III PRN 50/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski.Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (spraw.), E, Jachczyk.Protokolant: Z. Zakrzewska.Prokurator Prokuratury Generalnej PRL: J. Downarowicz.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1979 r. sprawy z wniosku Władyslawa G. przeciwko Zakładom Włókien Chemicznych "C." w T. o odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 27 czerwca 1979 r.uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się przyznania odszkodowania z tytułu choroby zawodowej. W uzasadnieniu wniosku twierdził, że schorzeń układu nerwowego nabawił się w czasie zatrudnienia w pozwanych Zakładach, gdyż był narażony na działanie substancji toksycznych dwusiarczku węgla.Zakładowa Komisja Rozjemcza wniosek oddaliła uznając, że nie jest właściwa do rozpoznania sprawy, ponieważ państwowy wojewódzki inspektor sanitarny nie stwierdził u wnioskodawcy choroby zawodowej.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy. Sąd zaakceptował dokonane przez Komisjo ustalenia i wyciągnięte z tych ustaleń wnioski, ponieważ uznał, iż wykluczenie przez inspektora sanitarnego u pracownika choroby zawodowej wyłącza tym samym właściwość organów rozpoznających roszczenia pracowników ze stosunku pracy w zakresie zasądzenia odszkodowania z tytułu chorobowy zawodowej.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 248 § 1 pkt 5 k.p., art. 245 pkt 1 k.p. oraz art. 55 ustawy z dnia 24 X 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych. Na podstawie art. 275 k.p. skarżący wnosi o uchylenie wyroku Sądu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 25 X 1978 r. tenże Inspektor nie uznał schorzenia wnioskodawcy za chorobę zawodową. W związku z tą decyzją Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, oddalając odwołanie wnioskodawcy wyraził pogląd, że organem wyłącznie uprawnionym do wydawania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową jest wojewódzki inspektor sanitarny (§ 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 XI 1974 r. w sprawie chorób zawodowych Dz. U. Nr 45, poz. 271), z czego - zdaniem Sądu - ma wynikać, iż inne organy, a wśród nich zakładowa komisja rozjemcza oraz sądy pracy, nie są właściwe do orzekania o odszkodowaniu z tytułu choroby zawodowej w razie stwierdzenia przez Państwowy Wojewódzki Inspektorat Sanitarny, że pracownik nie cierpi na chorobę zawodową.Jak trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, powyższe zapatrywanie uznać należy za błędne z następujących względów:W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, że decyzje właściwych organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przedmiocie istnienia lub nieistnienia choroby zawodowej podlegają w razie sporu kontroli sądu, który dokonuje tej kontroli przy pomocy biegłych lekarzy. Powyższemu przekonaniu dał wyraz Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 IV 1978 r., III PZP 9/78 (OSNCP z 1978 r., poz. 192) oraz w wyroku z dnia 12 VI 1979 r., III URN 28/79. Uznanie, iż wspomniane decyzje podlegają kontroli Sądu, jeżeli pracownik - pomimo negatywnej decyzji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej - zgłosi roszczenia odszkodowawcze z tytułu choroby zawodowej, przesądza tym samym o właściwości organów powołanych do rozstrzygnięcia sporów pracowników o roszczenia ze stosunku pracy w zakresie orzekania o odszkodowaniu z tytułu choroby zawodowej. Utrwalony w tym przedmiocie kierunek orzecznictwa Sądu Najwyższego znajduje oparcie w przepisach określających właściwość rzeczową, komisji rozjemczych tj. w art. 248 § 1 pkt 5 k.p. Skoro bowiem przepis ten dopuszcza drogę postępowania przed komisją rozjemczą dla dochodzenia świadczeń odszkodowawczych z tytułu choroby zawodowej, to konsekwentnie musi przyjmować, że komisji rozjemczej, a z kolei Sądowi Pracy przysługuje uprawnienie do badania i rozstrzygnięcia wstępnej kwestii, jaką jest istnienie choroby zawodowej. Aprobata odmiennego stanowiska czyniłaby iluzorocznym uprawnienie pracownika do dochodzenia świadczeń odszkodowawczych wynikających z ustawy z dniał 12 VI 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105). Pracownik może zatem w postępowaniu przed organami rozstrzygającymi spory, ze stosunku pracy jako organami w tym przedmiocie właściwymi, wykazywać, że decyzja inspektora sanitarnego jest wadliwa, przy czym decyzja ta stanowi dla komisji rozjemczej i dla Sądu Pracy jedynie jedną z przesłanek podlegających ocenie z punktu widzenia jej prawidłowości.W tym stanie rzeczy nałoży stwierdzić, że organy powołane do rozpatrywania sporów o roszczenia pracowników ze stosunku pracy są właściwe do rozpoznania. wniosku pracownika o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej, choćby nawet właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie stwierdził u pracownika choroby zawodowej (art. 248 § 1 pkt 5 k.p.).Zaniechanie przez Sąd przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania uzupełniającego postępowanie dowodowe dla wyjaśnienia, czy wnioskodawca choruje na chorobę zawodową, wobec błędnego założenia Sądu o niewłaściwości rzeczowej komisji rozjemczej i Sądu Pracy do rozpoznania niniejszej sprawy doprowadziło do naruszenia naczelnej zasady postępowania, jaką jest wykrycie prawdy obiektywnej.W tych warunkach zarzuty rewizji nadzwyczajnej uznać należy za uzasadnione, wyrok jako wadliwy podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi do ponownego rozpoznania.