III PR 19/62
PostanowienieIzba Cywilna1962-08-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd powszechny może kontrolować decyzję o przyznaniu premii pracownikowi, jeśli regulamin premiowania uzależnia jej przyznanie i wysokość od spełnienia określonych warunków?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że decyzja organu przyznającego premię pracownikowi podlega kontroli sądowej, jeśli regulamin premiowania uzależnia przyznanie i wysokość premii od spełnienia konkretnych warunków. W takim przypadku spełnienie tych warunków stanowi źródło praw podmiotowych pracownika do premii, która nie jest już premią uznaniową, lecz częścią wynagrodzenia za pracę.Stan faktyczny
Powodowie domagali się zasądzenia należności z tytułu premii za rok 1956, twierdząc, że wypłacona im premia była niedostateczna. Sąd Powiatowy oddalił powództwo, uznając premię za uznaniową i tym samym wyłączoną spod kontroli sądowej. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów prawa i interesu Państwa Ludowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Tczewie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefana G., Jana K., Stanisława B., Brunona B. i Jerzego L. przeciwko Zakładom Przemysłu Terenowego Materiałów Budowlanych w T. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Tczewie z dnia 23 czerwca 1961 r., uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Tczewie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowie wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od pozwanych Zakładów należności z tytułu premii za rok 1956. Twierdzili oni, że wypłacona im na podstawie regulaminu premiowania pracowników za oszczędne zużywanie paliw stałych premia w granicach 2,6% była niedostateczna, gdyż z uwagi na ich wkład w zaoszczędzeniu paliwa należy się premia wyższa.Pozwane Zakłady wniosły o oddalenie powództwa.Sąd Powiatowy oddalił powództwo, zważywszy, że skoro według § 9 regulaminu premiowana decyzja w przedmiocie wypłacenia premii należy do dyrektora zjednoczenia, to tym samym przewidziana w regulaminie premia ma charakter premii uznaniowej, a więc ani zasada przyznawania premii, ani określenie jej wysokości nie podlega kontroli sądu powszechnego.Uzasadnienie prawneW rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie interesu Państwa Ludowego oraz przepisów art. 441 k.z. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Jak to wynika z § 5 regulaminu premiowania, fundusz premiowy rozdziela się pomiędzy pracowników w zależności od ich wkładu w oszczędne zużywanie paliw stałych. Wysokość zatem premii uzależniona została od spełnienia przez pracownika konkretnych warunków, a mianowicie od stopnia, w jakim przyczynił się on do oszczędnego zużycia paliwa. Ocena, czy warunki, stanowiące podstawę do przyznania pracownikowi premii, zostały spełnione, należy do kompetencji organu, przewidzianego w regulaminie.Jednakże decyzja tego organu podlega kontroli sądu, ponieważ fakt spełnienia warunków premiowania jest źródłem praw podmiotowych pracownika do premii. Decyzja bowiem w przedmiocie przyznania premii nie zależy od swobodnego uznania organu decydującego o przyznaniu premii, jeżeli według regulaminu przyznanie i wysokość premii uzależnione są od wypełnienia określonych warunków kontrolnych (jak to uczyniono we wspomnianym regulaminie) a jedynie ocena, czy pracownik spełnił te warunki, należy do danego organu. Nie decyzja więc tego organu, lecz fakt spełnienia warunków premiowania stanowi o podmiotowym prawie pracownika do premii, nie będącej wtedy nagrodą, tak zwaną premią uznaniową, lecz częścią płacy pracownika (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1960 r. 4 CR 1056/59 OSPiKA 1961/2 poz. 40 oraz z dnia 31 października 1956 r. 4 CR 1092/56 OSPiKA 1958/1 poz. 23).W tym stanie rzeczy Sąd Powiatowy, oddalając powództwo na tej podstawie, iż decyzja dyrektora zjednoczenia w zakresie przyznania pracownikowi premii posiadała charakter wyłącznie uznaniowy, naruszył przepisy art. 441 k.z., a także interes Państwa Ludowego, gdyż wadliwe rozstrzygnięcie mogło doprowadzić do pozbawienia pracownika należnego mu wynagrodzenia za pracę. Fakt więc wniesienia rewizji nadzwyczajnej po upływie sześciomiesięcznego terminu nie przeszkadza uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania (art. 399 k.p.c.).Z tych przyczyn Sąd Najwyższy rewizję nadzwyczajną uwzględnił.
Powiązane orzeczenia
- II PK 13/06 2006-09-21Czy premia regulaminowa, której przyznanie uzależnione jest od decyzji pracodawcy, ale jednocześnie od spełnienia konkretnych i sprawdzalnych warunków, ma charakter premii, czy też nagrody?
- I PRN 137/83 1983-12-07Czy premia uznaniowa, przyznawana pracownikom szczególnie wyróżniającym się w realizacji zadań, stanowi składnik wynagrodzenia za pracę i podlega roszczeniom pracownika, jeśli regulamin premiowania został wprowadzony po…
- III PZP 8/71 1971-03-18Czy sąd powszechny może badać zgodność wewnętrznych regulaminów premiowania z aktami prawnymi wyższego rzędu, w szczególności w zakresie pominięcia stanowisk uprawnionych do premii, i czy takie pominięcie uzasadnia roszc…
- II PR 846/63 1963-12-07Czy pracownikowi przysługuje roszczenie o zapłatę premii, jeśli jej przyznanie zależy od uznania organu zarządzającego i nie została ona formalnie przyznana?
- III PSK 59/23 2024-05-22Czy pracodawca może w regulaminie wynagradzania przewidzieć świadczenie, którego przyznanie ostatecznie zależy od decyzji pracodawcy, a pracownik nie może zrzec się prawa do takiego świadczenia, nawet jeśli zostało ono n…
Powołane przepisy
art. 441art. 399 KPC§ 9§ 5
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.