III PRN 20/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Knap. Sędziowie: T. Szymanek, J. Sokołowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Romualda M przeciwko Fabryce Samochodów Ciężarowych w L. o należność za pracę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 17 października 1972 r.,uchylił zaskarżony wyrok i oddalił rewizję strony pozwanej od wyroku Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 18 lipca 1972 r.Uzasadnienie faktycznePowód Romuald M. domagał się zasądzenia od pozwanej Fabryki Samochodów Ciężarowych w L. należności z tytułu wyrównania zarobków po 400 zł miesięcznie i po 15% premii miesięcznie od wynagrodzenia za okres od 1.VIII.1968 r. do 1.XII.1971 r. Twierdził, że mimo iż zaangażowany był w wymienionym okresie na stanowisku starszego mistrza, wykonywał faktycznie czynności kierownika zmianowego. W związku z tym powinien otrzymywać wynagrodzenie w wysokości 3.200 zł miesięcznie, a nie 2.800 zł, jakie otrzymywał, oraz premię w wysokości 35%, a nie 20%.Pozwana Fabryka wnosiła o oddalenie powództwa.Sąd Powiatowy w Lublinie uznał, że żądania powoda są uzasadnione jedynie co do należności z tytułu premii, i wyrokiem z dnia 18.VII.1972 r. zasądził na jego rzecz kwotę 12.364 zł z 8% od dnia 28.I.1972 r., a w pozostałej części oddalił powództwo.Sąd I instancji ustalił, że powód wykonywał obowiązki kierownika zmianowego, i uznał, iż w tej sytuacji przysługiwała mu premia w wysokości 35%. Wobec tego, że otrzymywał premię w wysokości 20%, należy mu się wyrównanie po 15%, które od kwoty 2.800 zł - stanowiącej miesięczne wynagrodzenie powoda - wynosi 420 zł miesięcznie. Wyrównanie to przysługuje tylko za nie przedawniony okres 34 miesięcy. Z obliczonej zgodnie z tymi założeniami sumy Sąd Powiatowy potrącił należność z tytułu wypłaconego powodowi wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, które w świetle art. 16 a ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu nie przysługuje pracownikom zatrudnionym na stanowisku kierowników zmianowych.Skoro płaca zasadnicza powoda mieściła się w granicach stawek przewidzianych dla stanowiska kierownika zmianowego, to zdaniem Sądu I instancji żądanie przyznania wynagrodzenia wyższego należy uznać za bezpodstawne.Na skutek rewizji pozwanej Fabryki Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 17.X.1972 r. zmienił orzeczenie Sądu Powiatowego i powództwo w całości oddalił.Sąd rewizyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że powód nie był zatrudniony zgodnie z umową o pracę, i przyjął, że ustalenia w tym zakresie są prawidłowe. Uznał jednak, że powodowi nie przysługuje wyrównanie wynagrodzenia. Otrzymywał on bowiem wynagrodzenie podstawowe w wysokości 2.800 zł miesięcznie oraz premię w wysokości 20%, tj. razem 3.360 zł miesięcznie. Według stawki płac kierownik zmianowy może otrzymywać co najmniej 2.300 zł wynagrodzenia podstawowego oraz 35% premii, tj łącznie 3.105 zł. Powód zatem otrzymywał więcej niż wynosiło minimalne wynagrodzenie na stanowisku kierownika zmianowego, wobec czego nie przysługuje mu wyrównanie wynagrodzenia. Zdaniem bowiem Sądu Wojewódzkiego, jeżeli do stanowiska faktycznie pełnionego przez pracownika są przywiązane płace według pewnej rozpiętości, to może on żądać wynagrodzenia tylko według najniższej przewidzianej grupy.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego Prokurator Generalny PRL złożył rewizję nadzwyczajną, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie rewizji strony pozwanej od orzeczenia Sądu Powiatowego z dnia 18.VII.1972 r. Wniesiona w interesie powoda i na skutek jego podania rewizja nadzwyczajna zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie art. 3 § 2 i art. 460 § 1 k.p.c. oraz art. 471 k.c. Zdaniem skarżącego, przy ocenie roszczenia powoda należy oddzielnie potraktować żądanie wyrównania wynagrodzenia podstawowego i oddzielnie żądanie wyrównania premii. Powodowi nie przysługuje wyrównanie wynagrodzenia podstawowego, skoro to wynagrodzenie, które zostało mu przyznane i było faktycznie wypłacane, mieściło się w granicach stawek przewidzianych dla kierownika zmianowego. Należna premia jednak mogła być obliczona w tej konkretnej sytuacji tylko na podstawie przyznanego i faktycznie wypłacanego wynagrodzenia podstawowego, tj. kwoty 2.800 zł miesięcznie. Przyjęcie przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku fikcyjnej kwoty 2.300 zł jako podstawy przy ustalaniu wysokości ogólnego wynagrodzenia, które powód powinien być otrzymywać zgodnie z pełnioną funkcją, jest nieuzasadnione.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Należy zaaprobować założenie przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia sporu przez oba Sądy orzekające, że powierzenie pracownikowi wykonywania pracy wyżej zaszeregowanej nakłada na pracodawcę obowiązek zapłaty wynagrodzenia według zaszeregowania pracy wykonywanej. Skoro zatem wysokość premii przewidzianej dla kierownika zmianowego jest między stronami bezsporna i wynosi 35%, to powód, który - jak to ustalił Sąd Powiatowy - wykonywał obowiązki kierownika zmianowego, powinien otrzymywać premię w tej wysokości procentowej. Istota sporu sprowadza się w tych warunkach do rozstrzygnięcia kwestii podstawy obliczania premii, której limit wyrażony jest w proporcji do płacy zasadniczej. Chodzi mianowicie o to, jaką kwotę płacy zasadniczej powinien otrzymywać w okresie, za który domaga się wyrównania wynagrodzenia.Słuszny w zasadzie jest pogląd wyrażony przez Sąd Wojewódzki, że jeżeli dla stanowiska zajmowanego przez pracownika przewidziana jest płaca o różnej wysokości w określonych granicach, to może on domagać się zaszeregowania tylko do najniższej przewidzianej stawki. Przyjęcie jednak tego zgłoszenia nie jest wystarczające dla rozstrzygnięcia sporu. Pozostaje bowiem nie uwzględniona istotna okoliczność, ta mianowicie, że powodowi już przyznano konkretną stawkę płacy zasadniczej, mieszczącą się w granicach przewidzianych dla kierownika zmianowego. Z faktu tego muszą wynikać określone konsekwencje. Każda bowiem zmiana warunków wynagrodzenia na niekorzyść pracownika wymaga wypowiedzenia i może nastąpić dopiero po upływie jego okresu. W konsekwencji wymaga również wypowiedzenia zmiana jednego ze składników wynagrodzenia, jakim jest płaca zasadnicza, jeżeli ma prowadzić do obniżenia wysokości tego składnika, wyznaczonej przez siatkę płac.Skoro zatem powodowi przyznano wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 2.800 zł i w tym zakresie umowa stron nie ulega zmianie (w drodze wypowiedzenia jej przez pracodawcę), to taką stawkę płacy zasadniczej powinien on otrzymywać w spornym okresie. Wymieniona kwota powinna również stanowić podstawę do obliczenia przysługującej mu premii, w wypadku spełnienia się warunków premiowania. Odmienny pogląd Sądu Wojewódzkiego, sprowadzający się do twierdzenia, że w okolicznościach sprawy powód mógł się domagać tylko najniższej stawki płacy zasadniczej przysługującej kierownikowi zmianowemu, nie nadaje się do zaakceptowania, jako rażąco naruszający art. 25 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych.Z powyższego wynika, że wyrok Sądu Powiatowego odpowiada prawu, i dlatego Sąd II instancji powinien był oddalił rewizję strony pozwanej. Skoro tak nie uczynił i uwzględniając wymieniony środek odwoławczy, zmienił orzeczenie Sądu Powiatowego i oddalił w całości powództwo - wnioski rewizji nadzwyczajnej wypada uznać za w pełni usprawiedliwione. Jedynie uzupełniająco trzeba stwierdzić, że rewizja ta nie zawiera uzasadnienia postawionego zaskarżonemu wyrokowi zarzutu rażącego naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa procesowego (art. 3 § 2 i art. 460 § 1 k.p.c.). Nie jest również trafne wskazanie jako naruszonego przepisu art. 471 k.c. Dotyczy on bowiem obowiązku dłużnika naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, gdy tymczasem powód dochodzi przysługującego mu wynagrodzenia za pracę.Z powyższych względów na podstawie art. 422 § 1, art. 423 § 1 i art. 475 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.