III KR 105/67

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Waldemara W. i Mariana A. oskarżonych z art. 2 § 2 lit. b ustawy z 18 czerwca 1959 r. i in. z powodu rewizji, założonych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego Mariana A. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z 18 maja 1967 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 i 439 k.p.k. oraz art. 9, 10 i 18 dekretu o osk.Co do oskarżonego Waldemara W.:1) uchyla orzeczenie co do kary łącznej;2) przyjmując, że przypisany temuż Waldemarowi W. w punkcie II czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 3 § 2 ustawy z 18 czerwca 1959 r. skazuje go na 5 lat więzienia i 2.000 zł grzywny z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3 i jako karę łączną orzeka karę 5 lat więzienia i 3.000 zł grzywny z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3;3) w razie nieuiszczenia w terminie grzywny zamienia ją na więzienie przyjmując dzień więzienia za równoważnik 100 zł;4) na poczet orzeczonej kary więzienia zalicza W. okres tymczasowego aresztowania od 26 września 1966 r.;5) zasądza od oskarżonego Waldemara W. na rzecz Skarbu Państwa 1.800 zł tytułem opłat sądowych za obie instancje i obciąża go kosztami postępowania karnego.Co do oskarżonego Mariana A. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, a kosztami postępowania w tej części obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneW uzasadnieniu Sąd Najwyższy stwierdził m.in.: (...) Waldemar. W został skazany) II. z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. na 3 lata więzienia i 2.000 zł grzywny z utratą praw na okres lat 3 za to, że 17 września 1966 w zamiarze zagarnięcia pieniędzy z utargu z restauracji "O.", grożąc użyciem noża fińskiego, zażądał od kierowniczki i kucharek wydania pieniędzy, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął na skutek spłoszenia go (...). (...) Marian A. został skazany) z art. 2 § 2 lit. b wyżej wymienionej ustawy na umieszczenie w Zakładzie Poprawczym (...).Od powyższego wyroku założyli rewizje prokurator i obrońca oskarżonego Mariana A.Rewizja prokuratora skarży wyrok co do oskarżonego Waldemara W. w części dotyczącej skazania go za przestępstwo opisane w pkt II i zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę do uznania, że W. nie posługiwał się niebezpiecznym narzędziem, w wyniku czego zastosowano do tego czynu kwalifikację prawną z art. 3 § 1 zamiast z art. 3 § 2 ustawy czerwcowej.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonej części wyroku i uznanie oskarżonego Waldemara W. za winnego usiłowania przestępstwa przewidzianego w art. 3 § 2 ustawy czerwcowej. (...)Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Co do rewizji prokuratora: rewizja jest zasadna. Sąd Wojewódzki kwalifikację czynu oskarżonego W. z art. 3 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. motywował tym, że sposób trzymania przez oskarżonego noża "uniemożliwiał jego użycie w stopniu zagrażającym zdrowiu lub życiu człowieka" i że w tych okolicznościach nóż (finka), którym posługiwał się oskarżony, nie jest bronią, względnie niebezpiecznym narzędziem w rozumieniu § 2 art. 3 ustawy z 18 czerwca 1959 r.W rozumieniu tym tkwią dwa kapitalne błędy. Po pierwsze Sąd błędnie odczytał dyspozycję § 2 art. 3 ustawy czerwcowej, przyjmując jakoby przedmiotowa strona przestępstwa przewidzianego w tym paragrafie polegała na użyciu narzędzia, którym posługuje się sprawca, gdy ustawa mówi o posługiwaniu się; po drugie Sąd - nie wiadomo na jakiej podstawie - cechy narzędzia, które ustawa wyraźnie obiektywizuje, uzależnił od okoliczności, w jakich sprawca narzędziem tym posługuje się.Ponadto w rozumieniu Sądu nastąpiło pomieszanie dwu różnych czasowników, mających określać sposób działania sprawcy, a mianowicie czasowników "używa" i "posługuje się", które Sąd, jak się zdaje, uważa za równoznaczne i dające się stosować wymiennie, a które w ustawie wyraźnie są rozróżniane. W kwestii tej wypowiadał się już zresztą Sąd Najwyższy wyjaśniając, że zakres pojęcia "posługuje się" jest szerszy od pojęcia "używa" i obejmuje wszelkie manipulacje bronią względnie innym narzędziem.Okoliczność, że W. nie zamierzał trzymanym nożem uderzyć zaczepionych przez siebie pracownic restauracji, jest dla kwalifikacji prawnej jego czynu obojętna, bo kwalifikowana postać zarzucanego mu czynu polegała nie na użyciu niebezpiecznego narzędzia, lecz na posługiwaniu się nim. W., dobywając nóż z pochwy i błyskając jego ostrzem wobec zaczepionych kobiet, posłużył się nim w celu urzeczywistnienia swego zamiaru ograbienia ich z pieniędzy. Postępując w taki sposób, wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 3 § 2 ustawy z 18 czerwca 1959 r. w postaci zjawiskowej usiłowania.Długość ostrza finki jest taka, że zadany nią cios może spowodować śmierć człowieka. Z tego powodu, z uwagi na obiektywne cechy tego narzędzia, uważa się je za narzędzie niebezpieczne.Uwzględniając młody wiek sprawcy, uznano za możliwe wymierzyć mu za to przestępstwo karę w najniższym ustawowym wymiarze. (...)W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.