III SW 170/10

Postanowienie z dnia 22 lipca 2010 r. III SW 170/10 Interpretacja Państwowej Komisji Wyborczej przewidująca możliwość dopuszczenia do głosowania na podstawie niespełniającego wymagań za-świadczenia o prawie do głosowania jest sprzeczna z art. 29 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467 ze zm.) w związku z § 14 ust. 4 i 5 rozporzą-dzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie spisu wyborców oraz wydawania zaświadczeń o prawie do głosowa-nia w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 72, poz. 849 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Józef Iwulski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2010 r., na posiedzeniu nie-jawnym sprawy z protestu Ewy S. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n o w i ł: wyrazić opinię, że zarzut protestu dotyczący naruszenia art. 29 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467) oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie spisu wyborców oraz wydawania zaświadczeń o prawie do głosowania w wyborach Prezydenta Rze-czypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 72, poz. 849, ze zm.) jest zasadny, lecz naruszenie to nie miało wpływu na wynik wyborów. U z a s a d n i e n i e 2 Elżbieta S. wniosła na podstawie art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467; dalej: ustawa) protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospoli-tej, zarzucając naruszenie przez Państwową Komisję Wyborczą art. 29 ustawy, a także § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie spisu wyborców oraz wydawania zaświadczeń o pra-wie do głosowania w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 72, poz. 849, ze zm.), polegające na tym, że Państwowa Komisja Wyborcza w wyjaśnie-niu z dnia 4 lipca 2010 r. w sprawie zaświadczeń o prawie do głosowania (ZPOW-603-259/10) dopuściła możliwość posługiwania się podczas głosowania zaświadcze-niami, które nie odpowiadają urzędowemu wzorowi takiego zaświadczenia. W wyja-śnieniu tym dopuszczono bowiem możliwość uwzględniania przedkładanych przez wyborców zaświadczeń o prawie do głosowania, także wówczas gdy były one po-zbawione pieczęci urzędowej organu sporządzającego spis („w górnym lewym rogu”). W ocenie wnoszącej protest wyjaśnienie PKW pozostaje „w rażącej sprzecz-ności” z treścią przepisu art. 29 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej, a także z § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2000 r.”, a umożliwienie wyborcom posługiwania się zaświadcze-niami nieodpowiadającymi urzędowemu wzorowi, stanowi naruszenie przepisów ustawy, które mogło mieć wpływ na wynik wyborów. Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła stanowisko, że zarzut protestu jest bezzasadny. Stosownie do tego stanowiska druki zaświadczeń o prawie do głosowa-nia wydawanych przez poszczególne urzędy gmin mogły się różnić między sobą wy-glądem, istotne natomiast było, aby zawierały wszystkie elementy określone we wskazanym wzorze. Kwestionowane w proteście wyjaśnienia PKW zostały podjęte w związku z dużą liczbą interwencji wyborców zgłaszających w dniu ponownego gło-sowania uwagi, że obwodowe komisje wyborcze nie dopuszczają ich do głosowania tylko dlatego, że przedstawiane zaświadczenia o prawie do głosowania w miejscu na pieczęć nagłówkową organu wydającego dokument, zawierają nadruk komputerowy z nazwą tego organu. W ocenie Państwowej Komisji Wyborczej zaświadczenia za-wierające taki nadruk spełniają wymogi powołanego przez wnoszącą protest rozpo-rządzenia. Praktyka drukowania nazwy organu w miejsce pieczęci nagłówkowej jest powszechnie stosowana zarówno przez organy administracji państwowej, jak i samo-rządowej. 3 PKW wskazała ponadto, że wnosząca protest nie wskazała, że kwestionowa-ne przez nią stanowisko Państwowej Komisji Wyborczej miało wpływ na wynik wybo-rów, „ani nawet nie uprawdopodobniła, że wpływ taki mieć mogło”, wnosząca protest nie przedstawiła także dowodów. Prokurator Generalny w swoim stanowisku wniósł o wydanie postanowienia zawierającego opinię, że zarzut protestu jest bezzasadny. Prokurator Generalny podkreślił, że do zadań Państwowej Komisji Wyborczej należy między innymi spra-wowanie nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP) i w ramach tego nadzoru jest ona uprawniona do wydawania wiążących wytycznych i wyjaśnień w zakresie prowadzenia wyborów. Według Prokuratora Generalnego kwestionowane w proteście wyborczym wyjaśnie-nie Państwowej Komisji Wyborczej było realizacją ustawowego obowiązku i zmie-rzało do usprawnienia procedur wyborczych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rację ma skarżąca, że zaświadczenie o prawie do głosowania jest określone przepisami prawa wyborczego - art. 29 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zawierającym upoważnienie dla ministra wła-ściwego do spraw administracji publicznej do określenia w drodze rozporządzenia wzorów i sposobu wydawania zaświadczeń o prawie do głosowania i wydanym na podstawie tego ustawowego upoważnienia rozporządzeniu Ministra Spraw We-wnętrznych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie spisu wyborców oraz wydawania zaświadczeń o prawie do głosowania w wyborach Prezydenta Rzeczypo-spolitej Polskiej (Dz.U. Nr 72, poz. 849 ze zm.). W § 14 ust. 4 i ust. 5 powołanego rozporządzenia określono wzór zaświadczenia do głosowania w dniu pierwszego głosowania (załącznik nr 4) oraz wzór zaświadczenia o prawie do głosowania w dniu ponownego głosowania (załącznik nr 5). Nie jest przekonująca argumentacja Państwowej Komisji Wyborczej, że mogły być honorowane zaświadczenia niespełniające wymagań wzoru określonego w prze-pisach prawa wyborczego byle tylko nie budziła wątpliwości ich autentyczność. Wzór zaświadczenia o prawie do głosowania jest z istoty rzeczy dokumentem ściśle sfor-malizowanym, w którym wszystkie jego elementy są istotne, w szczególności dotyczy to wymagania zamieszczenia pieczęci nagłówkowej organu sporządzającego spis 4 wyborców. Budzi wątpliwości dopuszczenie przez PKW do nieprzestrzegania ustalo-nych we wskazanych aktach prawa wyborczego, elementów formalnych czynności wyborczych. Państwowa Komisja Wyborcza upoważniła komisje obwodowe do ba-dania autentyczności zaświadczeń wydanych niezgodnie z obowiązującym wzorem, chociaż przepisy prawa wyborczego tego nie przewidują. Ponadto nie zostały wska-zane środki, które umożliwiałyby komisjom obwodowym weryfikowanie autentyczno-ści zaświadczeń niespełniających wymaganych warunków formalnych. W związku z powyższym Sąd Najwyższy uznaje, że zarzut naruszenia przez Państwową Komisję Wyborczą wskazanych przepisów jest uzasadniony. Natomiast nie zostało przez wnoszącą protest uprawdopodobnione, że wskazane naruszenie miało wpływ na wynik wyborów. Wnosząca protest nie przedstawiła żadnego faktu ani dowodu, z których można by wyprowadzić usprawiedliwiony wniosek o tym, że w związku z wyjaśnieniem PKW zaistniały jakieś przypadki uwzględnienia przez Komi-sję Obwodową nieautentycznego zaświadczenia o prawie do głosowania. Skutku takiego nie można byłoby wyprowadzać na zasadzie domniemania faktycznego, tym bardziej że w kwestionowanym wyjaśnieniu PKW dopuszczono wykorzystanie za-świadczenia niespełniającego warunku posiadania pieczęci, „jeżeli nie budzi wątpli-wości, że jest to zaświadczenie autentyczne”. Wobec powyższego Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 75 ust. 1a ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. ========================================