III PR 57/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie: E. Berutowicz, J. KnapSentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wincentego C. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w B. o rentę uzupełniającą, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 5.III.1975 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód Wincenty C. domagał się w pozwie zasądzenia od pozwanej Kopalni W.K. w B. kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz podwyższenia renty uzupełniającej ustalonej wyrokiem Sądu Powiatowego w Bytomiu z dnia 25.IV.1969 r. Na uzasadnienie zgłoszonego roszczenia powód wskazał, że w czasie pracy na dole w pozwanej Kopalni nabawił się choroby zawodowej pylicy, w następstwie której z dniem 23.III.1971 r. został zaliczony do III grupy inwalidzkiej. Odpowiedzialność pozwanej Kopalni za skutki choroby została przesądzona wyrokiem Sądu Powiatowego w Bytomiu z dnia 25.IV.1969 r. W związku z zaliczeniem powoda do III grupy inwalidzkiej, powód domaga się dodatkowego zadośćuczynienia, a ponadto dodatkowej renty wyrównawczej w związku z podwyżką płac.Pozwana Kopalnia wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że roszczenie w zakresie zadośćuczynienia zostało już prawomocnym wyrokiem przyznane, a nadto, z uwagi na datę powstania inwalidztwa, nie należy się powodowi żadna renta uzupełniająca.Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny:Powód Wincenty C. urodzony 5.III.1925 r. był zatrudniony na dole pozwanej Kopalni od 1947 r. W dniu 8.V.1968 r. stwierdzono u powoda pylicę, w związku z czym przesunięto go do innych prac, na których osiągane zarobki były niższe. Prawomocnym wyrokiem z dnia 25.IV.1969 r. Sąd Powiatowy w Bytomiu zasądził na rzecz powoda od pozwanej Kopalni tytułem zadośćuczynienia kwotę 15.000 zł, biorąc pod uwagę nieznaczny stopień zaawansowania pylicy oraz rentę wyrównawczą w wysokości 755 zł miesięcznie poczynając od 1.IV.1968 r. Kwota ta stanowi różnicę między zarobkiem, który powód osiągał w czasie gdy był zdrowy, a zarobkami, które osiągał po przesunięciu go do innej pracy.Z dniem 23.III.1971 r. powód został zaliczony do III grupy inwalidzkiej w związku z chorobą zawodową. Jednocześnie podjął pracę w wymiarze pół etatu.Sąd Wojewódzki, mając na uwadze, że decyzja rentowa została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych, przyjął niedopuszczalność drogi sądowej w zakresie żądania zadośćuczynienia i z mocy art. 463 § 1 k.p.c. przekazał sprawę tego roszczenia Zakładowej Komisji Odszkodowawczej przy pozwanej Kopalni. Co do żądania renty Sąd Wojewódzki uznał, iż brak jest przesłanek z art. 907 § 2 k.c. do zmiany renty ustalonej wyrokiem Sądu Powiatowego, zaliczenie bowiem powoda do III grupy inwalidzkiej w czasie obowiązywania ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. nie stanowi zmiany stosunków przewidzianych w art. 907 § 2 k.c. Dlatego też powództwo w zakresie żądania renty uzupełniającej zostało przez Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem oddalone.Powód w rewizji domaga się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 124 ustawy o p.z.e. w powiązaniu z art. 27 ustawy wypadkowej z dnia 23 stycznia 1968 r. oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sytuacja odpowiadająca stanowi faktycznemu z niniejszej sprawy była rozważona w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29.VI.1972 r. III PZP 54/71, OSNCP 1972, z. 9, poz. 155. Sąd Najwyższy stwierdzając w niej, że pracownikowi, u którego stwierdzono chorobę zawodową przed datą rozciągnięcia na choroby zawodowe przepisów ustawy wypadkowej z dnia 23 stycznia 1968 r., przysługuje roszczenie cywilne o odszkodowanie z tytułu wywołanego tą chorobą obniżenia zarobków, podkreślił jednakże, że zgodnie z wytycznymi z dnia 21, 30 i 31.XII.1970 r. obowiązek płacenia renty należnej na podstawie prawa cywilnego nie trwa dłużej niż do dnia przyznania renty z ustawy wypadkowej, przysługującej wówczas, gdy osoba chorująca na chorobę zawodową stała się po dacie przełomowej inwalidą z tej przyczyny. Powód Wincenty C. został uznany inwalidą w związku z chorobą zawodową - pylicą - w marcu 1971 r., począwszy więc od tej daty otrzymywana przez niego z ubezpieczenia społecznego renta inwalidzka, przewidziana w ustawie wypadkowej, stanowiąc - zgodnie z jej art. 22 - całkowite wynagrodzenie szkody spowodowanej utratą zdolności do pracy zarobkowej w wyniku choroby zawodowej, wyłącza zarówno możliwość dochodzenia renty uzupełniającej za okres po tej dacie, jak również możliwość żądania podwyższenia renty, poprzednio zasądzonej, za taki okres.Szczegółowe unormowanie w ustawie wypadkowej z 1968 r. i w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów tej ustawy na choroby zawodowe świadczeń i granic odpowiedzialności uspołecznionego zakładu pracy na rzecz pracownika, poszkodowanego w wyniku choroby zawodowej, wyłącza stosowanie w tej mierze przepisów ustawy o p.z.e., w szczególności art. 124 tej ustawy. W związku z czym nie ma zastosowania w sprawie dotycząca wykładni tego przepisu uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22.VIII.1974 r. III PZP 28/74, na którą powołuje się rewizja. Uchwała ta została wydana na tle inwalidztwa powstałego z innych przyczyn niż wypadek przy pracy lub choroba zawodowa, nie może więc stanowić argumentu na poparcie odmiennego poglądu prezentowanego przez powoda w pozwie i skardze rewizyjnej. W konsekwencji nie można uznać za uzasadniony podniesiony w rewizji zarzut naruszenia prawa materialnego, jak również nie zachodzą dalsze z przytoczonych podstaw rewizyjnych, w związku z zarzutem wadliwości ustalenia Sądu I instancji co do daty ujawnienia u powoda pylicy. Nawet przy ustaleniu, iż pylicę stwierdzono w 1967 r., a nie w 1968 r., powództwo o rentę uzupełniającą (jej podwyższenie) w świetle dokonanej w wytycznych i w uchwale z 23.VI.1972 r. wykładni przepisów ustawy wypadkowej i wydanego na tej podstawie rozporządzenia o świadczeniach z tytułu chorób zawodowych nie mogłoby być uwzględnione.Jeśli chodzi o roszczenie o jednorazowe odszkodowanie, jakim jest dochodzona z tytułu zadośćuczynienia kwota 15.000 zł, właściwość sądów powszechnych została wyłączona przepisami art. 14-16 ustawy wypadkowej. Sąd Wojewódzki prawidłowo zatem przekazał sprawę w tym zakresie Zakładowej Komisji Odszkodowawczej zgodnie z art. 463 § 1 k.p.c.W tym wypadku powstanie inwalidztwa u powoda po dniu 1.I.1968 r. uzasadnia jedynie prawo do świadczenia przewidzianego w art. 11 omawianych przepisów, o jego zaś wypłatę powód powinien był zwrócić się do zakładu pracy (art. 14 ust. 2 ustawy wypadkowej).Z tych przyczyn rewizja z mocy art. 387 k.p.c. podlegała oddaleniu.