IV CO 23/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku1)Kazimiery G.,2)Aleksandra G.i innych po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 18 grudnia 1958 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy, Ośrodek w Toruniu, postanowieniem z dnia 30 września 1958 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c:"Czy sprawy o dział spadku należą do kategorii spraw, w których wartość przedmiotu sprawy w chwili wszczęcia postępowania nie da się określić (art. 28 ustęp 2 przep. o koszt. sąd. w spr. cyw.) i czy zasadę tę należy stosować również wówczas, gdy chodzi o dział częściowy poszczególnych przedmiotów należących do spadku (art. 81 ustęp 2 przep. o koszt. sąd.)?"uchwalił następującą odpowiedź.Uzasadnienie faktyczneJest zasadą, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należyta opłata sądowa (art. 13 ustęp 1 przep. o koszt. sąd. w sprawach cyw.).Jedną z opłat sądowych w sprawach cywilnych jest "wpis" - stały lub stosunkowy (art. 24 i 26 cyt. przep.). Wysokość wpisu stosunkowego zależna jest od wartości przedmiotu sporu (art. 27 ustęp 1 cyt. przep.). Wartość tę ustala się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego albo według szczególnego przepisu zawartego w przepisach o kosztach sądowych (art. 28 ustęp 1 cyt. przep.).Doświadczenie uczy, że są przypadki, w których wartość przedmiotu sporu w chwili wytoczenia sprawy nie da się określić. Sytuacja taka nie może być przeszkodą w nadaniu sprawie biegu, ani też pobraniu należytej opłaty. I na taki przypadek prawodawca ustanowił przepis art. 28 ustęp 2 i 5 cyt. przepisów, w myśl których w sprawach, w których wartość przedmiotu sprawy i w chwili wytoczenia sprawy nie da się określić, przewodniczący w chwili wytoczenia sprawy określa wpis tymczasowo, a określenie ostateczne wpisu następuje przy wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie.Ani brzmienie cyt. art. 28 ustęp 2, ani cel tego przepisu nie dają podstawy do wniosku, że może on mieć zastosowanie tylko odnośnie pewnego "typu" spraw i tylko, gdy te sprawy - ten "typ" spraw - w ogóle (w całości) są tego rodzaju, iż w chwili ich wytoczenia wartość przedmiotu nie da się określić, jak np. unormowane w art. 47 sprawy o unieważnienie małżeństwa lub rozwód. Cyt. przepis może być stosowany w sprawach każdego "typu", byle tylko zachodziła zasadnicza przesłanka - mianowicie, że wartość przedmiotu sprawy w chwili jej wytoczenia nie da się określić.Stosowanie art. 28 ustęp 2 nie zależy więc od "typu" sprawy, lecz od okoliczności danej sprawy, które in concreto ocenione być muszą.Nie podważa przedstawionego stanowiska art. 47 cyt. przep. Przepis ten nie jest przykładem, w jakich typach spraw stosować tymczasowe określenie wpisu, lecz istota jego tkwi we wskazówce przy określeniu wysokości tymczasowego wpisu i w zasadzie przy określeniu ostatecznego wpisu - w zasadzie nakazującej uwzględnić wynik procesu, co nie odpowiada zasadom określenia wartości przedmiotu sprawy według przepisów k.p.c.Wpis stosunkowy pobiera się również od wymienionych w przedstawionym pytaniu prawnym wniosków o dział spadku (art. 81 cyt. przep.). Ten typ spraw ma tę notoryczną właściwość, że w nim są stosunkowo częste przypadki, iż wartość przedmiotu sprawy w chwili jej wytoczenia nie da się określić.Tak jednak nie jest zawsze i w każdym przypadku wniosku o dział spadku lub jego części. Konkretne okoliczności sprawy muszą decydować, czy należy zastosować art. 28 ustęp 2 i 5. Jeżeli zostanie ten przepis zastosowany, to nie z uwagi na przynależność sprawy do pewnego typu spraw, lecz z uwagi na konkretne okoliczności faktyczne danej sprawy.Z powyższych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi, jak w sentencji.