IV CR 118/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Żyznowski. Sędziowie SN: J. Niejadlik, A. Gola (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Eugeniusza P. przeciwko Skarbowi Państwa (Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy w B.) o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bielsku-Białej z dnia 18 listopada 1982 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 18.XI.1982 r. Sąd Wojewódzki w Bielsku-Białej zasądził od Skarbu Państwa - Specjalistycznego Zespołu Chorób Płuc i Gruźlicy w B. na rzecz powoda Eugeniusza P. kwotę 50.000 zł z odsetkami tytułem zadośćuczynienia i ustalił, że strona pozwana będzie ponosiła odpowiedzialność za mogące się w przyszłości ujawnić pogorszenie stanu zdrowia w związku z wypadkiem oparzenia, jakiego powód doznał w dniu 22.IV.1980 r. W pozostałej części (powód żądał z tytułu zadośćuczynienia kwoty 60.000 zł) Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki ustalił, że w dniu 22.IV.1980 r. powód został poddany operacji płuc i w czasie tego zabiegu doznał on oparzeń narzędziem chirurgicznym (nożem elektrycznym). Oparzenie dotknęło kończyny górnej prawej w obrębie grzbietu dłoni przedramienia po stronie grzbietowo-wewnętrznej oraz uda prawego po stronie zewnętrznej, poniżej krętarza wielkiego. Były to oparzenia od I do III stopnia. Okres ich leczenia trwał 5 miesięcy. W miejscach oparzeń pozostały widoczne blizny. Trwałe inwalidztwo spowodowane oparzeniem Sąd Wojewódzki określił na 15%.Mogące wystąpić w przyszłości pogorszenie stanu zdrowia powoda w związku z opisanym poparzeniem uzasadniało ustalenie odpowiedzialności strony pozwanej za te ewentualne skutki.Jako podstawę normatywną swego rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki wskazał art. 417 k.c., a "posiłkowo" art. 419 k.c., ponadto odwołał się do art. 445 § 1 k.c.Powyższy wyrok strona pozwana zaskarżyła rewizją z wnioskiem o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasadnie skarżący zarzucił w rewizji, że nie do przyjęcia jest pogląd, według którego sąd, stosując podstawę normatywną z art. 417 k.c., jednocześnie "posiłkowo" stosuje art. 419 k.c. Treść normatywna obu tych przepisów różni się zasadniczo, a mianowicie pierwszy z tych przepisów przewiduje odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z zawinionych działań lub zaniechań jego funkcjonariuszy, natomiast drugi dopuszcza odpowiedzialność Skarbu Państwa, mimo iż funkcjonariuszom państwowym winy przypisać nie można. Różne więc będą i muszą być konkretne stany faktyczne, z których wynikać będzie odpowiedzialność Skarbu Państwa za poniesioną przez poszkodowanego szkodę.To naruszenie prawa materialnego nie mogło jednak mieć wpływu na ocenę trafności rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Bezsporne jest bowiem pomiędzy stronami, że powód doznał szkody, w szczególności oparzenia, w czasie zabiegu operacyjnego, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy pozwanego, w rozumieniu art. 417 k.c. Choć przeprowadzili oni uwieńczoną sukcesem operację, to jednak powód doznał przy tym szkód, które były następstwem dających się uniknąć przyczyn. To, co zostało określone jako "przebicie" prądu, jest przyczyną, której można było zapobiec przy starannym sprawdzeniu stanu technicznego sprzętu (elektrycznego) używanego w czasie operacji.Nie można było przy tym nie dostrzegać nakazu zawartego w art. 355 § 1 k.c. o konieczności zachowania należytej staranności, a to nie oznacza nic innego jak obowiązek szczególnej troski o sprzęt operacyjny, by jego użycie nie zagrażało ani życiu i zdrowiu pacjentów, ani też bezpieczeństwu zespołu operacyjnego.Strona pozwana usiłowała się bronić przed odpowiedzialnością za szkodę poniesioną przez powoda przez odwołanie się do kontroli stosowanego sprzętu przeprowadzanej w odstępach 4-letnich. Nie kwestionując celowości i prawidłowości takiej okresowej kontroli, nie można jednak było - zdaniem Sądu Najwyższego - poprzestawać na tak sporadycznych czynnościach sprawdzających w sytuacji, gdy wiadomo powszechnie, że tzw. zawarcia w urządzeniach elektrycznych występują przy jak najbardziej ostrożnym i prawidłowym używaniu sprzętu zasilanego energią elektryczną. Dlatego też rzeczą funkcjonariuszy strony pozwanej - bez konieczności wskazywania konkretnej osoby obowiązanej do troski o bezpieczny stan sprzętu medycznego - było takie zorganizowanie kontroli sprawności stosowanego elektrycznego sprzętu medycznego, zresztą nie tylko medycznego, by sprzęt ten, zwłaszcza w czasie operacji, nie zagrażał życiu i zdrowiu pacjentów. Wybór i stosowanie właściwego sposobu kontroli należały oczywiście do funkcjonariuszy strony pozwanej. Zadaniem Sądu nie jest wskazywanie, jak kontrole te należało zorganizować.Obowiązek sprawdzenia sprawności sprzętu medycznego (operacyjnego) przed każdym zabiegiem operacyjnym jest tym bardziej uzasadniony, że pacjent poddany zabiegowi operacyjnemu wprawiony jest w stan odurzenia, które nie pozwala mu na stosowne reagowanie na bodźce zewnętrzne, m.in. na oparzenia, jakie mogą powodować zawarcia w urządzeniach elektrycznych. Stąd też nie może się on uchronić przed tego rodzaju szkodami. Dopuszczenie do użyciu sprzętu niesprawnego, narażającego pacjentów na możliwość uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, musi być uważane za zawinione zaniedbanie funkcjonariuszy strony pozwanej. To zaś powoduje odpowiedzialność Skarbu Państwa za powstałą szkodę z mocy art. 417 k.c.W rewizji kwestionowano też ustalenie odpowiedzialności pozwanego za mogące wyniknąć w przyszłości szkody z doznanego przez powoda oparzenia. I ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż obecnie nie można wykluczyć ewentualnych późniejszych następstw oparzenia, a tym samym powstania dalszych szkód, których naprawienie będzie obciążało stronę pozwaną. To zaś usprawiedliwiało ustalenie tej odpowiedzialności w zaskarżonym wyroku (art. 189 k.p.c.).W świetle stanu faktycznego ustalonego przez Sąd Wojewódzki zagadnienie skuteczności i dopuszczalności uznania powództwa co do zasady na rozprawie w dniu 28.X.1982 r. przez pełnomocnika strony pozwanej w obecności dyrektora Barbary M. i dyrektora administracyjnego Aleksandra K. nie miało znaczenia, skoro fakty przytoczone przez powoda i ustalone przez Sąd Wojewódzki usprawiedliwiały ocenę zasadności powództwa.Gdy zatem brak było uzasadnionych podstaw rewizyjnych - zarówno powołanych przez skarżącego, jak i podlegających uwzględnieniu z urzędu (art. 381 k.p.c.), Sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. orzekł jak wyżej.