III URN 23/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski. Sędziowie: A. Szczurzewski (sprawozdawca), K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ireny J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. o rentę rodzinną, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Gdyni z dnia 11 marca 1971 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przyznał Zbigniewowi J. rentę rodzinną od dnia 25 maja 1970 r.Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Gdańsku decyzją z dnia 27 sierpnia 1970 r., zatwierdzoną orzeczeniem Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 30 grudnia 1970 r., wstrzymał z dniem 25 września 1970 r. wypłatę renty rodzinnej dla Zbigniewa J., syna Ireny J., oraz zażądał zwrotu wypłaconych świadczeń w okresie od 25 maja do 24 września 1970 r. w łącznej kwocie 4.032 zł.Zdaniem organu rentowego synowi skarżącej nie przysługuje renta rodzinna, ponieważ według zaświadczenia Wyższej Szkoły Morskiej w G., syn skarżącej, jako student V semestru tej uczelni, odbywa od dnia 12 maja 1970 r. do dnia 1 marca 1971 r. praktykę morską i w tym okresie pozostaje na utrzymaniu Skarbu Państwa.Powyższe orzeczenie Rady Nadzorczej zostało zatwierdzone prawomocnym wyrokiem Okręgowego Sądu Ubezpieczeń w G. z dnia 11 marca 1971 r.W rewizji nadzwyczajnej, opartej na zarzutach naruszenia art. 32 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. i § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 6 września 1968 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 248) oraz interesu PRL, Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przyznanie Zbigniewowi J. renty rodzinnej od dnia 25 maja 1970 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Z zaświadczenia Wyższej Szkoły Morskiej w G. z dnia 18 września 1970 r. wynika, że syn skarżącej Zbigniew J., jako student V semestru, w roku akademickim 1970/71 odbywał praktykę morską od dnia 12 maja 1970 r. do 1 marca 1971 r. i w tym okresie był na utrzymaniu Skarbu Państwa.Pozwany organ rentowy oraz Rada Nadzorcza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznały, że ta okoliczność (tj. pozostawania syna skarżącej w czasie praktyki morskiej na utrzymaniu Skarbu Państwa) powoduje z mocy § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 6 września 1968 r. w sprawie zawieszenia prawa do renty rodzinnej w czasie korzystania z niektórych świadczeń z funduszów publicznych (Dz. U. Nr 36, poz. 248) zawieszenie prawa do renty rodzinnej dla Zbigniewa J., gdyż - zdaniem tych organów - Wyższa Szkoła Morska jest ośrodkiem szkolno-wychowawczym w rozumieniu powołanego przepisu.Ponieważ Okręgowy Sąd (zatwierdzając orzeczenie Rady Nadzorczej ZUS w W.) nie uzasadnił swego rozstrzygnięcia, przeto należy przyjąć, że podzielił on pogląd tej Rady Nadzorczej oraz organu rentowego.Z tym stanowiskiem Okręgowego Sądu nie można się zgodzić.Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 wym. wyżej rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac, wydanego na podstawie art. 32 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. (Dz. U. Nr 3, poz. 6), prawo do renty rodzinnej dla dzieci, wnuków i rodzeństwa, korzystających ze świadczeń z funduszów publicznych, ulega zawieszeniu, jeżeli osoby te korzystają z pełnego utrzymania podczas pobytu w zakładach opiekuńczych i wychowawczych (domy dziecka i młodzieży), w zakładach specjalnych lub w ośrodkach szkolno-wychowawczych. Według zaś ust. 2 § 1 wym. rozporządzenia prawo do renty rodzinnej dla dzieci, wnuków i rodzeństwa też ulega zawieszeniu, jeżeli osoby te przebywają w szkołach wojskowych kształcących żołnierzy zawodowych.Z zestawienia tych przepisów (§ 1 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 § 1 rozp.) wynika, iż nie można utożsamiać ośrodków szkolno-wychowawczych ze szkołami wyższymi. Gdyby bowiem przyjąć - jak twierdzi organ rentowy i Rada Nadzorcza ZUS w W. oraz jak uznał Okręgowy Sąd - że ośrodkami szkolno-wychowawczymi w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia są także szkoły wyższe, to zbędny byłby przepis ust. 2 § 1 wymienionego rozporządzenia.Zresztą sama treść § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie uzasadnia wniosku, że w rozumieniu tego przepisu ośrodkami szkolno-wychowawczymi są także szkoły wyższe. Wreszcie należy mieć na uwadze, że przepis § 1 ust. 1 pkt 2 wymienionego wyżej rozporządzenia, jako przepis szczególny, nie może być tłumaczony rozszerzająco.Stwierdzić zatem należy, że przepis § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 6 września 1968 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 248) nie odnosi się do kształcących się w wyższych szkołach dzieci, wnuków i rodzeństwa, uprawnionych do rent rodzinnych.Niezależnie od powyższego ubocznie należy zaznaczyć, że zgodnie z ust. 3 § 1 wym. wyżej rozporządzenia przez pełne utrzymanie, o którym mowa w § 1 ust. 1 pkt 2 i 3 tego rozporządzenia, należy rozumieć utrzymanie w pełnym zakresie, tj. łącznie z wyżywieniem i ubraniem. Natomiast Zbigniew J., jak wynika z akt sprawy, nie korzystał w takim zakresie z utrzymania podczas praktyki morskiej.Z przedstawionego stanu wynika więc, że brak było podstaw prawnych do zawieszenia prawa do renty rodzinnej dla Zbigniewa J.Słusznie zatem Minister Sprawiedliwości zarzuca w rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok narusza przepisy art. 32 ust. 5 ustawy o p.z.e. i § 1 ust. 1 pkt 2 wym. wyżej rozporządzenia.Z powyższych względów należało na podstawie art. 422 § 1 w związku z art. 421 § 2 in fine k.p.c. oraz art. 75 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. orzec jak w sentencji.