IV CO 221/20

Izba Cywilna2020-10-05

Skład orzekający: Marcin Krajewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty strony wobec niektórych sędziów danego sądu, w tym wnioski o uchylenie immunitetów i prywatne akty oskarżenia, mogą uzasadniać wątpliwość co do bezstronności pozostałych sędziów tego samego sądu orzekających w tej samej sprawie?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że samo powzięcie przez sędziów wiedzy o czynnościach podejmowanych przez stronę przeciwko innym sędziom tego samego sądu (np. wnioski o uchylenie immunitetów, prywatne akty oskarżenia) nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia tych sędziów od rozpoznania sprawy, jeśli nie występują między nimi a stronami inne związki mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Wątpliwość co do bezstronności musi wynikać z konkretnych okoliczności, a nie jedynie z faktu orzekania w tym samym sądzie co sędziowie, wobec których strona podjęła działania dyscyplinarne lub karne.
Stan faktyczny
Sędziowie Sądu Apelacyjnego i Sądu Okręgowego delegowani do Sądu Apelacyjnego złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy cywilnej. Pozwany domagał się uchylenia immunitetów niektórych sędziów, złożył doniesienie o popełnieniu przestępstwa i wniósł prywatny akt oskarżenia. Sąd Najwyższy rozpoznał wnioski o wyłączenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wyłączył od rozpoznania sprawy wskazanych sędziów Sądu Apelacyjnego, oddalił pozostałe wnioski o wyłączenie oraz umorzył postępowanie w stosunku do sędziów, którzy przestali pełnić czynność orzeczniczą w danej sprawie.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CO 221/20 POSTANOWIENIE Dnia 5 października 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 października 2020 r., na skutek wniosków Sędziów Sądu Apelacyjnego w […] oraz sędziów Sądu Okręgowego w G. delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w […] o wyłączenie od rozpoznania sprawy […] z apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt […], w sprawie z powództwa J. K. przeciwko M. K. i T. K. o ustalenie 1) wyłącza od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Apelacyjnego w […]. A. S. i R. K., 2) oddala wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Apelacyjnego w […]: P. B., P. D., M. I.-G., D. J., E. J., M. M., D. M.-J., Z. M., J. R., M. R.-P., E. T., A. W.-S., M. Z., A. D., L. J., T. K.-S., A. L., W. Ł., B. R.-S., H. R., M. W., W. A., W. B., K. C., A. C., B. F.-P., D. M., L. M., A. M.-K., K. N., D. R., A. R., J. S., S. S., D. W., M. B., G. C., M. G., I. K.-L., M. P., A. P., L. R. i D. S. 2 oraz sędziów Sądu Okręgowego w G. E. M.-C., R. R., K. S., R. T. i M. U. delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w […]., 2) umarza postępowanie w stosunku do sędziów Sądu Apelacyjnego w […]. w stanie spoczynku J. A., W. G., D. G., A. L. oraz w stosunku do sędzi Sądu Okręgowego w G. B. G.-K. UZASADNIENIE W ocenie Sądu Najwyższego na uwzględnienie zasługiwało żądanie wyłączenia sędziów A.S. i R.K.. Domaganie się przez pozwanego uchylenia ich immunitetów, złożenie doniesienia o popełnieniu przestępstwa oraz wniesienie prywatnego aktu oskarżenia stanowią okoliczności, które mogą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.c. Wobec tego w punkcie pierwszym Sąd Najwyższy orzekł o wyłączeniu od rozpoznania sprawy wymienionych sędziów. Okoliczności takich Sąd Najwyższy nie dostrzegł w stosunku do pozostałych sędziów orzekających w Sądzie Apelacyjnym w [...]. Ze złożonych przez nich oświadczeń wynika, że między tymi sędziami a stronami postępowania nie występują związki mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w sprawie. W szczególności wątpliwości takich nie wzbudza wiedza wymienionych sędziów o sformułowaniu przez pozwanego zarzutów względem sędziów A.S. oraz R.K., a także wniosku o uchylenie immunitetów oraz prywatnego aktu oskarżenia. Sam fakt, że strona czyni zarzuty względem postępowania niektórych z sędziów tego samego sądu, a nawet wydziału, nie może bezpośrednio skutkować przyjęciem, iż wywołuje to realne podejrzenie braku bezstronności innych sędziów. O ile potrzeba zachowania społecznego przekonania o bezstronności sędziego, na którą wskazali sędziowie w złożonych oświadczeniach, stanowi ważny argument przy ocenie spełnienia przesłanek z art. 49 k.p.c., to nie można jednak uznać, że sędziowie tego samego sądu nie mogą rozstrzygać apelacji w sprawie cywilnej tylko z tego powodu, że wiedzą, iż w 3 stosunku do niektórych innych sędziów strona podjęła czynności na drodze dyscyplinarnej lub karnej. Brak jest tym samym rzeczywistych przyczyn, które wykazywałyby na istnienie wątpliwości co do bezstronności sędziów, zwłaszcza, że w swoich oświadczeniach stwierdzili oni jednocześnie, że pomiędzy nimi a stronami postępowania nie występują jakiekolwiek związki mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności. Mając na uwadze, że w chwili orzekania przez Sąd Najwyższy sędziowie J.A., W.G., D.G. i A.L. nie są już czynnymi sędziami Sądu Apelacyjnego w [...], a nadto, że sędzia Sądu Okręgowego w G. B.G. – K. zakończyła delegację w Sądzie Apelacyjnym w [...], postępowanie w przedmiocie ich wyłączenia podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 355 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 49 § 1 KPCart. 49 KPCart. 355 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy