III CR 991/56

PostanowienieIzba Cywilna1957-05-16

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonywaną, nawet jeśli formalnie zajmował inne stanowisko, i jakie kryteria należy stosować przy ustalaniu wysokości tego wynagrodzenia, zwłaszcza w kontekście różnych siatek płac i kwalifikacji?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownik powinien otrzymywać wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonywaną, a nie tylko za pracę wynikającą nominalnie z formalnej umowy. Jednakże, samo uznanie tej zasady nie przesądza o wysokości należnej stawki, gdy do danego stanowiska przypisane są różne stawki, zależne np. od kwalifikacji. Ocena, którą stawkę wybrać, należy do sądu, który powinien brać pod uwagę kryteria stosowane przez pracodawcę. W analizowanej sprawie Sąd Wojewódzki nie zbadał obowiązujących stawek (w tym uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów) ani nie wyjaśnił podstaw przyznania powodowi całości dochodzonej pretensji, a także nie zajął stanowiska wobec zarzutu przedawnienia.
Stan faktyczny
Powód domagał się zapłaty reszty należności za pracę za okres od maja 1952 r. do grudnia 1954 r., twierdząc, że faktycznie pełnił obowiązki naczelnego technologa, mimo formalnego zatrudnienia na stanowisku starszego inspektora robót montażowych. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, zasądzając różnicę między otrzymywanym a należnym wynagrodzeniem. Pozwany wniósł rewizję, zarzucając m.in. nieuwzględnienie oceny Ministra przy przyznawaniu wynagrodzenia według specjalnej siatki płac oraz brak rozważenia zarzutu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Resich (sprawozdawca). Sędziowie: M. Kenigsberg, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Alojzego B. przeciwko Centralnemu Zarządowi Budowy Zakładów Chemicznych Przedsiębiorstwo Państwowe w Gliwicach o zapłatę z tytułu pracy, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 28 stycznia 1956 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się w pozwie zapłaty kwoty 11.439,69 zł tytułem reszty należności za pracę za okres od dnia 20 maja 1952 r. do dnia 31 grudnia 1954 r.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo wyrokiem z dnia 28 stycznia 1956 r.Od powyższego wyroku wniosła rewizję strona pozwana, żądając na podstawie art. 371 § 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c. zmiany wyroku i oddalenia powództwa lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że powód, jakkolwiek zaangażowany został na stanowisko starszego inspektora robót montażowych, faktycznie jednak pełnił obowiązki naczelnego technologa.Sąd Wojewódzki, zasądzając na rzecz powoda dochodzoną przez niego różnicę pomiędzy uposażeniem otrzymywanym w spornym okresie a uposażeniem, jakie jego zdaniem, powinien on był jako naczelny technolog otrzymywać, zajął trafne stanowisko o tyle, że uznał, iż pracownik powinien otrzymywać wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonywaną (art. 441 i 442 k.z., art. 58 Konstytucji, art. 1 i 3 p.o.p.c.). Sąd Wojewódzki nie rozważył jednak szeregu zarzutów podniesionych przez stronę pozwaną. W szczególności nie rozważył Sąd zarzutu, że przyznanie żądanego przez powoda uposażenia według specjalnej siatki płac "S" zależało od oceny Ministra. Zarzut zaś ten ma istotne znaczenie. Uznanie za słuszną zasady, w myśl której pracownik powinien otrzymywać wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonywaną, a nie za pracę nieistniejącą i wynikającą jedynie nominalnie z formalnej umowy, nie przesądza jeszcze kwestii, jaką stawkę powinien otrzymywać, jeżeli do danego stanowiska przywiązane są różne stawki, w szczególności - zależnie od posiadanych kwalifikacji. Ocena, którą ze stawek przywiązanych do danego stanowiska wybrać, należy do Sądu, który w tym wypadku powinien brać pod uwagę te same kryteria, jakie uwzględniałby pracodawca, gdyby zajął słuszne stanowisko.W tym zakresie brak ustaleń w zaskarżonym wyroku. Sąd Wojewódzki w ogóle nie zbadał, jakie stawki były obowiązujące (układ zbiorowy pracy, uchwała Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 1950 r.), i nie wyjaśnił, dlaczego przyznał powodowi całość dochodzonej pretensji, jakkolwiek sam ustalił, że powód pełnił funkcje naczelnego technologa od dnia 17 lipca 1952 r.Sąd Wojewódzki nie zajął również żadnego stanowiska wobec zarzucanego przez stronę pozwaną przedawnienia części dochodzonego roszczenia.W tym stanie rzeczy wobec uzasadnionych podstaw rewizyjnych zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 371 § 1 pkt 1art. 441art. 58art. 1§ 1 pkt 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.