III PR 81/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia T. Kasiński (sprawozdawca).Sędziowie: M. Piekarski, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stefana D. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w P. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej Kopalni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 28 lutego 1975 r. uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu (p. III i V) oraz o obowiązku uiszczenia przez pozwaną Kopalnię opłaty sądowej (p. IVb) i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód pracując w pozwanej Kopalni uległ wypadkowi w dniu 8 października 1963 r., w którym doznał stłuczenia głowy, w związku z czym wyrokiem Sądu Powiatowego w Tarnowskich Górach zasądzono na rzecz powoda jednorazowe odszkodowanie oraz rentę wyrównawczą. Następnym wyrokiem z dnia 25 listopada 1971 r. renta wyrównawcza została ustalona na 284 zł miesięcznie. W obu wyrokach Sąd ustalił, że wypadek pogorszył stan zdrowia powoda o 20% i że w tej tylko części pozwana Kopalnia odpowiada za szkodę w postaci utraty zdolności do zarobkowania. Powód jednakże powołuje się na to, że w wyniku odwołania od decyzji ZUS wyrokiem Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach przyznano mu rentę z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku z wypadkiem z dnia 8 października 1963 r., żąda zasądzenia na jego rzecz dodatkowej renty uzupełniającej po 2.900 i 3.184 zł miesięcznie.Pozwana Kopalnia zarzuciła, że ustalenie przez Sąd Powiatowy na podstawie zespołowego orzeczenia lekarzy specjalistów Śląskiej Akademii Medycznej, iż doznany przez powoda w wypadku z 8 października 1963 r. uraz cielesny tylko w 20% przyczynił się do pogorszenia stanu zdrowia powoda, ma powagę rzeczy osądzonej.Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda rentę uzupełniającą w wysokości 100% różnicy między utraconymi zarobkami miesięcznymi a rentą inwalidzką, uznając podniesiony przez pozwaną Kopalnię zarzut powagi rzeczy osądzonej za nieuzasadniony i sprzeczny z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1960 r. 1 CO 10/60 (OSN 1961/I poz. 4).Pozwana Kopalnia wniosła rewizję od tego wyroku, podtrzymując swoje stanowisko w kwestii powagi rzeczy osądzonej. Skarżąca Kopalnia zarzuciła ponadto, że sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia, ponieważ Sąd I instancji powinien był zasięgnąć opinii biegłych lekarzy dla ustalenia, w jakim stopniu pozwana przyczyniła się do szkody, a w jakim szkoda wynikła z samoistnego schorzenia powoda. Przy wyliczeniu zaś renty Sąd I instancji nie uwzględnił pobierania przez powoda z Kopalni węgla wartości miesięcznej 114 zł oraz podwyżki rent inwalidzkich począwszy od 1 maja 1975 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd I instancji przez zmianę w procesie o podwyższenie renty uzupełniającej zakresu odpowiedzialności oznaczonej w wyroku uzasadniającym tę rentę, naruszył art. 907 § 2 k.c. W świetle bowiem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1973 r. II PR 36/73 (OSNCP 1973/12 poz. 227), powództwo z art. 907 § 2 k.c. nie ma na celu naprawienia ewentualnych błędów prawomocnego wyroku zasądzającego rentę i sąd nie jest władny w procesie o podwyższenie zasądzonej renty dokonać zmiany poprzedniego orzeczenia na podstawie okoliczności istniejących w czasie toczenia się pierwszego procesu. Zgodnie też z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1972 r. III PZP 25/72 (OSNCP 1973/3 poz. 38)"w sprawie o zmianę wysokości renty Sąd uwzględnia w ramach zmiany stosunków - na podstawie art. 907 § 2 k.c. - tylko okoliczności powstałe po zawarciu ugody (wydaniu wyroku)". Nie przeczy temu uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 26 czerwca 1960 r., na którą Sąd I instancji powołał się, gdyż dopuszcza ona dokonanie ustaleń jedynie co do faktów przyszłych, jeżeli przewidywania sądu okazały się nietrafne.Zmiana ustalonego w wyroku zasądzającym rentę stopnia, w jakim inwalidztwo poszkodowanego w wypadku przy pracy pracownika spowodowane zostało tym wypadkiem, i określenie ponowne, w jakim zakresie wynika ono z samoistnych schorzeń, dopuszczalne jest jedynie w razie stwierdzenia po tym wyroku zmian w stanie zdrowia poszkodowanego związanych wyłącznie z wypadkiem. Wystąpienie takich zmian stanowiłoby zmiany stosunków w rozumieniu art. 907 § 2 k.c. Nie jest natomiast zmianą stosunków w rozumieniu tego przepisu sam fakt wydania przez lekarzy - chociażby w ramach postępowania ubezpieczeniowego - nowej opinii, odmiennie tylko oceniającej stopień przyczynienia się wypadku do inwalidztwa.Ponieważ Sąd Wojewódzki dokonał innej oceny skutków wypadku z dnia 8 października 1963 r. dla zdrowia powoda, wyłącznie na podstawie decyzji uznającej powoda za inwalidę III grupy z wypadku przy pracy - bez wyjaśnienia, czy od chwili wydania wyroku z dnia 25 listopada 1971 r. stan zdrowia powoda uległ zmianie wskazującym na pogorszenie się skutków wypadku, zaskarżony wyrok w części objętej rewizją podlega z mocy art. 388 § 1 k.p.c. uchyleniu w celu dokonania ustaleń we wskazanym kierunku. W razie ustalenia, że skutki wypadku po wyroku z dnia 25 listopada 1971 r. nie uległy pogorszeniu, podwyższenie renty mogłoby nastąpić proporcjonalnie do podwyżki płac, która nastąpiła po tej dacie.