III PRN 30/77

Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni we wniosku z dnia 29 grudnia 1975 r. dochodziła odszkodowania w związku ze śmiercią jej syna Józefa J. w wypadku przy pracy, do którego doszło w dniu 13 sierpnia 1973 r. na terenie Wojewódzkiego Zakładu Transportu Mleczarskiego Oddział w S., gdzie był on zatrudniony w charakterze mechanika. Według twierdzeń wnioskodawczyni zakład pracy sporządził protokół powypadkowy dopiero po upływie przeszło dwóch lat od daty wypadku i wbrew przepisom protokół ten nie został zatwierdzony przez kierownika jednostki nadrzędnej, ani nie doręczono go jej.Zakładowa komisja rozjemcza orzeczeniem z dnia 9 lutego 1976 r. oddaliła wniosek uznając, że wypadek, któremu uległ syn wnioskodawczyni, nie jest wypadkiem przy pracy, gdyż nie został wywołany przyczyną zewnętrzną, która jest niezbędną przesłanką uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Według ustaleń komisji rozjemczej poszkodowany w dniu 13 sierpnia 1973 r. około godz. 10 w czasie przechodzenia przez halę warsztatową chwycił się za serce i nagle upadł uderzając głową o beton, w wyniku czego zmarł w kilka dni później. Wypadek ten nie był spowodowany złymi warunkami pracy, lecz zasłabnięciem, na co wskazywały - zdaniem komisji - stwierdzone przy sekcji zmiany patologiczne i skrzepy krwi wewnątrz serca oraz oświadczenie wnioskodawczyni w Prokuraturze, że zmarły chorował na serce.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając sprawę na skutek odwołania wnioskodawczyni przyjął podobnie, jak komisja rozjemcza, że upadek poszkodowanego nastąpił wskutek omdlenia niespowodowanego przyczyną zewnętrzną, a w oparciu o przeprowadzony dodatkowo dowód z opinii biegłego ustalił, że bezpośrednią przyczyną zgonu Józefa J. był jego upadek na twardą posadzkę powodujący rozległe zmiany urazowe mózgu. W świetle tych ustaleń Okręgowy Sąd Pracy podzielił stanowisko zakładowej komisji rozjemczej, że zdarzenie powyższe nie może być uznane za wypadek przy pracy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy wypadkowej z 23 stycznia 1968 r. w konsekwencji czego wyrokiem z dnia 15 września 1976 r. odwołanie wnioskodawczyni oddalił.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie wymienionego przepisu ustawy wypadkowej oraz przepisów postępowania art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o ospius.Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, trafnie bowiem zarzuca naruszenie przez Okręgowy Sąd Pracy przepisów postępowania, wskutek nienależytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych związanych z przebiegiem wypadku oraz sprzeczność w tej mierze ustaleń Sądu z zebranym materiałem, jak również naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 2 ust. 1 ustawy wypadkowej z 23 stycznia 1968 r. Według wyrażonego już w uchwale Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 11 lutego 1963 r. III PO 15/62 (OSNCP 1963/10 poz. 215) - i kontynuowanego w dalszym orzecznictwie SN poglądu przyczyną sprawczą - zewnętrzną zdarzenia będącego wypadkiem przy pracy może być każdy czynnik zewnętrzny, tj. nie wynikający z wewnętrznych właściwości człowieka, zdolny wywołać w istniejących warunkach szkodliwe skutki.W tym znaczeniu za przyczynę zewnętrzną uznać należy także czynności samego poszkodowanego zarówno o charakterze przypadku przezeń niezawinionego, np. potknięcia się lub odruchu, jak i nieostrożnego zachowania się. Wbrew zatem stanowisku Okręgowego Sądu Pracy nie jest uzasadnione wyłączenie istnienia przyczyny zewnętrznej tylko ze względu na trudności w odtworzeniu w toku postępowania sądowego z uwagi na upływ czasu bliższych okoliczności upadku pracownika na podłogę podczas wykonywania pracy.W takiej sytuacji, gdy nie stwierdzono u poszkodowanego w wypadku pracownika takiego schorzenia lub niewłaściwości organizmu, które same przez się nie mogły zamanifestować się zemdleniem powodującym upadek, należy przyjąć istnienie przyczyny zewnętrznej w drodze domniemania faktycznego z art. 231 k.p.c. uzasadnionego okolicznością, że wykonywanie pracy w zmechanizowanym zakładzie pracy z reguły łączy się ze zwiększonym zagrożeniem zdrowia pracownika.Okręgowy Sąd Pracy nie rozważył także - jak to również podnosi rewizja nadzwyczajna - sprzeczności między zeznaniami świadków złożonymi w postępowaniu przed komisją rozjemczą i wyjaśnieniami jednego z pracowników w szpitalu po przewiezieniu denata karetką pogotowia ratunkowego, że zasłabł on i upadł podczas przenoszenia ciężkiego przedmiotu - co wynika z odpisu historii choroby załączonej do akt sprawy. Sąd ten nie przeprowadził ponadto dowodu z protokołu powypadkowego, który według twierdzeń wnioskodawczyni został sporządzony na jej żądanie. W tym stanie oceny trafny jest wniosek rewizji nadzwyczajnej, że nie zostały zbadane należycie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w związku z czym zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu z przekazaniem sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy do ponownego rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o ospius oraz art. 275-277 k.p.).