k.p., w wysokości 7%. Żądanie to organizacje związkowe wywodzą z tych samych okoliczności faktycznych oraz z tych samych postanowień porozumień zbio-rowych dotyczących wszystkich pracowników objętych sporem. W związku z tym można uznać, że rozpoznawany spór wykracza poza sprawy jednego zakładu pracy, co zgodnie z ustalonym orzecznictwem arbitrażowym decyduje o możliwości uzna-nia, że spór ma charakter wielozakładowy (zob. zarządzenie Prezesa Sądu Najwyż-szego z 10 lutego 1983, III PO 1/84, OSNCP 1984 nr 11, poz. 207 oraz postanowie- 9 nia Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym z 17 października 1996, KAS 2/96, OSNAPiUS 1997 nr 10, poz. 180 i z 28 lipca 2000, (niepubliko-wany). Istotne znaczenie ma także to, że w przedstawionych wyżej okolicznościach, wskazujących na tożsamość faktycznych i prawnych okoliczności sporu, jego roz-strzygnięcie powinno być jednakowe dla wszystkich pracowników i pracodawców nim objętych. Zdaniem Kolegium dopuszczalności opisanego przekształcenia sporów zakła-dowych w spór wielozakładowy nie sprzeciwia się także art. 2 ustawy o rozwiązywa-niu sporów zbiorowych, który stanowi, że prawa i interesy zbiorowe pracowników wskazane w art. 1 są reprezentowane przez związki zawodowe (ust. 1) oraz że prawa i interesy pracodawców w sporach zbiorowych mogą być reprezentowane przez właściwe organizacje pracodawców (ust. 2). W szczególności wskazanie w ust. 2 przytoczonego artykułu ustawy, iż pracodawców może reprezentować organizacja pracodawców nie oznacza, że nie mogą oni występować w sporze bez pośrednictwa takiej organizacji. Przepis ten określa tylko jedną z możliwych form reprezentacji strony pracodawców i nie wyklucza innych możliwości, w tym działania przez wspól-nie ustanowionego pełnomocnika. Pogląd, że w sporze wielozakładowym po stronie pracodawców może występować kilka podmiotów działających za pośrednictwem wspólnej, pozaorganizacyjnej reprezentacji, jest również przyjęty w doktrynie prawa (np. B. Cudowski: Spory zbiorowe w polskim prawie pracy, Białystok 1998, s. 89.) Kolegium odrzuciło wniosek o wszczęcie postępowania w zakresie dotyczą-cym żądania ustalenia przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. na poziomie 7% w spółkach „Elpolab” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpoautomatyka” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpobud” Sp. z o.o. w Połańcu. W spółkach tych zostały zawarte porozumienia w sprawie wzrostu wynagrodzeń w 2005 r. w trybie ustawy o negocja-cyjnym systemie, ustalające wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia dla pracowników, którzy przeszli do spółki na zasadzie art. 231 k.p., na poziomie 5,5%. Porozumienia te nie zostały wypowiedziane ani rozwiązane za porozumieniem stron, a zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o roz-wiązywaniu sporów zbiorowych „jeżeli spór dotyczy treści układu zbiorowego pracy lub innego porozumienia, którego stroną jest organizacja związkowa, wszczęcie i prowadzenie sporu o zmianę układu lub porozumienia może nastąpić nie wcześniej niż z dniem ich wypowiedzenia”. W tej sytuacji spór dotyczący żądań wobec tych pracodawców jest niedopuszczalny, ponieważ dotyczą one wprost zmiany treści 10 wskazanych wyżej porozumień (zmiany wysokości wskaźnika przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. z 5,5% na 7%). Oceny tej, wbrew poglądowi strony związkowej, wyrażonemu w toku posiedzenia Kolegium, nie zmienia to, że strony każdego z tych porozumień przewidziały możliwość ich zmiany. Należy bo-wiem stwierdzić, że z natury rzeczy każda umowa może być zmieniona za zgodą stron bez względu na to, czy wyraźnie przewidzą to w treści porozumienia, czy nie. Natomiast istotą zasady wyrażonej w przytoczonym wyżej przepisie ustawy o rozwią-zywaniu sporów, jest dopuszczalność wszczęcia lub prowadzenia sporu zbiorowego dotyczącego zmiany treści porozumienia zbiorowego nie wcześniej niż w dniu jego wypowiedzenia lub rozwiązania w inny dopuszczalny sposób. W tym stanie rzeczy uznanie, że wyraźne dopuszczenie przez strony porozumienia możliwości jego rene-gocjowania upoważnia stronę zgłaszająca takie żądanie do wszczęcia sporu zbioro-wego w celu jego realizacji, oznaczałoby dopuszczenie sporu o zmianę treści poro-zumienia przed dniem jego wypowiedzenia lub rozwiązania. Uznanie takiej możliwo-ści przekreśliłoby sens dyspozycji wynikającej z art. 4 ust. 2 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 3a ustawy o negocjacyjnym systemie, podstawą zmiany ustalenia przyrostu przeciętnego wynagrodzenia, może być zmiana sytuacji i możliwości finansowych przedsiębiorcy. Zgodnie z twierdze-niami pracodawców, od zawarcia porozumienia sytuacja ta i możliwości finansowe nie uległy poprawie, czego strona związkowa w toku postępowania przed Kolegium nie podważyła. Odnosząc się do wniosku strony związkowej w pozostałym zakresie Kolegium uznało, ze meritum sporu dotyczy wykładni § 4 ust. 1 Porozumienia oraz art. 14 ust. 1 pkt 4 zuzp. Odnośnie do wykładni § 4 ust. 1 Porozumienia strona związkowa, jak wcześniej wskazano, twierdzi, że skoro w tym postanowieniu układu ustalono, że do pracowników, którzy przeszli do nowych spółek na podstawie art. 231 k.p., stosuje się Pakiet i zuzp w części, w jakiej nadal obowiązuje w Elektrowni, to coroczne podwyżki w Elektrowni należy traktować jako roczną aktualizację punktu 4 Pakietu i art. 14.1 ust. 4 zuzp. Zdaniem Kolegium takiej wykładni przeczy jednak wyraźnie § 4 ust. 2 zuzp, który wprost stanowi, że nowy pracodawca jest związany Pakietem i zuzp w brzmieniu obowiązującym w dniu przejścia do nowego pracodawcy w trybie art. 231 k.p. 11 Co do wykładni art. 14 ust. 1 pkt 4 zuzp kluczowe znaczenie ma interpretacja zdania piątego, zgodnie z którym: „gdyby rzeczywisty wskaźnik inflacji różnił się o ponad 1 punkt procentowy od wskaźnika prognozowanego lub przyjętego do wzrostu płac, wynagrodzenie w następnym roku zostanie skorygowane o różnicę pomiędzy wskaźnikiem rzeczywistym a prognozowanym lub przyjętym do wzrostu płac.”. Zda-niem strony związkowej, zgodnie z rozpatrywaną normą układową, należy porówny-wać rzeczywisty wskaźnik inflacji ze wskaźnikiem prognozowanym, natomiast bez znaczenia jest wysokość wskaźnika przyjętego do wzrostu płac. W ocenie Kolegium wykładnia ta nie jest uzasadniona. Istotnie, rozpatrywane postanowienie układu nie jest na pierwszy rzut oka jasne. W szczególności nie wskazano w nim wprost, czy słowo „wskaźnik” w sformułowaniu „wskaźnika prognozowanego lub przyjętego do wzrostu płac” odnosi się do wskaźnika inflacji, czy do wskaźnika przyrostu przecięt-nego miesięcznego wynagrodzenia. Zdaniem Kolegium należy przyjąć, że chodzi tu o wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Taki wniosek wy-nika, po pierwsze stąd, że pojęcie wskaźnika inflacji przyjętego do wzrostu płac (które różniłoby się od wskaźnika prognozowanego) nie występuje jako instrument kształtowania przyrostu wynagrodzeń ani w ustawie o negocjacyjnym systemie, ani w zuzp. Po drugie celem art. 14 ust. 1 pkt 4 zuzp jest ukształtowanie polityki płacowej w taki sposób, aby pracownicy Elektrowni uzyskiwali przyrost przeciętnego miesięcz-nego wynagrodzenia wyższy o jeden punkt procentowy od wskaźnika tego przyrostu ustalonego w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie, a zatem od wskaźnika obo-wiązującego w całym sektorze przedsiębiorstw. Wynika to wyraźnie z całej treści rozważanego punktu art. 14 zuzp. Taki cel tego postanowienia układu pozostaje także w zgodzie z założeniami ustawy o negocjacyjnym systemie, do której to posta-nowienie zuzp nawiązuje. Żądanie związków zawodowych nie ma także uzasadnienia społeczno-gospo-darczego. Pracownicy przejęci przez spółki uczestniczące w sporze mają zagwaran-towane zachowanie uprawnień na poziomie obowiązującym w dniu ich przejścia do nowego pracodawcy. Warunki ich wynagrodzenia po tym dniu powinny zależeć od sytuacji i pozycji ich pracodawców, a nie innej spółki (Elektrowni). Powiązanie warun-ków pracy i płacy pracowników z kondycją i możliwościami pracodawcy leży bowiem u podstaw stosunku pracy. Podejmując rozstrzygnięcie Kolegium wzięło również pod uwagę fakt, że w spółkach uczestniczących w sporze występuje rażąca dysproporcja przeciętnych wy- 12 nagrodzeń między pracownikami przejętymi z Elektrowni w trybie art. 231 k.p. a po-zostałymi. Zróżnicowanie to wynika stąd, że do pierwszej grupy stosuje się postano-wienia zuzp i pakietu, podczas gdy pozostali pracownicy (w tym zatrudnieni po dacie przejęcia pracowników z Elektrowni) z dobrodziejstwa tych aktów nie korzystają. Zgodnie z Porozumieniem taki stan rzeczy ma się utrzymywać do 31 sierpnia 2008 r. W spółce, w której różnica ta jest najmniejsza, wynosiła ona w 2004 r. 1.212 zł. W spółce, w której rozpiętość ta jest największa, wynosiła ona 2.618 zł. W pozostałych różnica między wynagrodzeniami wskazanych dwóch grup pracowników kształtowała się w 2004 r. między 1.694 zł a 2.121 zł. Należy stwierdzić, że uwzględnienie żąda-nia związków zawodowych, bez równoczesnej podwyżki wynagrodzeń pozostałych pracowników, zwiększyłoby jeszcze tę dysproporcję. W ocenie Kolegium naruszałoby to poczucie sprawiedliwości i było sprzeczne z zasadą równego traktowania pracow-ników. Z powyższych względów Kolegium podjęło rozstrzygnięcie jak w sentencji. ========================================