III PR 42/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: J. Tyszka, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława G. przeciwko (...) S.A. Oddział w W. o przywrócenie do pracy i o 6.400 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 14 lutego 1964 r.,rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka pracowała od listopada 1961 r. w (...) S.A. Oddział w W., Ekspozytura w S., w charakterze sprzedawcy na stoisku. W dniu 26 lipca 1962 r. pozwany Bank zwrócił się do Zarządu Okręgu Zw. Zaw. Prac. Państwowych i Społecznych w S. o wyrażenie zgody na zwolnienie powódki z pracy "w trybie ustawowym", powódka bowiem była delegatem związkowym. Zarząd Okręgu, rozpatrzywszy sprawę w dniu 30.VIII.1962 r. w obecności stron, nie wyraził zgody na takie rozwiązanie umowy o pracę uznając, że wypowiedzenie delegatowi związkowemu umowy o pracę jest niedopuszczalne, natomiast wyraził zgodę na przeniesienie powódki na stanowisko administracyjne nie gorsze od dotychczas zajmowanego. Z pisma skierowanego przez ten Zarząd do powódki wynika, że za takie stanowisko Zarząd Okręgu uznał stanowisko kontrolera rachunkowego. W związku z tym pozwany Bank pismem z dnia 31.VIII.1962 r. wezwał powódkę do natychmiastowego podjęcia pracy w administracji w charakterze kontrolera rachunkowego. Ponieważ powódka do pracy się nie stawiła, pozwany - uzyskawszy uprzednią zgodę Prezydium Zarządu Okręgu Związku Zawodowego - pismem z dnia 28.IX.1962 r. rozwiązał umowę o pracę z powódką w trybie art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z 18.I.1956 r. wobec nie usprawiedliwionego niestawienia się do pracy.Powódka wniosła do sądu pozew o przywrócenie do pracy i o zapłatę za czas pozostawania bez pracy. Sąd Powiatowy w Szczecinie ustalił, że nowe stanowisko pracy nie przekraczało możliwości kwalifikacyjnych powódki, że powódka "nie kontynuowała pracy przez okres września bez ważnej ku temu przyczyny, nie zgłosiła się do dyspozycji pozwanego i za ten okres otrzymała wynagrodzenie", w związku z czym Sąd uznał, iż pozwany miał prawo rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, i wyrokiem z dnia 11 marca 1963 r. powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki, rozpatrując sprawę w wyniku rewizji powódki, wyrokiem z 14 lutego 1964 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przywrócił powódkę do pracy i zasądził na jej rzecz kwotę 6.500 zł z odsetkami. Sąd Wojewódzki uznał, że rozwiązanie umowy o pracę z powódką bez wypowiedzenia nastąpiło z obrazą art. 28 dekretu z dnia 6.II.1945 r. o utworzeniu rad zakładowych (Dz. U. Nr 8, poz. 36), gdyż zgodę na rozwiązanie umowy o pracę wyraziło Prezydium Zarządu Okręgu Związku Zawodowego, a nie cały Zarząd. Zdaniem tego Sądu, zgoda taka powinna być wyrażona uchwałą całego Zarządu Okręgu, zapadłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy członków Zarządu, natomiast uchwała w tej sprawie podjęta przez Prezydium Zarządu jest prawnie bezskuteczna.Ten pogląd Sądu Wojewódzkiego zakwestionował rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, który domagał się zmiany wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 14 lutego 1964 r. przez oddalenie rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 11 marca 1963 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uchwalony na IV Krajowym Zjeździe Delegatów, odbytym w dniach 24-25 lutego 1961 r., statut Związku Zawodowego Pracowników Państwowych i Społecznych w Polsce stanowi, że reprezentantem zarządu okręgowego jest jego prezydium, które w okresie między zebraniami zarządu okręgowego podejmuje w granicach kompetencji decyzje i załatwia wszystkie sprawy (§ 42 ust.1 pkt a i g). To statutowe upoważnienie należy rozumieć jako nadające prezydium zarządu okręgowego uprawnienie podejmowania w okresie między zebraniami zarządu okręgowego wszelkich uchwał, jeżeli nie są one wyraźnie zastrzeżone do kompetencji zarządu okręgowego, jak np. uchwały o zawieszeniu w czynnościach lub odwołaniu członków zarządu okręgowego (§ 40 ust. 1 lit. g). Decyzje i uchwały zapadłe w prezydium nie wymagają w ogóle dla swej ważności aprobaty zarządu okręgowego. Uchwały prezydium mogą być natomiast uchylane przez zarząd okręgowy, jeżeli ten stwierdzi ich niezgodność z prawem, statutem lub uchwałami wyższych władz Związku (§ 40 ust. 1 lit. h).Kwestia wyrażenia zgody na rozwiązanie umowy o pracę z członkiem rady zakładowej lub delegatem nie została przez statut zaliczona do tych spraw, o których decyduje wyłącznie zarząd okręgu. Dlatego też wypowiedzieć się w tej materii są uprawnieni zarówno zarząd okręgowy, jak i jego prezydium, to ostatnie jednak tylko w okresie między zebraniami zarządu okręgowego. Nie ma przeto racji Sąd Wojewódzki, który uchwale prezydium Zarządu Okręgowego Prac. Państw. i Społ. w S. z dnia 17 września 1962 r. odmówił skuteczności, jako rzekomo nie odpowiadającej wymaganiom art. 28 dekretu z 6.II.1945 r. Zawarty w rewizji nadzwyczajnej zarzut jest więc słuszny.Niemniej jednak wniosek rewidującego o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa nie jest usprawiedliwiony.Artykuł 28 dekretu z dnia 6 lutego 1945 r. o utworzeniu rad zakładowych statuuje w zdaniu pierwszym zasadę, że umowa o pracę między pracodawcą a członkiem rady zakładowej lub delegatem nie może być przez pracodawcę rozwiązana inaczej jak "tylko z ważnych przyczyn lub z winy pracownika". Zacytowany przepis oznacza zatem, że także przy spełnieniu warunku uzyskania zgody, o jakiej mowa w jego zdaniu drugim, zgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę przez zakład pracy może nastąpić jedynie w wypadkach przewidzianych w art. 2 i 3 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy (Dz. U. Nr 2, poz. 11), a więc wyłącznie w przewidzianych tam wypadkach winy pracownika bądź z przyczyn przezeń nie zawinionych, lecz po jego stronie zachodzących i ustawowo określonych. Natomiast wypowiedzenie umowy o pracę albo równoznaczne z nim wypowiedzenie warunków pracy lub płacy, jak również jednostronnie przez pracodawcę podjęta zmiana charakteru zatrudnienia pracownika korzystającego z ochrony powołanego na wstępie art. 28 dekretu - są niedopuszczalne, choćby nawet wyraził na nie zgodę zarząd okręgowy związku zawodowego, chyba że chodzi o takie sytuacje faktyczne, w których zakład pracy - będąc uprawnionym do rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem pozostającym w chronionym przez art. 28 stosunku pracy - nie zamierza w pełni wykorzystać swego uprawnienia i poprzestaje na nowym ukształtowaniu stosunku pracy z pracownikiem podlegającym zwolnieniu.W świetle poczynionych uwag uchwale Zarządu Okręgowego Związku Zawodowego Pracowników Państwowych i Społecznych w S. z dnia 30 sierpnia 1962 r. w części wyrażającej "zgodę na dokonanie przeniesienia tow. Władysławy G. na stanowisko administracyjne nie gorsze od dotychczas zajmowanego (...)" nie można przypisać skuteczności prawnej. Zarazem bowiem przytoczona uchwała w pkt 1 zawiera odmowę wyrażenia zgody "na zwolnienie z pracy w trybie ustawowym tow. G. pełniącej funkcję delegata związkowego" z braku ku temu podstaw prawnych. Zaznacza się przy tym wyraźnie w uzasadnieniu odmowy, że "wypowiedzenie umowy o pracę jest w ogóle niedopuszczalne (art. 28 dekretu z dnia 6.II.1945 r. o utworzeniu rad zakładowych - (Dz. U. Nr 8, poz. 36)".W konsekwencji powódka, co do której nie powstał stan rzeczy uprawniający zakład pracy do rozwiązania z nią umowy o pracę, nie miała obowiązku uczynienia zadość wezwaniu kierownika Ekspozytury w S. z dnia 31 sierpnia 1962 r. do natychmiastowego podjęcia pracy w charakterze kontrolera rachunkowego.Z kolei więc niepodporządkowanie się przez pracownika decyzji pracodawcy o przeniesieniu na inne stanowisko od dotychczas zajmowanego i oświadczenie powódki, że pracy w charakterze kontrolera rachunkowego nie podejmie, nie mogły być zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i nie mogły uzasadniać - z powołaniem się na przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. - rozwiązania z nią umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym. Odmienne zapatrywanie pozwanego Zakładu pracy i Zarządu Okręgowego Związku Zawodowego Prac. Państw. i Społecznych w S., które znalazło wyraz w piśmie (...) S.A. Oddział w W. z dnia 28 września 1962 r. i w uchwale związkowej z dnia 24 września 1962 r., nie jest słuszne.Jeśli więc w rezultacie okazało się, że zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia, w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, należało rewizję nadzwyczajną z mocy art. 383 k.p.c. w związku z art. 388 k.p.c. oddalić.